ตำบลละมอ อ.นาโยงจังหวัดตรังประกอบด้วย 10 หมู่บ้าน ประชากรกว่า 7,000 คน 1,900 ครัวเรือน พื้นที่ 41,885 ไร่ ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมคือทำสวน ทำนา เลี้ยงสัตว์ ปัญหาหลักของประชาชนในพื้นที่คือสิทธิตามกฎหมายในที่ดินทำกิน การประกอบอาชีพที่ไม่สามารถโค่นเปลี่ยนต้นยางพาราได้ บางรายถูกจับกุมและดำเนินคดี เนื่องจากครัวเรือนส่วนใหญ่อยู่ในพื้นที่ประกาศเป็นป่าสงวน พื้นที่เขตอุทยาน (หมู่1,3, 4 ,5, 8 เขตห้ามล่าสัตว์ป่า (หมู่1,2,5,6,7,8,10 ) และที่สาธารณะประโยชน์ที่ไม่สามารถออกหนังสือแสดงกรรมสิทธิ์ (หมู่ 2,5,6,7)
เมื่อสภาองค์กรชุมชนตำบลละมอ อ.นาโยง จ.ตรัง จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ สิงหาคม 2555 โดยมีกลุ่มองค์กรชุมชนในตำบล ร่วมจดแจ้งจัดตั้ง 14 กลุ่มองค์กร/เครือข่าย ในจำนวนดังกล่าวมีสามเครือข่ายใหญ่ๆคือ เครือข่ายผู้สูงอายุ เครือข่ายรักษ์เทือกเขาบรรทัด และเครือข่ายธนาคารหมู่บ้าน มีประชาชนที่เป็นสมาชิกของกลุ่มองค์กรจำนวน 1,505 คน มีคณะกรรมการสภาองค์กรชุมชนตำบล 38 คน ผู้ทรงคุณวุฒิ 9 คนท่ามกลางปัญหาที่ดินทำกินที่ชาวบ้านประสบอยู่จึงได้ใช้ช่องทางของพรบ.สภาองค์กรชุมชน ในการแก้ไขปัญหาที่ดินและสร้างโอกาสให้คนในพื้นทีในการจัดการทรัพยากรอื่นๆ จึงมีการสำรวจปัญหาและความต้องการของประชาชนและพบว่าสิ่งที่ชาวบ้านต้องการแก้ปัญหาและพัฒนามากที่สุดคือ 1.การแก้ปัญหาที่ดินทำกิน โดยมีประชาชนมาลงทะเบียนความเดือดร้อนถึง 700 กว่าครัวเรือน 2.การมีส่วนร่วมในการเสนอแผนพัฒนากับองค์การบริหารส่วนตำบลและ3 .การจัดการขยะ
ทั้งนี้ปัญหาที่ดินทำกินนั้นประชาชนได้มีความพยายามในการแก้ไขปัญหานี้มาตั้งแต่ ปี 2535 ร่วมกับเครือข่ายที่ดินรักษ์เทือกเขาบรรทัด เพราะมีชาวบ้านหลายรายโดยจับกุมและมีการต่อสู้คดี นายสายัณท์ คงสม กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิของสภาองค์กรชุมชนตำบลกล่าวว่า เป้าหมายการแก้ปัญหาที่ดินของชาวบ้านและสภาองค์กรชุมชนมีสามประการคือ ต้องการแก้ปัญหาการบุกรุกป่า ต้องการให้มีการแยกที่ดินทำกินออกจากเขตป่า และต้องการให้ครัวเรือนที่อยู่ในแนวเขตช่วยเป็นเกราะในการรักษาป่า
การแก้ปัญหาที่ผ่านมาได้มีการจัดทำข้อมูลและใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์หรือ GIS เพื่อแก้ปัญหาพร้อมร่างระเบียบสภาองค์กรชุมชนตำบลกับการแก้ปัญหาที่ดินและการจัดการทรัพยากร
แนวทางสำคัญในการแก้ไขปัญหา
- จัดตั้งคณะทำงานในระดับหมู่บ้าน และตำบลพร้อมที่ปรึกษา
- ประสานภาคีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้ามาร่วมแลกเปลี่ยนเพื่อหาแนวทางการแก้ปัญหา
- จัดทำแผนยุทธศาสตร์แนวทางแก้ไขปัญหาพร้อมแผนงานดำเนินการ
- ร่วมมือกับเครือข่ายผู้เดือดร้อนบริเวณเทือกเขาบรรทัด ตรัง พัทลุง นคร ฯในนาม“เครือข่ายองค์กรชุมชนรักเทือกเขาบรรทัด”
- เป็นพื้นที่นำร่องที่ใช้ พรบ.สภาองค์กรชุมชนเป็นเครื่องมือในการจัดตั้งทีมทำงาน มีทีมสำรวจข้อมูล ทีมวิเคราะห์ข้อมูล
- อบรมเทคนิคการใช้เครื่องมือ เช่น โปรแกรม GIS เครื่องมือจับพิกัด GPS
- ลงพื้นที่ปฏิบัติการจัดทำข้อมูลรายแปลง
- นำข้อมูลเข้าสู่ระบบการจัดทำหนังสือรับรองข้อมูลที่ดินทำกิน
- ร่วมลงนามรับรองข้อมูลโดยประธานสภาองค์กรชุมชน ร่วมกับ นายกองค์การบริหารส่วนตำบลละมอ
ผลการดำเนินงานเพื่อการแก้ปัญหาที่ดินที่ผ่านมา
ด้านการแก้ไขปัญหาที่ดินทำกินในเขตพื้นที่สาธารณะประโยชน์ (ทุ่งเลี้ยงสัตว์) ได้ดำเนินการสำรวจข้อมูล
