“กองทุนเมล็ดพันธุ์ข้าว” นับได้ว่าเป็นมิติใหม่ของระบบสวัสดิการชุมชนที่มากกว่าคำว่าเกิด แก่ เจ็บ ตาย

เป็นสวัสดิการชุมชนไว้สำหรับรองรับสมาชิกที่ขาดแคลนเมล็ดพันธุ์ข้าวในการเพาะปลูก อย่างที่กองทุนคุณธรรมสวัสดิการชุมชนตำบลทมอ อำเภอปราสาท จังหวัดสุรินทร์

หลังงานก่อเจดีย์ข้าวเปลือกเพื่อความมั่นคงทางอาหาร “บุญคูณลานกุ้มข้าวใหญ่ไทอีสานใต้” ระหว่างวันที่ ๒๓-๒๕ มกราคม ๒๕๕๗ ซึ่งจัดโดยขบวนองค์กรชุมชนตำบลทมอ ร่วมกับขบวนองค์กรชุมชนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ๖ จังหวัด และภาคีการพัฒนา ที่องค์การบริหารส่วนตำบลทมอ อำเภอปราสาท จังหวัดสุรินทร์ สำเร็จลงด้วยความชื่นมื่น สุขบุญกันถ้วนทั่ว พร้อมกับกองข้าวเปลือกขนาดย่อมๆ ประมาณ ๕ ตัน และเงินบริจาครวมประมาณ ๑๓๐,๐๐๐ บาท ที่มาจากน้ำจิตน้ำใจของผู้คนขบวนองค์กรชุมชนไทอีสานใต้ร่วมสมทบจัดตั้งกองทุนเมล็ดพันธ์ข้าว โดยจะแบ่งสรรออกเป็นกองทุนสำหรับตำบลทมอ และกองทุนใน ๖ จังหวัดอีสานใต้

ร้อยเอกสุลิ ม่านทอง ประธานกองทุนคุณธรรมสวัสดิการชุมชนตำบลทมอ เล่าให้ฟังว่า จากการจัดงานที่ผ่านมา เมื่อแบ่งสรรกองทุนแล้ว ตำบลทมอจะมีเงินกองทุนตั้งต้นประมาณ ๑ แสนกว่าบาท ไว้สำหรับให้สมาชิกหยิบยืมในรูปแบบของเมล็ดพันธุ์ข้าวเพื่อการเพาะปลูก ซึ่งจะมีการประชุมคณะทำงานกำหนดรายละเอียดของการยืม-คืน ให้ทันรอบการเพาะปลูกครั้งต่อไป       

สำหรับกองทุนสวัสดิการชุมชนของที่นี่ก่อตั้งเมื่อ ๑ กรกฎาคม ๒๕๕๑ ปัจจุบันมีสมาชิก ๑,๕๗๓ คน จาก ๑๓ หมู่บ้าน มีเงินกองทุนรวมประมาณ ๑,๕๐๐,๐๐๐ บาท โดยหัวใจสำคัญของกองทุนคุณธรรมสวัสดิการชุมชนตำบลทมอ คือการพัฒนาระบบสวัสดิการชุมชน โดยชุมชน เพื่อชุมชน ที่เริ่มจากฐานการช่วยเหลือเกื้อกูล ความเอื้ออาทรกันซึ่งครอบคลุมถึงผู้ทุกข์ยาก และผู้ด้อยโอกาสในชุมชน มีรูปแบบวิธีการที่หลากหลาย ทั้งในรูปของสิ่งของ เงินทุน และการช่วยเหลือเกื้อกูลตั้งแต่เกิดจนตาย  รวมถึงการริเริ่มสร้างหลักประกันด้านเมล็ดพันธุ์ข้าว พันธุ์พืช เพื่อความมั่นคงด้านอาหารแก่สมาชิก

