สถาบัน พัฒนาองค์กรชุมชน ได้จัดสัมมนาเพื่อปรึกษาหารือร่วมกับแกนนำชุมชนที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ ได้แก่ พื้นที่จัดทำแผนชุมชน, พื้นที่ปฏิบัติการบ้านมั่นคงเมือง และชุมชนที่มีประสบการณ์ด้านการจัดการทรัพยากร ฯลฯ ทำให้ได้ข้อสรุปเรื่องฐานคิดโครงการ หลักเกณฑ์ การดำเนินงาน และการคัดเลือกพื้นที่นำร่อง ขั้นตอนกระบวนการดำเนินงาน และให้พื้นที่ที่มีความพร้อมเสนอโครงการเข้ามา ซึ่งจุดเน้นของโครงการ คือ มีการจัดทำข้อมูลทั้งในส่วนของกลุ่มผู้เดือดร้อนเรื่องที่ดินทำกินจากการจด ทะเบียน และการตรวจสอบ/เพิ่มเติมข้อมูลที่ดินที่จะนำมาจัดทำโครงการ การวางแผนชุมชนส่วนใหญ่เป็นกระบวนการต่อเนื่องจากการทำแผนชุมชน การมีส่วนร่วมสนับสนุนขององค์กรปกครองท้องถิ่น และหน่วยงานต่าง ๆ ฯลฯ เปิดให้ชุมชนที่ต้องการแก้ไขปัญหาเสนอโครงการขึ้นมา

กระบวนการสำคัญของโครงการ

• จัด ให้มีการจัดทำข้อมูลกลุ่มผู้ที่เดือดร้อนในพื้นที่ทั้งในส่วนที่จดทะเบียน และตรวจสอบซ้ำในพื้นที่/เพิ่มเติม และข้อมูลที่ดินรัฐ/เอกชน ที่เหมาะสมที่จะนำมาจัดทำเป็นที่ทำกิน
• จัดกลุ่มผู้เดือดร้อนให้มีบทบาทสำคัญในการจัดทำโครงการ
• จัดกลไกโครงสร้างการบริหารจัดการซึ่งประกอบด้วยตัวแทนกลุ่มผู้เดือดร้อน เครือข่าย อปท. หน่วยงานสนับสนุนในพื้นที่
• ประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการขอใช้ที่ดินรัฐ หรือจัดการที่ดิน
• วางแผนการพัฒนาร่วมกัน จัดผังรายได้ ที่ดิน ระบบน้ำ พื้นที่ส่วนกลาง พื้นที่ทำกิน พื้นที่อยู่อาศัย

ขั้นตอนดำเนินการ แบ่งเป็น 3 ระดับ คือ

1. หน่วยงานส่วนกลาง

๐ จัดทำแผนที่มาตราส่วน 1:4000 เป็นแผนที่ฐาน ซึ่งอยู่ระหว่างการดำเนินการของ กรมพัฒนาที่ดิน และใช้ข้อมูลหมุดหลักฐานภาคพื้นดินของกรมแผนที่ทหาร ประกอบด้วยภาพถ่ายทางอากาศที่ผ่านมา (ปี 2495 – 2513) มาใช้ในการสำรวจ กำหนด๐ แนวเขตที่ดินรัฐทุกประเภท กันแนวพื้นที่ที่ประชาชนอาศัยอยู่ก่อนประกาศ เขตในแผนที่

๐ ส่งข้อมูลให้จังหวัด / อำเภอ ตามความพร้อมของพื้นที่จะดำเนินการ

๐ การจัดฝึกอบรม / พัฒนาความสามารถในการใช้ข้อมูลแผนที่สำหรับทีมงาน รับผิดชอบ ระดับอำเภอ รวมทั้งเรื่องกฎหมาย / กฎระเบียบที่จะใช้เป็นเครื่องมือ ในการแก้ไขปัญหาที่ดิน

