ลาวเวียง เป็นชื่อเรียกกลุ่มคนที่มีเชื้อสายลาว อพยพจากเมืองเวียงจันทน์ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว แต่บางคนเรียกว่า “ลาวตี้” เนื่องจากคนกลุ่มนี้จะมีคำลงท้ายประโยคว่า “ตี้” เสมอ ลาวเวียงเข้ามาตั้งถิ่นฐานปลูกบ้านสร้างเรือนในราชบุรีตั้งแต่สมัยกรุงธนบุรี หรือประมาณ ๒๐๐ ปีที่ผ่านมา เวลาที่ล่วงเลยมานานทำให้คนไทยเชื้อสายลาวเหล่านี้ ไม่สามารถทราบได้ว่า บรรพบุรุษอพยพมากันตั้งแต่เมื่อใด และเพราะเหตุใด
กรรณิกา ทรงทอง อาจารย์โรงเรียนวัดโบสถ์ เล่าถึงประวัติความเป็นมาของชาวลาวเวียงซึ่งเป็นชาวชุมชนตำบลบ้านเลือกโดยส่วนใหญ่ในปัจจุบันว่า คนลาวเวียงเริ่มอพยพเข้ามาอยู่ในราชบุรีตั้งแต่สมัยกรุงธนบุรีถึงสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ แต่การอพยพครั้งใหญ่ อยู่ในช่วงปี พ.ศ.๒๓๖๙ - ๒๓๗๑ ในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เหตุการณ์ครั้งนั้นนำไปสู่การกวาดต้อนชาวลาวเวียงและหัวเมืองใกล้เคียงมาไว้ในหัวเมืองชั้นในเป็นจำนวนมาก แม้ในพระราชพงศาวดารจะมิได้ระบุว่า การกวาดต้อนครั้งนี้ ได้ส่งคนลาวเวียงมาอยู่ที่ราชบุรีอีกหรือไม่ แต่ก็เชื่อว่าต้องมีบ้าง เพราะด้วยเป็นเมืองหน้าด่าน และเคยมีพวกพ้องมาอาศัยอยู่ก่อนแล้ว
จากคำบอกเล่าต่อๆกันมาเมื่อคนลาวเวียงมาอยู่ที่ราชบุรีใหม่ๆ ตั้งหลักแหล่งกันอยู่บริเวณริมแม่น้ำแม่กลอง โดยเฉพาะบริเวณวัดคงคาราม ในปัจจุบัน ต่อมากลุ่มคนมอญขยายตัวอพยพเข้ามาอยู่มากขึ้น ตามประวัติกล่าวว่า เป็นกลุ่มมอญ ๗ หัวเมือง จากกาญจนบุรี ซึ่งเป็นกลุ่มชนชั้นเจ้านาย มีสิทธิ์ในการเลือกที่อยู่ มากกว่าคนลาวเวียง ชาวลาวเวียงจึงค่อยๆ ถอยร่นเข้าไปตอนใน ถ้าดูตามแผนที่ โดยใช้แม่น้ำแม่กลองเป็นแกน จะเห็นว่าตลอดริมฝั่งน้ำ ทั้งสองฟาก ตั้งแต่อำเภอบ้านโป่ง ลงมาถึง อำเภอโพธาราม จะเป็นกลุ่มคนมอญเกือบทั้งหมด ถัดจากฝั่งแม่น้ำทางด้านทิศตะวันออก หรือฝั่งซ้าย ออกไปประมาณ ๒ กิโลเมตร จะเป็นกลุ่มคนลาวเวียง ตั้งแต่ บ้านเลือก บ้านฆ้อง บ้านบ่อมะกรูด บ้านสิงห์ บ้านกำแพงเหนือ บ้านกำแพงใต้ บ้านบางลาน บ้านดอนทราย ในเขตอำเภอโพธาราม และเขตอำเภอบ้านโป่ง เช่น บ้านดอนเสลา บ้านหนองปลาดุก บ้านหนองอ้อ บ้านอ้ออีเขียว บ้านฆ้องน้อย ฯลฯ
อาจารย์โรงเรียนวัดโบสถ์ กล่าวต่อว่าทุกวันนี้ชาวลาวเวียงที่เป็นกลุ่มคนรุ่นใหม่ลืมความเป็นคนลาวเวียง ในเรื่องภาษา วัฒนธรรมการแต่งกาย ทิ้งไว้เพียงแต่คนรุ่นปู่ รุ่นย่าต้องคอยเป็นเสมือนนาฬิกาที่คอยปลุกจิตสำนึกคอยเตือนไปวันๆ หากแม้นสิ้นปู่ย่ายังไม่รู้ว่า ลาวเวียงลูกหลานจะยังจำได้หรือเปล่า
การอนุรักษ์วัฒนธรรม เริ่มต้นง่ายๆ โดยการปลูกฝังถ่ายทอดข้อมูลให้กับเยาวชนคนรุ่นใหม่ มีการรณรงค์ให้มีการแต่งกายชุดประจำถิ่นอย่างน้อยสัปดาห์ละหนึ่งวัน เพื่อให้คนลาวเวียงได้มีโอกาสชื่นชมและย้อนอดีตของตนเองและมีการบรรจุหลักสูตรวัฒนธรรมลาวเวียงให้เป็นหลักสูตรท้องถิ่น ลูกหลานได้ศึกษา เริ่มต้นที่โรงเรียนสู่ชุมชน จากเด็กส่งผ่านถึงผู้ปกครอง
การฟื้นฟูวัฒนธรรมดังกล่าวได้มีการหารือในเวทีสภาองค์กรชุมชนตำบลบ้านเลือก ได้ข้อสรุปร่วมกันในการสร้างหอวัฒนธรรมลาวเวียงขึ้น เพื่อการรักษาวัฒนธรรมดั้งเดิมของชาวชุมชน โดยมีพระครูโพธารามพิทักษ์ หรือชาวบ้านเรียกกันติดปากว่า หลวงปู่เขียน เจ้าอาวาสวัดวัดโบสถ์เจ้าและคณะอำเภอโพธาราม ได้ยกศาลาการเปรียญซึ่งเป็นศาลาสถาปัตยากรรมของลาวเวียงให้ดำเนินการจัดทำหอวัฒนธรรมลาวเวียง
วิฑูรย์ ศรีเกษม รองประธานสภาองค์กรชุมชนตำบลบ้านเลือก เล่าว่า สภาองค์กรชุมชนตำบลบ้านเลือกมีแผนพัฒนาในหลายด้านครอบคลุมเรื่องสุขภาพชุมชน การพัฒนาความเข้มแข็งขององค์กรชุมชน การจัดสวัสดิการชุมชน การอนุรักษ์วัฒนาธรรมท้องถิ่น การเป็นชุมชนที่ปลอดยาเสพติด ฯลฯ การสนับสนุนหอวัฒนธรรมลาวเวียงจึงเป็นแผนหนึ่งที่สภาองค์กรชุมชนตำบลบ้านเลือกได้เลือกดำเนินการในวันนี้
