คทช.เปิดตลาดนัดเรียนรู้แนวทางการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกิน เสนอ 32 พื้นที่ปฏิบัติการร่วมระหว่างขบวนชุมชนท้องถิ่น พอช. สปก.และกรมป่าไม้ แก้ไขปัญหาที่ดินทำกินทับซ้อนป่าสวงน
กรุงเทพฯ/ เมื่อวันที่ 12 มิถุนายน 2557 เครือข่ายที่ดินแนวใหม่ชุมชนท้องถิ่นจัดการตนเองแห่งชาติ (คทช.) ร่วมกับสำนักงานบ้านมั่นคง สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) จัดเวทีประชุมแนวทางการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกิน กรณีที่ดินทับซ้อนป่าสงวนแห่งชาติ ณ ห้องประชุมไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม ชั้น 1 สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) โดยเปิดตลาดนัดความรู้การแก้ไขปัญหาที่ดินทำกิน ซุ้มจีไอเอส (GIS) ซุ้มเรียนรู้จีพีเอส (GPS) แผนที่ทำมือ ผังชีวิตชุมชน กองทุนที่ดิน ข้อบัญญัติท้องถิ่น และนิทรรศการกลาง ให้ผู้แทนตำบลที่มาจากทุกภาคทั่วประเทศได้เรียนรู้
นายสมบูรณ์ สิ่งกิ่ง นายกองค์การบริหารส่วนตำบลไทยสามัคคี ในฐานะผู้แทน คทช. กล่าวว่า ประเทศไทยมีพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 320 ล้านไร่ แบ่งเป็นพื้นที่ป่า 82 ล้านไร่ พื้นที่น้ำ/ทะเล 28 ล้านไร่ และที่ดินที่ประชาชนครอบครอง 130 ล้านไร่ โดยคนรวย 10 % มีที่ดิน 117 ล้านไร่ (90%) คนจนและคนทั่วไป 90% มีที่ดิน 13 ล้านไร่ (10%) อยู่ในพื้นที่ป่าสงวน 3,781 ตำบล ในเขตอุทยานฯ 940 ตำบล อยู่นอกเขตป่า 1,477 ตำบล มีลักษณะปัญหาที่ดิน 3 ประเภท คือ ที่ดินไม่มีเอกสารสิทธิ์ ที่ดินหลุดมือ/จะหลุดมือ และขาดแคลนที่ดินทำกิน/ที่อยู่อาศัย สภาพปัญหาที่ดินป่าสงวนแห่งชาติทั้งประเทศมีจำนวน 1,221 แปลง 3,338 ตำบล พื้นที่ 146,406,202 ไร่ มีพื้นที่การดำเนินงานของ คทช.ในปัจจุบันจำนวน 62 จังหวัด 867 ตำบล 3,088 หมู่บ้าน 53,109,754 ไร่
อย่างไรก็ตามการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการแก้ไขปัญหาที่ดินแบบครบวงจร ซึ่งมีการรวมกลุ่มชุมชน จัดทำข้อมูล แผนที่ทำมือ ผังตำบลจัดทำแผนการแก้ไขปัญหาที่ดิน และจัดทำแผนพัฒนาด้านต่างๆ ที่ต่อเนื่องทั้งในด้านการจัดระบบให้ผู้ที่ได้รับสิทธิที่ดินแล้วสามารถดูแลใช้ประโยชน์ที่ดินได้อย่างยั่งยืน การพัฒนาพื้นที่ให้เหมาะสมกับการทำกิน และการอยู่อาศัย แต่ปัญหาก็มาติดอยู่ที่การกระจุกตัวอำนาจการตัดสินใจนโยบายที่ดินและส่วนที่เกี่ยวข้องอยู่ที่ส่วนกลาง
