คณะอนุกรรมการแก้ไขปัญหาความยากจนด้านที่ดิน ศตจ. ลงพื้นที่ติดตามความคืบหน้าปัญหาที่ดินเกาะช้าง จ.ตราด

การลงพื้นที่เกาะช้าง จ.ตราด ของคณะอนุกรรมการแก้ไขปัญหาความยากจนด้านที่ดิน ศตจ. เมื่อวันที่ 28 มีนาคม 2549 เพื่อติดตามความคืบหน้าในการดำเนินงานแก้ไขปัญหาที่ดินของภาครัฐและภาคประชาชน โดย พลเอกสุรินทร์ พิกุลทอง เป็นประธานในที่ประชุม ซึ่งมีตัวแทนประชาชนในพื้นที่ที่ได้รับความเดือดร้อนด้านที่ดินมารายงานความคืบหน้าและร้องเรียนปัญหาที่ดินที่เกิดขึ้นใหม่ รวมทั้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้มาชี้แจงผลการดำเนินงานด้านที่ดินด้วย โดยสรุปกรณีปัญหาและข้อร้องเรียนได้ดังนี้

1. การร้องเรียนกรณีพิพาทที่ดินเกาะง่าม หมู่ 3 เกาะช้างใต้ ระหว่างผู้ประกอบการที่ถูกกล่าวหาว่าประกอบการบนที่ดินของกรมอุทยานฯ ดังนั้นจึงถูกรื้อถอนสิ่งปลูกสร้าง ในขณะที่ผู้ประกอบการก็ยืนยันว่าครอบครองและทำประโยชน์มาก่อนที่จะเป็นของรัฐ และต่างฝ่ายต่างยื่นฟ้องเรียกค่าเสียหายต่อศาล ทำให้เป็นคดีความตั้งแต่ปี 2536 เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน คณะอนุฯ ด้านที่ดินได้มีมติให้ฝ่ายหัวหน้ากิ่งอำเภอ และฝ่ายอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะช้าง ทำการไต่สวน และส่งรายงานไปยัง ศตจ.ชาติ ผ่านทางผู้ว่าฯ และอธิบดีกรมอุทยาน ให้แล้วเสร็จภายใน 30 วัน โดยทั้งสองฝ่ายสามารถเชิญผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องมาร่วมทีมไต่สวนได้

2. การแก้ไขปัญหาที่ดินของรัฐซ้อนทับกับที่ดินของประชาชน

2.1 กรณีบ้านคลองสนและบ้านคลองพร้าว ต.เกาะช้าง เป็นการประกาศเขตพื้นที่กองทัพเรือและเขตอุทยานฯ ซ้อนทับกับที่ดินของชาวบ้าน โดยชาวบ้านถือเอกสาร ภบท.5 และ สค.1 และต้องการให้ออกโฉนดให้ แต่กองทัพเรือคัดค้าน ทั้งๆ ที่ได้มีการรังวัดและพิสูจน์สิทธิ์ไปแล้วว่าชาวบ้านอยู่มาก่อน โดยใช้หลักฐานจากภาพถ่ายทางอากาศปี 2518 และกองทัพเรือได้ดำเนินคดีแจ้งจับชาวบ้านข้อหาบุกรุกที่หลวง แต่ในที่สุดศาลได้ยกฟ้องคดีนี้ ในขณะเดียวกันหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้พบว่ามีภาพถ่ายทางอากาศปีที่เก่ากว่าปี 2518 คือ ปี 2510 และต้องการให้ใช้ปี 2510 แทน ซึ่งทำให้กระบวนการพิสูจน์สิทธิ์ทั้งหมดสะดุดหยุดลง เพื่อรอการชี้ขาดว่าจะใช้หลักฐานของปีใด คณะอนุฯ ด้านที่ดิน ได้มีข้อสรุปว่าให้ใช้ภาพถ่ายปี 2518 เนื่องจาก ค.ร.ม.เห็นชอบให้ทหารใช้ที่ดินบนเกาะนี้เมื่อปี 2513 ซึ่งตามระเบียบของ กบร.การออกเอกสารสิทธิ์ในที่ดินของรัฐต้องแปลภาพถ่ายปีแรกหลังจากการประกาศให้เป็นที่ดินของรัฐ ซึ่งคือปี 2518 ดังนั้นจึงให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการต่อได้ โดยใช้ภาพถ่ายปี 2518 ไม่ต้องแปลภาพถ่ายใหม่

