ปี 2546 รัฐบาลได้เริ่มต้นแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยของประชาชนผู้มีรายได้น้อย ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้อย่างจริงจัง ภายใต้โครงการบ้านมั่นคงที่ดำเนินการโดยสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน หรือ พอช. มีเป้าหมายเพื่อสร้างความมั่นใจในเรื่องที่ดินและที่อยู่อาศัยให้กับคนยากจนที่ไม่มีความมั่นคงในเรื่องที่อยู่อาศัย แนวทางสำคัญในการดำเนินโครงการคือ สนับสนุนให้ชุมชนาท้องถิ่นเป็นแกนหนักในทุกั้นตอนของการทำงาน ตั้งแต่การสำรวจข้อมูล การบริหารจัดการโครงการ ชาวบ้านซึ่งเป็นเจ้สของปัญหาจึงเป็นทั้งผู้รับประโยชน์และเจ้าของโครงการ โดยรัฐบาลสนับสนุนสินเชื่อเพื่อการสร้างบ้านและจัดซื้อที่ดินเพื่อที่อยู่อาศัยในกรณีที่ต้องสร้างบ้าน สร้างชุมชนในที่ดินแปลงใหม่ ภายใต้การประสานความร่วมมือกับท้องถิ่น เจ้าของที่ดิน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยงานพัฒนาทั้งภาครัฐและเอกชน
จนถึงปัจจุบันมีชุมชนในพื้นที่ห้าจังหวัดชายแดนภาคใต้ เข้าร่วมโครงการบ้านมั่นคงแล้วจำนวน 47 โครงการ ผู้รับประโยชน์ 98 ชุมชน 7,205 ครัวเรือน รวมทั้งการทำงานของชุมชนเพื่อแก้ปัญหาที่ดินอยู่อาศัยและที่ดินทำกินบริเวณอุทยานแห่งชาติบูโด-สุไหงปาดี และพื้นที่อื่นๆ ในจังหวัดชายแดนภาคใต้
วันที่ 7 เมษายน 2552 คณะรัฐมนตรีเห็นชอบการพัฒนาพื้นที่พิเศษห้าจังหวัดชายแดนภาคมใต้ ปี 2552-2555 ซึ่งเป็นแผนพัฒนาเพื่อยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตของประชาชนในห้าจังหวัดชายแดนภาคใต้ภายใต้แผนพัฒนาดังกล่าว มีโครงการแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนด้านที่อยู่อาศัยและทื่ดินทำกินโดยชุมชนท้องถิ่นเป็นหลักได้รับการอนุมัติโครงการงบประมาณ 5,020 ล้านบาท เพื่อดำเนินการระหว่างปี 2553-2555 และให้สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์เป็นผู้ดำเนินโครงการ
โครงการแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนด้านที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกินฯดังกล่าวมีวัตถุประสงค์ เพื่อให้ครัวเรือนที่ยากจน และเดือดร้อนเรื่องที่อยู่อาศักย ได้มีที่อยู่อาศัยที่มั่นคง โดยชุมชนและท้องถิ่นเป็นหลักในการดำเนินการรวมทั้งให้ชุมชนในชนบทที่มีปัญหาที่ดินทำกินและที่ดินอยู่อาศัย ได้ร่วมกันจัดการแก้ไขปัญหาที่ดินร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำไปสู่การมีสิทธิ์ในที่ดินที่มั่นคง