32 พื้นที่ ที่มีปัญหาที่ดินทำกินทับซ้อนป่าสวงน เราจะทำงานไปข้างหน้าร่วมกันอย่างไร เราอยากเห็นการใช้ประโยชน์ที่ดิน การพิสูจน์สิทธิ์ตามมติ ครม.30 มิ.ย.2541 ยังคงมีการพิสูจน์ที่ยังไม่ครอบคลุมพื้นที่ สทก. ในนามท้องถิ่น อบต.ร่วมกับป่าไม้ จะมีความร่วมมือร่วมกันหรือไม่ พื้นที่โซนซี พื้นที่อนุรักษ์ ชุมชน บ้าน วัด โรงเรียนจะจัดการอย่างไร อยากเห็นความชัดเจนทางนโยบายที่จะมองไปข้างหน้า จะมีขั้นตอนกระบวนการอย่างไร
นายธีรยุทธ สมตน ผู้อำนวยการสำนักจัดการที่ดินป่าไม้ กรมป่าไม้ กล่าวถึงแนวคิดในการแก้ไขปัญหา ยกกรณีพื้นที่ป่ายังคงถูกบุกรุกทำลายอย่างต่อเนื่องเพื่อทำไร่ข้าวโพด ระบุต้องบริหารจัดการเชิงพื้นที่แบบ area approach ที่มีการนำเทคโนโลยีด้าน IT มาใช้ในการติดตามการเปลี่ยนแปลงพื้นที่ป่าไม้ และแสวงหาความร่วมมือในการดูแลรักษาป่า ซึ่งสิ่งที่จะดำเนินการต่อไปของกรมป่าไม้นั้นจะดำเนินการตั้งสำนักงานป่าสงวนแห่งชาติ จะใช้ภาพถ่ายดาวเทียมเปรียบเทียบการบุกรุกที่ดินป่าไม้ ดำเนินการกันแนวป่าไม้ที่คงเหลือในปัจจุบัน สำรวจแปลงถือครองในปัจจุบันเพื่อจำแนกกลุ่มการเข้าทำประโยชน์ กำหนดนโยบายและมาตรการในการอนุญาตให้ทำกินและอยู่อาศัย รวมถึงการสร้างแนวร่วมเป็นเครือข่ายป่าไม้ สร้างแนวร่วมในการดูแลรักษาป่าไม้ทั้ง CSR สถานศึกษา ภาครัฐ และทุกภาคส่วน และส่งเสริมอาชีพป่าไม้จากผลงานวิจัย
นายธีรยุทธ กล่าวต่อว่า การร่วมกันรักษาป่าของชุมชนเป็นเรื่องต้องชื่นชม กระแสตอบรับการมีส่วนร่วมจากชุมชนตนจะนำเรื่องไปนำเรียนฯ ต่ออธิบดีต่อไป แนะผู้นำชุมชนมีความรู้ไปขยายผล เมื่อเรามีข้อมูลภาพถ่ายทาอากาศ ข้อมูลจีไอเอส แผนที่ ทางกรมป่าไม้ก็จะนำไปคุยกับพี่น้องกับชุมชน ทั้งนี้วอนให้ อบต.ช่วยหนุนการจัดพิมพ์ภาพถ่ายทางอากาศเพื่อดำเนินการร่วมกันต่อไป
นางสาวขนิษฐา ปรีชาคุปต์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) กล่าวว่า แนวทางการดำเนินงานร่วมของ คทช. สืบเนื่องจากการหารือกับอธิบดีกรมป่าไม้ โดย คทช. เสนอให้มีการเลือกพื้นที่ปฏิบัติการร่วม 5 ฝ่ายระหว่างขบวนชุมชนท้องถิ่น พอช. กรมป่าไม้ และสปก. เพื่อใช้ฐานข้อมูลที่มีการ Reshape เทียบเคียงกับข้อมูลปัจจุบันที่ชุมชนดำเนินการจัดทำไว้ และให้มีการจัดตั้งกลไกร่วมระดับนโยบายที่รับผิดชอบในการดำเนินงาน ที่มีสัดส่วนจากกรมป่าไม้ สปก. ขบวน คทช. ผู้ทรงคุณวุฒิ และ พอช. เสนอเริ่มนำร่อง 32 พื้นที่ ปฏิบัติการ 3 เดือน กรกฏาคม-กันยายน 2557 ทำงานร่วมกันคลีคลายปัญหาร่วมกัน เรื่องไหนที่ตกลงกันได้ ก็จะได้มีความคืบหน้าส่วนที่ติดขัดก็หาแนวทางแก้ไขกันต่อไป
