ระหว่างวันที่ 18 – 26 มกราคม 2556 เครือข่ายพระสงฆ์นัจากไทย กัมพูชา เวียดนาม ลาว ญี่ปุ่น เครือข่ายอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำโขง-ล้านนา และประชาชนทั้งในพื้นที่ ภาคีทั้งภาครัฐ เอกชนในพื้นที่เชียงรายและผู้มีจิตศรัทธาต่อสายน้ำโขง ร่วมเดินธรรมยาตราเพื่อแม่น้ำโขง ครั้งที่ 2 ประจำปี 2556 ผ่าน 3 อำเภอ คือ อ.เชียงแสน-เชียงของ-เวียงแก่น โดยเริ่มต้นจากสามเหลี่ยมทองคำ อ.เวียงแก่น และสิ้นสุดที่บ้านห้วยลึก อ.เวียงแก่น ด้วยระยะทาง 117 กิโลเมตร รวม 9 วัน เพื่ออธิฐานจิตให้เกิดสันติภาพในลุ่มแม่น้ำโขง

            แม้เครือข่ายประชาชนได้ทำงานจัดการความรู้และสื่อรณรงค์มากว่า 15 ปี เพื่อสร้างปฏิบัติการทางสังคมที่มีการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ โดยหวังให้เกิดการเคารพธรรมชาติและศรัทธาในความเท่าเทียมกันของมนุษย์ สถานการณ์การเปลี่ยนแปลงในทางลบต่อแม่น้ำและผู้คนกลับทวีรุนแรงขึ้นหลายเท่า โดยเฉพาะการสร้างเขื่อนขนาดใหญ่ในแม่น้ำโขงตอนล่าง 12 เขื่อน โดยไม่ฟังผลรายงานการศึกษาผลกระทบของคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (MRC) ซึ่งเสนอให้เลื่อนการสร้างและศึกษาผลกระทบให้ละเอียดออกไปอีก 10 ปี เหล่านี้ชี้ให้เห็นว่า การไม่เคารพในหลักเหตุผลของความรู้ความจริงและมนุษย์เป็นการพัฒนาที่ขาดจริยธรรมหรือธรรมาภิบาล

            นายสมเกียรติ เขื่อนเชียงสา ผู้ประสานงานโครงการธรรมยาตราเพื่อแม่น้ำโขง ครั้งที่ ๒ กล่าวว่า การเดินธรรมยาตราครั้งนี้มีความสำคัญต่อคนลุ่มน้ำโขงมาก กว่า 40 ปี ที่เราใช้เศรษฐกิจนำการพัฒนา ทำให้เกิดผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงต่อคนสองฝั่งลำน้ำโขง เช่น โครงการเขื่อนกั้นลำน้ำโขง การเดินธรรมยาตรานอกจากการภาวนาให้เกิดสันติภาพในลุ่มน้ำโขงแล้วยังเป็นการรณรงค์ให้เกิดจิตสำนึกปกป้องแม่น้ำโขงร่วมกัน

          “การเดินธรรมยาตรานี้ ยังเป็นการนำทุนทางสังคม ทั้งศาสนา ชุมชน ศิลปวัฒนธรรมมาเชื่อมร้อยกัน เพื่อเป็นพลังขับเคลื่อนงานสานพลังชุมชนในการดูแลและจัดการทรัพยากรท้องถิ่นตนเอง ให้เกิดความยั่งยืนไปพร้อมกับการขัดเกลาจิตใจผ่านการเดินภาวนาให้เกิดการตระหนักถึงการดูแลรักษาสายน้ำโขงอย่างเป็นธรรมและยั่งยืน”

