ปัจจุบันองค์กรชุมชนและเครือข่ายองค์กรชุมชน ซึ่งเกิดจากการรวมตัวของคนในชุมชน /หมู่บ้าน /ตำบล ได้มีบทบาทสำคัญในการเป็นแกนกลางการขับเคลื่อนงานพัฒนาด้านต่าง ๆ เช่น การพัฒนาระบบการออม/กองทุนชุมชน การพัฒนาสวัสดิการชุมชน การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและพัฒนาเกษตรยั่งยืน การพัฒนาเศรษฐกิจและทุนชุมชน/วิสาหกิจชุมชน การฟื้นฟูวัฒนธรรมภูมิปัญญาท้องถิ่น การแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยที่ดินทำกิน ฯลฯ ในระดับนโยบาย การพัฒนาทั้งในส่วนของภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และองค์กรพัฒนาเอกชนต่างก็มีทิศทางการส่งเสริมให้ชุมชนเป็นหลักในการพัฒนา มีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ของชุมชน

“...หัวใจสำคัญของการสร้างการยอมรับ
และรับรองสถานภาพองค์กรชุมชน
คือการสร้างคุณภาพ สู่การพัฒนาความเข้มแข็ง
ขององค์กรชุมชนร่วมกันอย่างเป็นขบวนการ
ไม่ใช่การสร้างมาตรฐานกลางไปเพื่อครอบ
หรือกำหนดตัวชี้วัดคุณภาพของกลุ่ม
เพื่อให้กลุ่มปฏิบัติตาม...”

     แต่อย่างไรก็ตามการรวมกลุ่มกันเป็นองค์กรชุมชน ซึ่งมีทั้งที่เกิดขึ้นโดยชุมชนเองที่ต้องการรวมตัวกันเพื่อแก้ไขปัญหาหรือทำ งานพัฒนาที่ช่วยให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้นของชุมชน การส่งเสริมจัดตั้งโดยหน่วยงานภายนอกหลายๆ หน่วยงาน ซึ่งมีทั้งกลุ่มที่มีการเติบโตขยายกิจกรรมไปได้ต่อเนื่อง เกิดผลการพัฒนาที่เป็นรูปธรรมชัดเจน กลุ่ม /องค์กร ที่หยุดนิ่งอยู่กับที่ หรือ กลุ่ม / องค์กรที่ยุบเลิกไป องค์กรชุมชนและเครือข่ายองค์กรชุมชนที่มีบทบาทขับเคลื่อนงานพัฒนาจำนวนมาก จึงเห็นควรให้มีการรับรองสถานภาพองค์องค์กรชุมชน เพื่อให้หน่วยงานและสาธารณะยอมรับสถานะบทบาทองค์กรชุมชนในการพัฒนา อีกทั้งการมีข้อมูลองค์กรชุมชนที่ชัดเจน เพื่อเป็นประโยชน์ในการเชื่อมโยงเครือข่ายการทำงานร่วมกันขององค์กรชุมชน

     องค์กรชุมชนและหน่วยงานที่เข้าร่วมในการร่างพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งสถาบัน พัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) จึงได้เสนอให้สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน มีภารกิจเรื่องการรับรองสถานภาพการเป็นองค์กรชุมชน ซึ่งในที่สุดพระราชกฤษฎีการการจัดตั้งสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) มาตรา 8(4) ได้ระบุว่า สถาบันมีอำนาจหน้าที่รับรองสถานภาพการเป็นองค์กรชุมชนและเครือข่ายองค์กร ชุมชน เพื่อให้ได้รับประโยชน์จากกิจการที่มีอยู่ในอำนาจสถาบันฯ ต่อมาเครือข่ายองค์กรชุมชนได้หารือแนวทางการทำงานร่วมกัน โดยได้ข้อสรุปว่า การรับรองสถานภาพ หมายถึง การสร้างคุณภาพและพัฒนาความเข้มแข็งขององค์กรชุมชนอย่างเป็นขบวนการ ทำ ให้องค์กรชุมชนเห็นความสำคัญของการสำรวจข้อมูลเพื่อทบทวนตนเอง และกระตุ้นให้เกิดการประเมินเพื่อพัฒนาตนเองไปสู่ความเข้มแข็งเป็นที่ยอมรับ ร่วมกันระหว่างองค์กรชุมชนและภาคีที่เกี่ยวข้อง

     จากนั้นคณะอนุกรรมการรับรองสถานภาพการเป็นองค์กรชุมชนและเรือข่ายองค์กร ชุมชน ได้ร่วมกันวางแนวทางการรับรองสถานภาพการเป็นองค์กรชุมชนและเครือข่ายองค์กร ชุมชน ซึ่งเน้นการสนับสนุนให้เกิดกลไกและกระบวนการรับรองสถานภาพองค์กรชุมชนร่วม กันในระดับท้องถิ่นเป็นสำคัญ

หลักการสำคัญของการรับรองสถานภาพ

1. กระบวนการรับรองสถานภาพ เป็นการสร้างกระบวนการจัดการตนเองของชุมชนท้องถิ่น เพื่อนำไปสู่การยอมรับและรับรองตนเองขององค์กรชุมชน
2. เป็นการยอมรับและรับรองสถานะการมีอยู่จริง/ยอมรับความแตกต่างหลากหลายขององค์กรชุมชน
3. เป็นกระบวนการที่ใช้พื้นที่เป็นตัวตั้ง มีการดำเนินการร่วมระหว่างองค์กรชุมชน/เครือข่ายองค์กรชุมชน/ อปท. และ ภาคี
4. สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) มีบทบาทเป็นผู้เอื้ออำนวย ติดตาม สนับสนุนให้เกิดการรับรองสถานภาพและเชื่อมโยงกระบวนการรับรองสถานภาพเพื่อ ประโยชน์ร่วมกัน