สำนักงานปฏิบัติการภาคอีสานตอนกลาง สร้างพื้นที่กลาง ๑๐ ศูนย์ปฏิบัติการ โยง ๘๐ ตำบลเครือข่ายการเรียนรู้ หนุนองค์กรชุมชนตำบลเชื่อมเครือข่าย จัดระบบฐานข้อมูล แผนและผังการพัฒนาตำบล สร้างการเรียนรู้การแก้ปัญหาภัยพิบัติและปัญหาที่ดินระดับตำบล หนุนองค์กรชุมชนให้มีความสามารถจัดการภัยพิบัติ/ ที่ดินร่วมกับหน่วยงานท้องถิ่น

ขอนแก่น/ เมื่อวันที่ ๑๐ สิงหาคม ๒๕๕๕ ที่ผ่านมา สำนักงานปฏิบัติการภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลาง จัดประชุมติดตามความคืบหน้าความร่วมมือ ๑๐ ศูนย์ปฏิบัติการการเรียนรู้การจัดการภัยพิบัติ 7 ศูนย์ฯ และ ศูนย์ปฏิบัติการการเรียนรู้การจัดการที่ดินเพื่อที่อยู่อาศัย ที่ดินทำกิน 3 ศูนย์เป็นความร่วมมือระหว่างขบวนองค์กรชุมชน โดยมีภาคีวิชาการจากมหาวิทยาลัยขอนแก่น และมหาวิทยาลัยมหาสารคาม นักวิชาการอิสระ และ พอช.สนง.ภาคอีสานตอนกลางร่วมมืออย่างใกล้ชิด ซึ่งในการประชุมครั้งนี้มีผู้เข้าร่วมประชุมประมาณ ๕๐ คน

โดยศูนย์ปฏิบัติการที่ตั้งขึ้นเพื่อเชื่อมโยงขบวนองค์กรชุมชนในการแก้ปัญหาภัยพิบัติภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลาง ให้เกิดการเชื่อมร้อยชุมชนพื้นที่ประสบอุทกภัยในเขตอีสานตอนกลาง  พร้อมสนับสนุนการเรียนรู้บทเรียนประสบการณ์การจัดการภัยพิบัติโดยขบวนองค์กรชุมชนร่วมกับหน่วยงานท้องถิ่น และสนับสนุนการกำหนดทิศทางแนวทางและข้อเสนอในเชิงนโยบาย

นายสยาม โนนคำจันทร์ ผจก.สนง.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลาง ระบุว่า ทิศทางการเคลื่อนขบวนองค์กรชุมชนจากการสนับสนุนมา ๑ ทศวรรษ พบว่าองค์กรชุมชนสามารถเข้าถึงทรัพยากร เกิดการเรียนรู้จากระบบต่างๆ ในภาคอีสานตอนกลาง มีการกระจายตัวเกินครึ่งหนึ่งของพื้นที่ ๘๐๐ ตำบล มีการทำงานร่วมกับองค์กรชุมชนใน ๕๐๐ ตำบล นับตั้งแต่ กองทุน sif พชม. เกิดกระบวนการตำบล จังหวัด ภาค ชาติ หลายประเด็น ระบบชาวบ้านถูกเปิดพื้นที่ในการมีส่วนร่ววมกำหนดการทำงานมากขึ้น

การเคลื่อนครั้งนี้ตั้งเป้าให้เกิด ๑)ระบบฐานข้อมูลตำบลภัยพิบัติขยายผลสู่การทำงานอื่นๆ ๒)เกิดกองทุนแก้ไขปัญหาภัยพิบัติ ที่ดิน และอาชีพ ๓)เกิดแผนผังชุมชนและแผนพัฒนาตำบล๔)เกิดการบูรณาการความร่วมมือกับท้องถิ่น หน่วยงานภาคี ๕)เกิดบทเรียนการทำงานที่เกิดจากการปฏิบัติจริง “รูปธรรม” การค้นพบทางออกการแก้ไขปัญหาชุมชน ๖)เกิดการเชื่อมโยงเครือข่ายการแก้ไขปัญหาภัยพิบัติระหว่างตำบล/จังหวัด ๗)เกิดระบบบริหารจัดการภัยพิบัติและที่ดิน

นายสยาม กล่าวต่อว่าในส่วนข้อจำกัด ภาคได้ร่วมจัดระบบใหม่ ๑)เปิดพื้นที่ตำบล จังหวัดใหม่ ปรับเปลี่ยนให้สนง.เล็กลง ขบวนภาคได้กำหนดทิศทาง จัดระบบ ทบทวน เปิดพื้นที่กลางจังหวัดใหม่ ๒) สร้างพื้นที่รูปธรรม ขายผลในแนวราบ และดันนโยบาย๓) เปิดการหนุเสริมมากขึ้น จัดงบประมาณไม่เป็นแท่ง ทำทุกเรื่อง จัดอ่อนแก่ เข้มข้น ปานกลาง ต่างกันจัดงบประมาณให้สอดคล้อง เพื่อสร้างรูปธรรมให้มากขึ้น ทั้งนี้การทำแผน มีนัยยะคือการให้ชาวบ้านรู้ตัวตน รู้พื้นที่ของตนเอง เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น