ร้อยเอกสุลิ เล่าให้ฟังต่อว่า จากสถานการณ์ภัยพิบัติน้ำท่วมที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องเมื่อปี ๒๕๕๔ และปี ๒๕๕๖ ได้ส่งผลต่อความเสียหายต่อครอบครัว บ้านพักอาศัย พืชผัก ผลไม้ และระบบวิถีการผลิตของชุมชนท้องถิ่น โดยเฉพาะเรื่องเมล็ดพันธ์ข้าวปลูกที่จะหว่านดำในปีต่อไปมีไม่เพียงพอต่อความต้องการของประชาชน ทางเครือข่ายขบวนองค์กรชุมชนภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนใต้ ได้เล็งเห็นความสำคัญและร่วมกันตั้งศูนย์ตุ้มโฮม ฮักแพง แบ่งปัน ที่ทำต่อเนื่องมาติดต่อกัน ๒ รอบ รอบแรก เมื่อปี ๒๕๕๔ ที่วัดมิตรภาพ อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา ครั้งที่ ๒ เมื่อปี ๒๕๕๖ ที่ รพสต.กรันตรวจลมวล อำเภอปราสาท จังหวัดสุรินทร์ เพื่อช่วยเหลือบรรเทาความเดือนร้อนพี่น้องที่ประสบภัยพิบัติทั้งระยะสั้นและระยะยาว พร้อมกันนี้เครือข่ายขบวนองค์กรชุมชนภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนใต้ยังจะได้ร่วมกันสืบสานประเพณีบุญกุ้มข้าวใหญ่ไทอีสานใต้และพร้อมจะผลักดันให้เป็นวาระของคนอีสานใต้ที่จะจัดขึ้นทุกๆ ปี

“การจัดงานในลักษณะนี้ เป็นการสร้างจิตสำนึกของพี่น้องเกษตรกรคนทำนา ถ้าเรามัวรอความช่วยเหลือจากรัฐบาล หรือองค์กรปกครองท้องถิ่น  คงไม่สามารถฟื้นวิถีชีวิตหรือสร้างความมั่นคงทางอาหารได้ เหมือนคำที่ว่า เงินทองเป็นของมายา ข้าวปลาเป็นของจริง ถ้าทุกตำบลมีกองทุนเมล็ดพันธุ์ข้าวอย่างที่เห็นนี้ ก็เกิดความมั่นคงทางอาหารได้อย่างแน่นอน” ร้อยเอกสุลิ กล่าว  

นายสำราญ สนิทฉัตร เลขานุการกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลทมอ อ.ปราสาท จ.สุรินทร์ กล่าวว่า กองทุนเมล็ดพันธุ์ข้าวของตำบลทมอ เกิดมาจากการมีกองทุนสวัสดิการชุมชนที่เกิดขึ้นเป็นฐาน ซึ่งมีฐานคิดของชาวบ้านเห็นที่ว่าเราจะปล่อยให้ภาครัฐดูแลชีวิตทั้งหมดคงเป็นไปไม่ได้ ต้องใช้บุคลากรในท้องถิ่นมาช่วยกัน โดยเฉพาะแกนนำเข้ามาส่งเสริมเกี่ยวกับสวัสดิการ นอกจากนั้นในปีที่ผ่านมาตำบลทมอน้ำท่วมทำให้ขาดแคลนเมล็ดพันธุ์ข้าว พันธุ์พืชในการเพาะปลูกปีต่อไป เราจึงจุดประกายระดมทุนภายในก่อนที่จะพึ่งพาคนภายนอก ทำอย่างไรจะหาทางดูแลสมาชิกที่ขาดแคลนเมล็ดพันธุ์ในการเพาะปลูกได้ ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางกองทุนเมล็ดพันธุ์ข้าว เพื่อความมั่นคงทางอาหารของขบวนองค์กรชุมชน ๖ จังหวัดอีสานใต้พอดี   

อย่างไรก็ตามกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลทมอ ปัจจุบันมีสมาชิก ๑,๕๗๓ คน เงินดอกผลบางส่วนเอาไปซื้อเมล็ดพันธุ์ให้สมาชิกยืม เมื่อเพาะปลูกได้ผลผลิตสมาชิกก็นำมาคืน เป็นการทำบุญ ช่วยเหลือคนระดับรากหญ้า ส่วนข้าวที่ได้จากงานในครั้งนี้จะขายนำเงินเข้ากองทุนสวัสดิการ เพื่อนำไปซื้อเมล็ดพันธุ์ข้าวให้สมาชิกกู้ยืม โดยปีต่อมาให้สมาชิกนำเมล็ดพันธุ์มาคืน ให้เกิดการหมุนเวียนอย่างยั่งยืน

นายสำราญ ย้ำว่า การพึ่งตนเองต้องเน้นที่ความยั่งยืน การที่คนตำบลทมอประสบภัยพิบัติเมื่อปีที่ผ่านมา เราเองไม่รอเพียงความช่วยเหลือจากรัฐบาล แต่เรารวมตัวกันแก้ปัญหา ระดมข้าวเปลือกแปลงเป็นกองทุนเมล็ดพันธุ์ข้าว เพื่อการเพาะปลูกสร้างความมั่นคงทางอาหารให้กับคนรากหญ้าต่อไป