ที่ดินทำกินในเขตพื้นที่สาธารณะ (ทุ่งเลี้ยงสัตว์) โดยใช้เครื่องระบบข้อมูลสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ (GIS)และGPS ในหมู่ที่2/5/6และ7 นำมาสู่การการออกหนังสือรับรองข้อมูลที่ดินทำกินให้ประชาชน โดยสภาองค์กรชุมชนตำบลละมอและอบต.ละมอ ซึ่งกำนัน ผู้ใหญ่บ้านในพื้นที่เห็นชอบ จำนวน 30 ราย รวมพื้นที่ 186 ไร่ ซึ่งได้ผ่านความเห็นชอบของประชุมที่สำคัญคือ ในวันที่ 26 มิถุนายน2556 ได้เปิดเวทีประชาคมขอยกเลิกพื้นที่สาธารณะประโยชน์หรือทุ่งเลี้ยงสัตว์ รวมทั้งการประชุมสภาองค์กรชุมชนตำบลละมอในเดือน กรกฎาคม 2556 ซึ่งที่ประชุมสภาฯ ได้เห็นชอบยกเลิกพื้นที่สาธารณะประโยชน์ดังกล่าวและได้จัดทำรายงานเสนอท้องถิ่น บรรจุวาระพิจารณาของสภาท้องถิ่นเพื่อขอยกเลิกพื้นที่สาธารณะประโยชน์เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 2556 และครั้งล่าสุดองค์การบริหารส่วนตำบลละมอได้ส่งเรื่องการยกเลิกทุ่งเลี้ยงสัตว์ในตำบลละมอถึงหัวหน้าสำนักงานปฏิรูปที่ดิน จ.ตรัง เพื่อนำเสนอหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อไป
ด้านแก้ไขปัญหาที่ดินทำกินกรณีเขตพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ และอุทยานฯ ประกาศทับซ้อน โดยในเดือน
มกราคม ๒๕๕๕ ได้เปิดรับการขึ้นทะเบียนให้ประชาชนที่เดือดร้อนเข้าร่วมโครงการ ในเดือนพฤษภาคม ๒๕๕๖ – ปัจจุบัน ดำเนินการสำรวจ และจัดทำข้อมูลที่ดินและแผนที่ GIS ซึ่งตั้งแต่เดือนมิถุนายน ๒๕๕๖ – ปัจจุบันมีการออกหนังสือรับรองข้อมูลที่ดินทำกิน จำนวน ๙๔ แปลง ๘๗ ราย รวมทั้งสิ้น ๗๕๒ ไร่ และมีการทำหนังสือขอทราบข้อเท็จจริงของพื้นที่ หมู่ 3,4,8,9 ของตำบลละมอว่าอยู่ในพื้นที่ประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติจริงหรือไม่ ถึงหน่วยงานที่เกี่ยวข้องผ่านองค์การบริหารส่วนตำบลละมอ
ทั้งนี้นายสมปอง บุญรอด กรรมการและเลขาสภาองค์กรชุม
ชนตำบลละมอกล่าวว่า ตามพระราชกฤษฎีกา ในราชกิจจานุเบกษาลงวันที่ 27 พฤษภาคม 2525 เรื่องกำหนดบริเวณที่ดินป่าเทือกเขาบรรทัดให้เป็นเขตอุทยานแห่งชาติ ไม่ได้ระบุชื่อตำบลละมอ จึงต้องการนำเสนอเรื่องดังกล่าวไปยังผู้ว่าราชการจังหวัดตรัง สภาเกษตรกรจังหวัดตรัง ส.ส. ในจังหวัด สภาทนายความ สำนักอัยการสูงสุด เป็นต้น เพื่อให้ทราบถึงความชัดเจนว่าพื้นที่ตำบลละมออยู่ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติหรือไม่ ทั้งนี้การทำงานในพื้นที่ๆผ่านมาได้รับความร่วมมือและความเข้าใจอันดีของประชาชนที่เดือนร้อน อบต.ละมอ กำนัน และผู้ใหญ่บ้านในพื้นที่
ด้านนายสายัญ ทองสม กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า หนังสือรับรองที่ดินดังกล่าวแม้ว่ายังนำไปสู่สิทธิอันชอบธรรมในที่ดินตามกฏหมายไม่ได้ แต่ได้สร้างความเชื่อถือให้กับประชาชน เป็นหลักฐานในการใช้สินเชื่อรถได้
แนวทางแก้ปัญหาที่ดินในระยะต่อไป
นายสมปอง บุญรอด กล่าวถึงแนวทางในการในแก้ปัญหาที่ดินว่า ต้องการให้มีการออกข้อบัญญัติการจัดการทรัพยากรดิน น้ำ ป่า หลังจากมีการสำรวจข้อมูลที่ดินและทำผังตำบลเป็นที่เรียบร้อย โดยองค์การบริหารส่วนตำบลและเรียกร้องให้ราชการปฏิบัติตามกฏหมายเพื่อแก้ปัญหาที่ดิน โดยเฉพาะตามพรบ.การจัดการที่ดินด้วยการครองชีพปี 2521 และตามที่ได้มีการปรับปรุงในปี 2550 ซึ่งเป็นการแก้ปัญหาในรูปแบบนิคมสหกรณ์ ที่ให้มีคณะกรรมการแก้ปัญหาในระดับตำบล โดยให้มีองค์ประกอบของชุมชน สภาองค์กรชุมชน ท้องถิ่นและท้องที่
