การสัมมนาเชิงปฏิบัติการ "เพื่อเพิ่มขีดความสามารถของผู้นำชุมชนบ้านมั่นคง" ที่สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน เมื่อวันที่ 17-18 กรกฎาคม ที่ผ่านมา ผู้นำชุมชนให้ความสำคัญกับการเตรีมความพร้อมของตนเอง เพื่อสื่อสารภายในขบวนองค์กรชุมชนและกับสังคมสาธารณะมากขึ้น




 

     นายรุ่งโรจน์ เปรมจิราคม ผู้นำชุมชน จากจ.สระแก้ว กล่าวว่า ที่ผ่านมาการสื่อสารเรื่องการแก้ปัญหาที่อยู่อาศัย ตามโครงการบ้านมั่นคง  ส่วนใหญ่เป็นวิธีการจัดประชุม สัมมนาดูงาน เป็นเครื่องมือในการสื่อสารและการจัดการความรู้เพื่อการทำงานภายในขบวนชุมชนเป็นส่วนใหญ่ ส่วนในด้านการสื่อสารกับสังคมหรือสาธารณะ เราจะทำในช่วงที่มีกิจกรรมสำคัญหรืองานมหกรรมระดับชาติ การสัมมนาในครั้งนี้ จะเป็นการสร้างวัมนธรรมใหม่ๆในการทำงานของผู้นำชุมชนที่ต้องให้ความสำคัญกับการวางแผนการสื่อสารให้มากขึ้น เพราะงานแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยที่ชุมชนกำลังดำเนินการอยู่ เป็นงานที่ใหญ่ ยากลำบากต้องใช้ระยะเวลาและความอดทนสูง ถ้าชุมชนเข้าใจ สังคมเข้าใจและสื่อมวลชนเข้าใจ ชุมชนน่าจะทำงานได้ง่ายขึ้น 

     ผศ.สุรสิทธิ์ วิทยารัฐ ประธานโปรแกรมวิชานิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา กล่าวว่า ผู้นำชุมชนต้องรู้เท่าทันสื่อและรู้จักใช้สื่อเพื่อการสื่อสารในขบวนชุมชนเอง รวมทั้งการสื่อสารกับสังคมจะทำให้งานของชุมชนเป็นที่ยอมรับและได้รับการสนับสนุนมากขึ้น เพราะงานหลายอย่างที่ชุมชนทำเป็นต้นกำเนิดหรือที่มาของนโยบายสาธารณะ ซึ่งสถานการณ์สื่อมวลชนไทยในปัจจุบันมีทั้งสื่อดั้งเดิมที่เป็น หนังสือพิมพ์ วิทยุ โทรทัศน์ บวกกับสื่อสมัยใหม่ที่ผ่านระบบอินเตอร์เนต งานพัฒนาของชุมชนเป็นเรื่องจริงของจริงทำเพื่อแก้ปัญหาของชาติบ้านเมือง ที่ไม่ใช่งานสร้างภาพหรือวาทกรรมจึงต้องสื่อสารกับสังคมให้มากขึ้น

      ปัญหาการสื่อสารของขบวนชุมชนที่ผ่านมา
 ผู้เข้าร่วมสัมมนา ได้ร่วมกันระบุประเด็นปัญหาการสื่อสารภายในขบวนชุมชนว่า เรื่องหลักๆ ได้แก่เรื่องข้อมูลที่ต้องใช้ในการประสานงานและการสื่อสาร บางครั้งมีข้อมูลเยอะมาก หรือข้อมูลอยู่ที่ตัวบุคคลไม่สามารถหยิบมาใช้การได้ทันทีหรือทันเวลา เรื่องการวางตัวบุคลากรที่ทำต้องทำหน้าที่ในการสื่อสาร เรื่องทักษะความรู้ความสามารถด้านการสื่อสารของผู้นำ  เรื่องการวางแผน เรื่องการจัดลำดับความสำคัญของงาน เรื่องของเครื่องมือที่มีอยู่จำกัด เป็นต้น 