๐ การจัดทีมงานไปทำงานร่วมกัน หนุนช่วยทีมงานระดับพื้นที่ ในช่วงต้น

2.ระดับจังหวัด / อำเภอ

๐ จัดให้มีคณะทำงานระดับอำเภอ ซึ่งประกอบด้วย ตัวแทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับ ที่ดินในพื้นที่ ผู้ที่รับผิดชอบข้อมูลการจดทะเบียนตัวแทนชุมชนระดับพื้นที่ แกนนำ เครือข่ายชุมชน อบต. กำนัน/ผู้ใหญ่บ้าน
๐ นำข้อมูลที่ดิน / แผนที่ฐานจากส่วนกลาง มาทำแผนที่ระดับท้องถิ่น (ใช้ GPS จับ พิกัด) แยกข้อมูลที่ดินรัฐที่ประชาชนอาศัยอยู่แล้ว ซึ่งจะจัดสิทธิ์ / รับรองสิทธิ์ ผู้ที่อยู่อาศัยเดิม ที่ดินรัฐที่ว่างที่จะนำมาจัดรองรับเพิ่ม ข้อมูลที่ดินเอกชนที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ หรือที่ดินที่เจ้าของเดิมจะขาย โดยอาจกระจายไป ดำเนินการในระดับตำบลตามความพร้อมให้ชุมชน คนจนมีส่วนร่วมในการ จัดทำข้อมูล (ทั้งนี้สามารถทำข้อมูลแผนที่เบื้องต้นร่วมกันก่อนโดยไม่ต้องรอแผนที่ จากส่วนกลางมาทำให้สมบูรณ์ภายหลัง)
๐ จัดกระบวนการกลั่นกรองผู้อยู่อาศัยเดิม ผู้จดทะเบียน โดยการมีส่วนร่วมของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง (ประชาชน , กำนัน / ผู้ใหญ่บ้าน , อบต. , หน่วยงานเจ้าของที่ดิน , หน่วยงานกลาง) สิ่งสำคัญที่ระดับจังหวัด / อำเภอ ต้องดำเนินการ คือ จัดทีมของราชการรองรับการพัฒนาความสามารถการจัดการด้านที่ดิน ที่ส่วนกลางจะไปหนุนช่วย และเปิดพื้นที่ให้ชุมชนมาร่วมดำเนินการ

3.ระดับตำบล / ชุมชน

๐ การจัดทีมดำเนินการ เครือข่ายที่จัดทำแผนชุมชน และเครือข่ายต่าง ๆ ที่จะร่วมกันแก้ไขปัญหาที่ดิน เช่น เครือข่ายจัดการทรัพยากร เครือข่ายองค์กรการเงิน เครือข่ายสวัสดิการฯลฯ หรือจัดเป็นคณะทำงานร่วมระหว่างเครือข่ายชุมชน อบต. กำนัน/ผู้ใหญ่บ้าน โดยเชิญเจ้าหน้าที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในระดับท้องถิ่นมาร่วมหรือเป็นที่ ปรึกษา
๐ ร่วมกันสำรวจข้อมูลที่ดินในพื้นที่ตำบล แยกพื้นที่ดินรัฐ ซึ่งมีผู้อยู่อาศัยอยู่แล้วแต่ยังไม่ได้จัดสิทธิ์ พื้นที่ว่างที่สามารถนำมาใช้ได้ รวมทั้งที่ดินว่างที่ยังไม่ชัดเจนว่าเป็นที่ดินใคร จัดทำผังการใช้ที่ดินเบื้องต้น โดยใช้ข้อมูลแผนที่ที่มีอยู่เดิม หรือแผนที่ที่ส่วนกลาง ส่งมาให้ระดับอำเภอเป็นเครื่องมือประกอบการดำเนินการ มาจัดทำเป็นแผนที่ที่ชัดเจนขึ้น
๐ จัดกระบวนการร่วมกันกลั่นกรองคนจนที่จดทะเบียน / ผู้ที่เดือดร้อนเรื่องที่ดินแต่ยัง ไม่ได้จดทะเบียน จัดทำข้อมูลครัวเรือนผู้เดือดร้อนให้ชัดเจน
 ๐ จัดกลุ่ม/องค์กรของผู้ที่มีปัญหาความเดือดร้อนเรื่องที่ดิน ซึ่งผ่านกระบวนการกลั่นกรองร่วมกันแล้วมาทำงานวางแผนร่วมกันโดยมีกิจกรรมต่างๆ เป็นเครื่องมือ เช่น การทำบัญชีครัวเรือน การออมทรัพย์ ฯลฯ