รายงานความคืบหน้าการดำเนินโครงการบ้านมั่นคง พฤศจิกายน 2551

รายงานความคืบหน้าการดำเนินงานโครงการบ้านมั่นคง กิจกรรมสำคัญที่เกิดขึ้นในเดือน พฤศจิกายน 551 มีรายละเอียดดังนี้

1. การจัดงานวันที่อยู่อาศัยโลก ปี 2551

      ระหว่างวันที่ 8-31 ตุลาคม 2551 สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) ร่วมกับสหพันธ์พัฒนาคนจนเมืองแห่งชาติ และหน่วยงานภาคี ร่วมกันจัดงานวันที่อยู่อาศัยโลก ปี 2551 เพื่อสร้างระบบการเรียนรู้ร่วมกัน รณรงค์ให้ทุกภาคส่วนให้ความสำคัญกับการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยคนจน และเพื่อประชาสัมพันธ์เผยแพร่กิจกรรมของขบวนการองค์กรชุมชนต่อสาธารณะ โดยในวันที่ 8 ตุลาคม 2551 ได้มีพิธีการเปิดวันที่อยู่อาศัยโลกอย่างเป็นทางการ ณ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน ได้รับเกียรติจาก ฯ พณฯ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ายอุดมเดช รัตนเสถียร เป็นประธานในพิธีเปิด ากนั้นระหว่างวันที่15-29 ตุลาคม 2551 ได้มีการจัดงานไปยังทุกภาคโดยมีกิจกรรมสำคัญ คือการจัดเวทีให้ความรู้ในประเด็นต่าง ๆ อาทิ การจัดการที่อยู่อาศัยในที่ดินรัฐและที่ดินสาธารณะ สิ่งแวดล้อม ขบวนช่างชุมชน สวัสดิการ และกองทุนชุมชน ทิศทางสำคัญของการแก้ไขปัญหาสลัมทั้งเมือง การพัฒนาคุณภาพชีวิต การผลิตวัสดุก่อสร้าง การฟื้นฟูเครือข่ายองค์กรชุมชนการศึกษาดูงานในพื้นที่รูปธรรม และการลงนามบันทึกความร่วมมือเพื่อชักชวนหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้มาร่วมแก้ไขปัญหาสลัมทั้งเมือง และการประกาศเจตนารมณ์ของเมือง

     และในวันที่ 29-31 ตุลาคม 2551 มีการจัดเวทีเสวนาประมวลสังเคราะห์สรุปร่วมเพื่อเป็นทิศทางสำคัญของขบวนองค์กรชุมชน ในการขับเคลื่อนงานในประเด็นองค์ความรู้ทั้ง 6 ประเด็น คือ1) การจัดการกองทุนและสวัสดิการชุมชน2) การจัดการที่ดิน3) การจัดการสิ่งแวดล้อม4) การแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยทั้งเมือง5) ขบวนช่างชุมชน 6) ขบวนองค์กรชุมชน ซึ่งทำให้เกิดการร่วมกันคิดแนวทางการดำเนินงานและการเชื่อมโยงเครือข่ายองค์กรชุมชน เพื่อร่วมกันทำงานอย่างมีทิศทางสำคัญ ีผู้เข้าร่วมงานจำนวน 1,000 คน และมีการประกาศเจตนารมณ์การแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยแบบทั้งเมืองร่วมกัน

     โดยสรุปการจัดงานวันที่อยู่อาศัยโลกในปีนี้ มีผู้เข้าร่วมงานจำนวน 9,642 คน หน่วยงานภาคีเข้าร่วมจำนวน 172 หน่วยงาน การทำบันทึกความร่วมมือเพื่อการสนับสนุนการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยคนจนจำนวน 62 องค์กร มีการจัดกระบวนการเรียนรู้และสร้างผู้นำใหม่เกิดขึ้น จำนวน 1,440 คน
และเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2551 คณะอนุกรรมการโครงการบ้านมั่นคงได้ร่วมกันประเมินการจัดงานวันที่อยู่อาศัยโลกปี 2551 ในเบื้องต้นดังนี้