“๑๐ ตำบลเข้มข้น ศูนย์ปฏิบัติการให้เพื่อนตำบลใกล้เคียง เป็นห้องเรียนให้เพื่อน มาจากการอาสาของตำบลที่มีความพร้อม มีความร่วมมือกับท้องถิ่นท้องที่ และมีประเด็นปัญหาที่แตกต่างกัน เมื่อกำหนดตำบลได้ชัด เริ่มจัดระบบการทำงานกับตำบล ทีมตำบลในพื้นที่ ๕-๗ คน ทีมที่ ๒ เครือข่ายภัยพิบัติ ที่ดิน ระดับภาค คนนอก ๓) ทีมเจ้าหน้าที่  ๔) ทีมวิชาการและความรู้ ในการแนะนำหนุนเสริม ทีมนักวิชาการประจำตำบล มหาวิทยาลัยสารคาม คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากร”นายสยามกล่าว

นายสุขสันต์ กุณฑียะ นักวิชาการอิสระ สิ่งที่มองเห็นจากทั้ง  ๑๐ ศูนย์ในวันนี้คือ

 ๑) เป้าของทุกศูนย์ คือร่วมทำงานกับท้องถิ่น ๒) มีคณะทำงานระดับตำบล หมู่บ้าน บทบาทหน้าที่เป็นเรื่องสำคัญ ๓) บ้านผือกับดงมูล มีการสำรวจและวิเคราะห์ข้อมูลเบื้องต้น ๔) ต.บ้านบัว บ้านแท่น จัดกระบวนการ การทำผังชุมชน แผนที่ทำมือ ต.ศรีบุญเรือง มีแผนแล้ว ในขณะเดียวกันสำนักงานภาคทำ ๓ เรื่อง เรื่องการสนับสนุนงบประมาณ เรื่องการจัดการสนับสนุนนักวิชาการ เจ้าหน้าที่ มีความชัดเจนแล้ว พื้นที่เครือข่ายการเรียนรู้แผนที่ภาพถ่ายทางอากาศ มีแผนที่ไฟล์แล้วหรือยัง มีการประชุมปฏิบัติการ

นายธนาทร พานทอง ผู้ประสานงานเครือข่ายภัยพิบัติภาคอีสานกลาง ศูนย์ปฏิบัติการ ต.สามขา-ต.ยางคำ อ.โพนทราย จ.ร้อยเอ็ดกล่าวว่า การมีส่วนร่วมของประชาชนในการแก้ไขปัญหา การสนับสนุนพื้นที่ศูนย์ภัยพิบัติ ทำกองทุนภัยพิบัติ วางแผนร่วม เก็ยข้อมูล เตรียมความรู้ ทำความเข้าใจกับพี่น้อง อยู่กับน้ำท่วมอย่างไรให้เป็นสุข สิ่งที่จะดำเนินการต่อ Work shop ข้อมูล ผังตำบล ในช่วงเดือนสิงหาคม ลงปฏิบัติการร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในระดับหมู่บ้าน ตำบล เชื่อมโยงตำบลลูกข่ายร่วมเรียนรู้ปฏิบัติการศึกษาถอดองค์ความรู้ควบคู่กับกระบวนการสะท้อนความรู้ร่วมอย่างเป็นขบวนการ สรุปบทเรียนการทำงานอย่างต่อเนื่อง

การสนับสนุนพื้นที่ศูนย์ภัยพิบัติตำบลสามขา-ตำบลยางคำ เริ่มจากทำความเข้าใจตำบล กระบวนชุมชนจัดการภัยพิบัติ สินเชื่อซ่อมแซมบ้าน กองทุนภัยพิบัติ วางระบบบริหารจัดการ จัดทีมทำงานตำบล ๘ หมู่บ้าน ต.ยางคำทีมทำงานตำบล ๑๐หมู่บ้าน วางกระบวนการร่วม จัดระบบข้อมูล ผังตำบล เตรียมถอดองค์ความรู้ควบคู่กับกระบวนการ รวมทั้งให้ความสำคัญกับทุนการทำงานในพื้นที่ประสบการณ์องค์ความรู้  กลไกเชื่อมโยงความร่วมมือภาคี เติมเต็มแลกเปลี่ยนการทำงาน และจากการลงพื้นที่เห็นว่า ควรสร้างการสื่อสารที่ชัดเจน ขยับการทำงานกับกลุ่มผู้ได้รับผลกระทบให้มากขึ้น และเชื่อมโยงกับทุนการทำงานในพื้นที่ด้วย

ทั้งนี้ศูนย์ปฏิบัติการการเรียนรู้ ๑๐ ตำบลแบ่งเป็น ศูนย์ปฏิบัติการภัยพิบัติ ๑) ต.ศรีบุญเรือง อ.ชนบท จ.ขอนแก่น ๒) ต.บ้านแท่น อ.บ้านแท่น จ.ชัยภูมิ ๓) ต.บ้านผือ อ.หนองเรือ จ.ขอนแก่น ๔) ต.ดอนหัน อ.เมือง จ.ขอนแก่น ๕) ต.ยางคำ อ.โพนทราย จ.ร้อยเอ็ด ๖) ต.สามขา อ.โพนทราย จ.ร้อยเอ็ด ๗) ต.เจ้าท่า อ.กมลาไสย จ.กาฬสินธุ์ ศูนย์ปฏิบัติการงานที่ดิน ๘) ต.ดงมูล อ.หนองกุงศรี จ.กาฬสินธุ์ ๙) ต.ดงลาน อ.สีชมพู จ.ขอนแก่น ๑๐) ต.บ้านบัว อ.เกษตรสมบูรณ์ จ.ชัยภูมิ