     ในด้านการสื่อสารกับสังคม ผู้นำชุมชนระบุว่า ปัญหาใหญ่ๆได้แก่เรื่องข้อมูลและประเด็นสำคัญในการสื่อสาร การขาดการประชาสัมพันธ์ การเข้าถึงช่องทางการสื่อสารที่ไม่หลากหลาย หน่วยงานท้องถิ่นบางพื้นที่ไม่ยอมรับการทำงานขององค์กรชุมชน บุคคลภายนอก หน่วยงานท้องถิ่น สื่อมวลชนไม่เข้าใจงานของชุมชน ชุมชนไม่มีแผนการสื่อสารมุ่งทำงานเฉพาะหน้า รวมทั้งความน่าชื่อถือของผู้นำชุมชน ฯลฯ
 

ความพร้อมของชุมชนเพื่อการสื่อสาร

     ผู้นำชุมชนระบุว่าการสื่อสารที่ประสบความสำเร็จ ต้องเตรียมการทั้งเรื่องข้อมูลโดยมีข้อมูลที่อ่านหรือฟังแล้วเข้าใจได้โดยง่าย มีความถูกต้อง ทันสมัย และหยิบมาใช้ได้ทันเวลา การคัดเลือกผู้นำที่มีทักษะในการสื่อสารโดยจัดวางตัวบุคคลที่มีความรู้ ความสามารถในประเด็นหรือเรื่องต่างๆ การสำรวจช่องทางการสื่อสารที่มีอยู่ทั้งหมด การมีที่ปรึกษามาช่วยงานชุมชนในเรื่องการสื่อสารประชาสัมพันธ์  การประสานงานกับนักวิชาการหรือสถาบันการศึกาษาในพื้นที่ การค้นหาประเด็นและข่าวที่เป็นจุดขาย การสร้างพลังเครือข่ายชุมชน  การสร้างเวปไซท์ของชุมชน การจัดทำประวัติชุมชน  การสร้างผู้นำชุมชนคนรุ่นใหม่ที่มีความรู้และพร้อมช่วยงานสื่อสารของชุมชน  รวมทั้งการจัดทำแผนงานและงบประมาณด้านการสื่อสาร  เป็นต้น

ทิศทางการสื่อสารของชุมชนบ้านมั่นคง 
   
     มีทั้งเรื่องการสื่อสารที่ต้องดำเนินการโดยชุมชนเอง ได้แก่การให้ความสำคัญกับการทำประชาสัมพันธ์ภายในชุมชน เช่น การสื่อสารที่แฝงไปในกิจกรรมต่างๆในงานบุญ งานประเพณี  การสร้างเครื่องมือประชาสัมพันธ์เช่นเสียงตามสาย กระดานบอร์ดข่าวภายใน การทำกิจกรรมสันทนาการที่ทำให้สมาชิกได้พบปะแลกเปลี่ยน การทำเวปไซท์ของชุมชน ศูนย์ประชาสัมพันธ์ของชุมชนที่เชื่อมโยงกับศูนย์เรียนรู้หรือศูนย์ข้อมูลท้องถิ่น  เอกสารเผยแพร่  ฯลฯ การใช้ช่องทางของสื่อชุมชนที่มีอยู่แล้ว เช่นวิทยุชุมชน หนังสือพิมพ์ของชุมชน เวปไซท์ของขบวนองค์กรชุมชนซึ่งมีอยู่ทั้ง 76 จังหวัด การประสานช่องทางของสื่อท้องถิ่น เช่นเคเบิ้ลทีวี หนังสือพิมพ์ท้องถิ่น วิทยุท้องถิ่น การประสานช่องทางของสื่อมวลชน ที่เข้าถึงกลุ่มเป้าหมายขนาดใหญ่  การสื่อสารที่ใช้สื่อสมัยใหม่   เช่นสื่อออนล์ต่างๆ ที่ผ่านระบบอินเตอร์เนต การร่วมงานในประเด็นปัญหาหรือเวทีสาธารณะของภาคประชาสังคมอื่นๆ ฯลฯ