1. เป็นการจัดงานใหญ่ในนามของภาคเป็นครั้งแรก ซึ่งเป็นการเปิดตัวโครงการบ้านมั่นคงที่เป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาเมืองทำให้ชุมชนและองค์กรท้องถิ่นที่เข้าร่วมศึกษาดูงานเห็นความสำคัญของกระบวนการทำงานทั้งเมือง และมีแผนงานรูปธรรมที่จะดำเนินการในเมืองตนเอง เช่น เมืองพะเยามีแผนจะจัดสิ่งแวดล้อมและที่อยู่อาศัยเมืองพะเยาที่มีกว๊านพะเยาเป็นศูนย์กลาง หรือชุมชนใน 3จังหวัดชายแดนภาคใต้ที่ได้ร่วมขบวนการศึกษาดูงานทั่วประเทศประมาณ 150 คน เห็นว่าการพัฒนาเมืองของภาคอื่นก้าวหน้าไปมากแล้ว จึงมีความตื่นตัวและมีความเข้าใจมากขึ้น ที่จะทำให้เกิดการพัฒนาระบบบ้านมั่นคงให้ดีขึ้นในเมืองตนเอง เพื่อให้เท่าทันภาคอื่น ๆ เป็นต้น
2. การจัดพื้นที่ดูงาน ชุมชนจากพื้นที่หรือภาคอื่น ๆ ไม่ได้เพียงได้ดูงานชุมชนเป็นแบบอย่างเท่านั้น แต่ยังมีส่วนช่วยเติมเต็มให้กับชุมชนในพื้นที่ ตามความถนัดหรือประสบการณ์ของตนเอง เป็นการแลกเปลี่ยนประสบการณ์กันอย่างแท้จริง คือ เป็นทั้งผู้รับและผู้ให้ในคราวเดียวกัน
3. เดิมเรื่องการจัดงาน Event ของ พอช.ที่ผ่านมาเจ้าหน้าที่จะเป็นหลักในการจัด ชุมชนเป็นเพียงผู้เข้าร่วม แต่การจัดงานครั้งนี้พิสูจน์ให้เห็น ชุมชนเป็นผู้จัดงานได้เกือบทั้งหมด ทำให้การทำงานของชุมชนและเจ้าหน้าที่ใกล้ชิดกันมากขึ้น ซึ่งหมายถึงในอนาคตชุมชนสามารถประสานและร่วมจัดงานกับหน่วยงานอื่น ๆ เองได้ ถ้าหน่วยงานให้การยอมรับชุมชน
4. การจัดงานครั้งนี้มีภาพเชิงบวกค่อนข้างมาก แต่ก็มีข้ออ่อนในเรื่องของการประสานภาคี เพราะงานครั้งนี้เน้นความร่วมมือกับท้องถิ่น และชุมชน ทำให้มุมมองของสถาบันการศึกษาเบาลง
5. การจัดงานวันที่อยู่อาศัยโลกเหมือนเป็นการสรุปงานโครงการบ้านมั่นคงที่ทำมาทั้งปี แล้วทำการประชาสัมพันธ์ผลงาน สร้างการเรียนรู้จากการทำงาน จึงเหมือนเป็นวงจรบ้านมั่นคงในแต่ละปีที่เริ่มต้นทำงานต้นปีงบประมาณสิ้นสุดเดือนกันยายน แล้วเดือนตุลาคมเป็นการสรุปงานเพียงแต่เป็นการสรุปงานพร้อมกับการเรียนรู้ของชุมชน เป็นรูปแบบที่ทำให้มีคนจำนวนมากได้ร่วมสรุปงานและรับรู้ไปพร้อมกันจากกิจกรรม ไม่ใช่การรายงานในกระดาษ
6. ในบางพื้นที่สามารถใช้งานที่จัดเป็นการแก้ไขปัญหาได้เลย เช่น พื้นที่ที่ยังมีปัญหาเรื่องที่ดินอยู่ เมื่อมีการจัดงานมีการลงนามบันทึกความร่วมมือที่สามารถใช้ดำเนินการต่อเนื่องได้
7. การที่ชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดงานได้มากขนาดนี้ เป็นเพราะ พอช.เป็นองค์กรเปิด ที่ให้โอกาสชุมชนได้แสดงออก ได้บริหารจัดการ และได้ดำเนินการแต่หน่วยงานอื่น เช่น เทศบาล อบต. หน่วยงานกลางต่าง ๆ ยังเป็นองค์กรปิดที่ให้โอกาสชุมชนน้อยพอช.จึงควรชักชวนให้หน่วยงานอื่นเปิดโอกาสให้ชุมชนได้เป็นผู้ร่วมจัดบ้าง จะทำให้งานขยายกว้างและประสบความสำเร็จมากขึ้น

2. โครงการบ้านมั่นคงชุมชนบ่อทองพอเพียงเป็นส่วนหนึ่งของหนังสือเฉลิมพระเกียรติที่ระลึกเนื่องในงานพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์

เนื่องจากชุมชนบ่อทองพอเพียงอาศัยอยู่ในที่ดินวัดทับไทรย์ เทศบาลตำบลโป่งน้ำร้อน
จังหวัดจันทบุรีซึ่งเป็นวัดในพระอุปถัมภ์ของสมเด็จพระพี่นางฯ จึงได้มีการบรรจุเรื่องราวของชุมชนรวมถึงการได้รับการสนับสนุนการดำเนินงานแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยตามโครงการบ้านมั่นคง โดย พอช. ลงในหนังสือฉบับดังกล่าว เพื่อแสดงถึงพระกรุณาของพระองค์ที่มีต่อชาวชุมชน