           นางเตือนใจ  ดีเทศน์ อดีตสมาชิกวุฒิสภา จ.เชียงราย กล่าวว่า รู้สึกยินดีที่เห็นภาพความเข้มแข็ง ร่วมมือร่วมใจกันของพี่น้องบ้านห้วยลึกแห่งนี้ การเดินธรรมยาตราในครั้งนี้ ได้รับพลังศรัทธาทั้งจากเครือข่ายพระสงฆ์ เณร ทั้งหลายจากหลายทั้งในประเทศไทย และกัมพูชา เวียดนาม ลาว ถือว่าเรามีพลังแห่งศรัทธา ที่ใช้การเดินด้วยสันติวิธี เพื่อกระตุ้นให้เกิดการรักแม่น้ำโขงด้วยสันติวิธี มีความชื่นชม

          “เมื่อใดก็ตามที่เราอยู่อย่างพออยู่พอกิน กับวิถีวัฒนธรรม มีความสุขทางจิตใจเป็นเรื่องสำคัญกว่าความเจริญเติบโตทางวัตถุ ถึงแม้ว่าจะมีความเปลี่ยนแปลงไปมากแค่ไหน แต่ความผูกพันของเราที่มีต่อแม่น้ำโขง จะส่งผลให้แม่น้ำโขงอยู่ร่วมกับเราตลอดไป”

            ทั้งนี้บนเส้นทางธรรมยาตราได้มีการแวะเวียนไปตามชุมชนต่างๆ และมีการจัดเวทีเสวนาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกันเพื่อก่อให้เกิดความตระหนักร่วมของคนในท้องที่ รวมทั้งการฉายภาพการและการแสดงศิลปะวัฒนธรรมผ่านธรรมคีตาเพื่อส่งต่อความศรัทธาต่อแม่น้ำโขง และในวันที่ 26 มกราคม เป็นวันสุดท้ายของการเดินธรรมยาตราในครั้งนี้ คณะสงฆ์และฆราวาสได้โปรยดอกไม้และให้อาหารปลา ณ วังสงวน แห่งบ้านห้วยลึก อ.เวียงแก่น จ.เชียงของ ในขณะที่เสียงประกาศคำสัตย์ปฏิญาณยังคงกึกก้องอื้ออึงอยู่ในห้วงลุ่มน้ำโขงแห่งนี้ ที่ว่า

          “ธรรมยาตราเพื่อแม่น้ำโขง การเดินทางด้วยพลังศรัทธา ต่อการสร้างความเปลี่ยนแปลงทั้งภายนอกและภายใน เดินเลียบเลาะไปตามลำน้ำโขง ที่สัญจรเป็นกิจวัตร นับพันนับหมื่นปี จากจุดเริ่มต้นสามเหลี่ยมทองคำ มายังจุดสิ้นสุด ณ แก่งผาได เราก้าวย่างมาด้วยจิตอันผ่องใส เกิดรับรู้ต่อความงาม อ่อนโยน และเมตตาของสรรพสิ่ง อันเป็นองคาพยบของมหานทีสายนี้ ในทุกย่างก้าวที่พร้อมด้วยสติ ความเอื้ออาทรของสายนที กัลยานมิตรที่ร่วมเดิน และญาติมิตรตามรายทาง ได้กล่อมเกลาจิตใจของเรา ให้นอบน้อมอ่อนโยน ตลอดเส้นทางที่พร้อมด้วยจิตใจอันเปิดกว้าง เราได้สดับรับรู้ ถึงความเจ็บไข้ของแม่น้ำโขง ด้วยก้าวย่างที่มุ่งมั่น พลังศรัทธาในการปกปักษ์รักษา มหานทีได้บังเกิดขึ้น เราทั้งหลายขอร่วมจิตน้อมสักการะ แด่มหานที สิ่งศักดิ์สิทธิ์ และเหล่าพญานาค ด้วยความนอบน้อม ขอขมาต่อกรรมใดที่ได้ล่วงเกินต่อสายน้ำและสรรพชีวิต ด้วยความสำนึก และขอส่งพลังใจ ไปด้วยความรัก ศรัทธา เพื่อให้สายนที ได้หายจากความเจ็บไข้ และดำรงการเป็นแม่ผู้เมตตาปราณีต่อลูกสืบไป”

ภาพโดย Atid Chantapim