โดยมีเป้าหมายในการแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยของผู้ยากจนในชนบท ทั้งสามปีรวม 100,000 ครัวเรือน ครอบคลุมพะนที่ 416 ตำบล 2,900 หมู่บ้าน โดยจะดำเนินการภายในปี 2553 จำนวน 24,000 ครัวเรือน ในพื้นที่ 100 ตำบล แยกเป็นประเภทการซ่อมแซม ปรับปรุงบ้านร้อยละ 70 ก่อสร้างบ้านใหม่ร้อยละ 30 ในด้านพื้นที่เป้าหมายในการแก้ปัญหาที่ดินมีจำนวน 50 พื้นที่ โดยจะดำเนินการในปีที่หนึ่งและสอง ปีละ 20 พื้นที่และปีที่สาม 10 พื้นที่
แนวทางสำคัญในการดำเนินงานในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ ซึ่งมีความละเอียดอ่อนได้ใช้กระบวนการทำงานที่ให้ชุมชนและท้องถิ่นเป็นแกนหลักในการเน้นการสร้างความเข้าใจกับชุมชน เพื่อให้สมาชิกในชุมชนมีส่วนร่วมในการทำงานให้มากที่สุด ซึ่งปัจจุบันได้มีการประชุมสร้างความเข้าใจกับผู้นำชุมชและท้องถิ่นในพื้นที่เป้าหมายของปี 2553 ไปแล้ว 100 ตำบล ทั้งสามจังหวัด(ปัตตานี ยะลา นราธิวาส บางอำเภอใน จ.สงขลาและสตูล)
ๆ ในด้านหลักเกณฑ์สนับสนุนทั่วไป เพื่อการซ่อมแซมและสร้างบ้าน ให้เป็นไปตามเกณฑ์ข้อใดข้อหนึ่งหรือหลายข้อประกอบกัน คือ
1.เป็นครอบครัวยากจน มีรายได้ไม่แน่นอน 2.มีสมาชิกในครอบครัวที่เป็นผู้สูงอายุ ผู้พิการเด็กกำพร้า หรือบุคคลที่ต้องได้รับการช่วยเหลือเป็นกรณีพิเศษ และ3.ครอบครัวที่ขาดหัวหน้าครอบครัว
ในกรณีการซ่อมแซมที่อยู่อาศัยให้เป็นไปตามเกณฑ์ข้อหนึ่งข้อใดประกอบกัน ได้แก่บ้านเรือนที่อยู่อาศัยทรุดโทรมมาก โครงสร้างวัสดุไม่ถาวรไม่ทนทานขนาดบ้านคับแคบ ไม่เพียงพอสำหรับการอยู่อาศัย เนื่องจากมีสมาชิกในบ้านหลายคน
ในกรณีการก่อสร้างบ้านใหม่ ได้กำหนดเกณฑ์สำคัญไว้หลายประการได้แก่ 1 ครอบครัวที่ไม่มีบ้านอยู่อาศัยเป็นของตนเอง อาศัยอยู่กับญาติหรือผู้อื่น 2.บ้านที่อยู่อาศัยมีสภาพทรุดโทรมมาก ยากที่จะซ่อมแซม 3.อาศัยอยู่กับครอบครัวเดิมอยู่กันอย่างแออัด 4.มีที่ดินที่ได้รับการอนุญาตให้ปลูกบ้านได้ 5.ครอบครัวที่ประสบภัยพิบัติ
ในด้านการสนับสนุนงบประมาณเพื่อการแก้ปัญหาที่อยู่อาศัย กรณีซ่อมแซมที่อยู่อาศัยกำหนดเพดานการสนับสนุนระหว่าง 15,000-50,000 บาทต่อครอบครัว และกรณีการก่อสร้างบ้านใหม่ให้มีการสนับสนุนงบประมาณระหว่าง 80,000-120,000 บาทต่อครอบครัว
ส่วนในด้านการแก้ปัญหาที่ดินจะดำเนินการในพื้นที่ๆ ประชาชนมีความเดือดร้อนไม่มีทีดินทำกิน หรือมีที่ทำกินแต่ไม่มีสิทธิ์ในการทำกินในที่ดินของรัฐ เช่น การประกาศเขตป่า เขตอนุรักษทับที่ดินทำกิน ผู้ที่อยู่อาศัยทำกินบริเวณชายทะเล ในที่ดินราชพัสดุ ที่ดินสาธารณะที่เลิกใช้เป็นที่สาธารณะ ที่ดินเอกชนไม่มีสัญญาเช่า เป็นต้น
ติดต่อประสานงานได้ที่ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน(องค์การมหาชน)สำนักงานปฏิบัติการภาคใต้ 62/17-18 ถนนเอเชีย ต.เขาเจียก อ.เมือง จ.พัทลุง 93000
โทรศัพท์ 074-611980
โทรสาร 075-617559
e-mail This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.