3.พอช.และเทศบาลนครเชียงใหม่ร่วมสนับสนุนโครงการศูนย์พักคนไร้บ้านจังหวัดเชียงใหม่

โดยกลุ่มคนไร้บ้าน เครือข่ายสลัมสี่ภาคร่วมกับเทศบาลนครเชียงใหม่ สำรวจข้อมูลและ
ตัวตนของคนไร้บ้านจังหวัดเชียงใหม่ พบว่ามีคนไร้บ้านอยู่ 166 คน และร่วมกันจัดหาพื้นที่ที่เหมาะสมสำหรับเป็นศูนย์พักคนไร้บ้านจังหวัดเชียงใหม่ โดยต้องคำนึงถึงสภาพแวดล้อม สังคมรอบ ๆ ศูนย์ เส้นทางการเดินทางไปประกอบอาชีพและอาชีพของคนไร้บ้าน เช่น ต้องมีพื้นที่สำหรับการคัดแยกขยะ การเก็บสัมภาระ เป็นต้น ซึ่งในเบื้องต้น เพื่อให้เกิดการดำเนินการต่อเนื่อง พอช. จึงได้วางแนวทางการสนับสนุนงบประมาณไว้ให้เป็นหลักเกณฑ์เดียวกับศูนย์พักคนไร้บ้านบางกอกน้อย (ศูนย์สุวิทย์ วัดหนู) ซึ่งสามารถรองรับคนไร้บ้านได้ 100 คน คือ

1. การสนับสนุนงบประมาณสาธารณูปโภคตามเกณฑ์ 25,000 บาทโดยคำนวณจากคนไร้บ้านเฉลี่ย 2 คนเป็น 1 ครัวเรือน = 25,000 บาท x 50 ครัวเรือน = 1,250,000 บาท
2. การสนับสนุนงบบ้านกลางสำหรับสร้างอาคารศูนย์พักอาศัย ในวงเงินไม่เกิน 2,000,000 บาท

โดยขอให้ภาคนำหลักเกณฑ์ดังกล่าวไปหารือร่วมกับเครือข่ายฯ และเทศบาล เพื่อวางแนวทางการดำเนินการต่อเนื่องให้สามารถปฏิบัติงานได้อย่างเป็นรูปธรรมในปี 2552 สำหรับเทศบาลได้มีการสนับสนุนโดยขอให้คนไร้บ้านมีส่วนร่วมดูแลเมือง เช่น ดูแลบ่อน้ำสาธารณะการช่วยทำความสะอาดพื้นที่ถนนคนเดิน ซึ่งได้ผลอย่างเป็นรูปธรรม

4. การเยี่ยมชมและศึกษาดูงานของคณะจากประเทศบังคลาเทศ
เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 2551 และวันที่ 18 พฤศจิกายน 2551 ที่ผ่านมา คณะศึกษาดูงานประกอบด้วย ข้าราชการระดับสูงและ เจ้าหน้าที่ UNDP จากประเทศบังคลาเทศจำนวนทั้งสิ้น 14 คน ได้เยี่ยมชมสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน และศึกษาดูงานโครงการบ้านมั่นคงชุมชนริมคลองบางบัว ั้งนี้คณะศึกษาดูงานได้ให้ความสนใจถึงระบบโครงสร้างการทำงานของสถาบันฯ แนวทางการพัฒนาอย่างมีส่วนร่วมของชุมชนริมคลองบางบัวในขั้นตอนการดำเนินงานโครงการบ้านมั่นคง แนวคิดการพัฒนาชุมชนด้านการรักษาสิ่งแวดล้อม ระบบทุนชุมชนที่เข้มแข็งเพื่อส่งเสริมสวัสดิการด้านต่าง ๆ ของสมาชิกและได้แสดงความชื่นชมถึงระบบการทำงานการพัฒนาที่อยู่อาศัยสายคลอง ซึ่งเป็นระบบที่มีการเปิดพื้นที่ให้กับทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องได้เข้ามาทำงานร่วมกับชุมชน โดยมีการจัดตั้งคณะทำงานระดับเขต ประกอบด้วยหน่วยงาน สถาบันการศึกษา เจ้าของที่ดิน และชุมชน เป็นต้น มีบทบาทการทำงานของภาคที่ชัดเจนและสามารถมีส่วนร่วมในกระบวนการทำงานสำคัญต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องได้อย่างต่อเนื่อง

5 รายงานความคืบหน้าการอนุมัติโครงการบ้านมั่นคง
      ณ ปัจจุบัน โครงการบ้านมั่นคงได้อนุมัติงบประมาณสนับสนุนการพัฒนากระบวนการในเมืองรวมแก่ 76 จังหวัด 237 เมือง/เขต 143 โครงการ จำนวนเงินรวม 88.09 ล้านบาท การสนับสนุนงบพัฒนาระบบสาธารณูปโภคแก่ 9 ังหวัด 229 มือง/เขต 703 โครงการ 1,252 ชุมชน 76,962 ครัวเรือนจำนวนเงิน 2,336.57 ้านบาท งบบริหารจัดการการพัฒนา (5%) ำนวนเงิน 94.64 ้านบาท งบสินเชื่อ 2,405.5ล้านบาท โดยสามารถแยกเป็นพื้นที่ภาคได้ ดังนี้

สำนักงานโครงการบ้านมั่นคง
19 พฤศจิกายน 2551