2.2 กรณีบ้านสลักเพชร ซึ่งมีการประกาศแนวเขตอุทยานฯ ซ้อนทับที่ดินที่ชาวบ้าน ที่ดินที่ชาวบ้านถือครองส่วนใหญ่เป็น ภบท.5 ซึ่งชาวบ้านต้องการให้ออกโฉนด แต่ยังไม่มีการรับรองสิทธิ์ในที่ดิน เนื่องจากแนวเขตอุทยานที่ประกาศทับกับที่ดินของชาวบ้านยังไม่ชัดเจน ซึ่งในที่ประชุมครั้งนี้ เจ้าหน้าที่กรมอุทยานฯ รายงานว่าการสำรวจแนวเขตเสร็จแล้ว อนุกรรมการฯ จึงมีมติให้เร่งดำเนินการพิสูจน์และรับรองสิทธิ์ให้แก่ชาวบ้านในพื้นที่

3. การจัดหาที่ดินในโครงการบ้านมั่นคงบนเกาะช้าง โดยชาวบ้านได้ทำกิจกรรมกลุ่มออมทรัพย์แล้ว แต่ ยังไม่มีที่ดินที่จะนำมาใช้ในโครงการ และที่ดินบนเกาะมีราคาแพง ที่ประชุมได้มีมติให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและท้องที่จัดหาที่ดิน เพื่อรองรับการดำเนินงานโครงการบ้านมั่นคงของ พอช.

หมายเหตุ

ส.ค.๑ หมายถึง แบบแจ้งการครอบครองที่ดิน (ส.ค.๑) คือใบแจ้งการครอบครองที่ดินเป็นหลักฐานว่าผู้ครอบครองเป็นผู้แจ้งว่า ตนครอบครองที่ดินแปลงใดอยู่ (แต่ปัจจุบันไม่มีการแจ้ง ส.ค.๑ อีกแล้ว) ส.ค.๑ ไม่ใช่หนังสือแสดงสิทธิที่ดิน เพราะไม่ใช่หลักฐานที่ทางราชการออกให้เพียงแต่เป็นการแจ้งการครอบครองที่ดินของราษฎรเท่านั้น ดังนั้นตามกฎหมาย ที่ดินที่มี ส.ค.๑ จึงทำการโอนกันได้เพียงแต่แสดงเจตนาสละการครอบครองและไม่ยึดถือพร้อมส่งมอบให้ผู้รับโอนไปเท่านั้น ก็ถือว่าเป็นการโอนกันโดยชอบแล้ว ผู้มี ส.ค.๑ มีสิทธินำมาขอออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.๓ น.ส.๓ ก. หรือ น.ส.๓ ข) ได้ 2 กรณี คือ
กรณีที่ ๑ นำมาเป็นหลักฐานในการขอออกโฉนดที่ดินตามโครงการเดินสำรวจออกโฉนดที่ดินทั่วประเทศ กรณีนี้ทางราชการจะเป็นผู้ออกให้เป็นท้องที่ไป โดยจะมีการประกาศให้ทราบก่อนล่วงหน้า
กรณีที่ ๒ นำมาเป็นหลักฐานในการขอออกโฉนดที่ดิน หรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.๓ น.ส.๓ ก. หรือ น.ส.๓ ข) เฉพาะราย คือกรณีที่เจ้าของที่ดินมีความประสงค์จะขอออกโฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์ ก็ให้ไปยืนคำขอ ณ สำนักงานที่ดินที่ที่ดินตั้งอยู่เฉพาะการออกโฉนดที่ดินนี้ จะออกได้ในพื้นที่ที่ได้สร้างระวางแผนที่สำหรับออกโฉนดที่ดินไว้แล้วเท่านั้น (ดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ http://www.dol.go.th/article/main_article.php)

ภบท.5 หมายถึง ที่ดินของรัฐประเภทที่ดินรกร้างว่างเปล่า ซึ่งมีราษฎรเข้าไปอยู่อาศัยทำกิน โดยรัฐเรียกเก็บภาษีบำรุงท้องที่ และออก ภบท. 5 เป็นเอกสารหลักฐาน การเสียภาษีเท่านั้น ผู้ครอบครองที่ดิน ภบท. 5 จึงไม่มีสิทธิใด ๆ ในที่ดิน (ดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ http://www.sskru.ac.th/sskru_asset/asset-question.htm)