เมื่อวันที่ 14  กันยายน 2557 ที่ผ่านมา ตัวแทนจากหมู่บ้านโสมง และหมู่บ้านสันป่าป๋วย หลังเขื่อนภูมิพล ต.บ้านนา อ.สามเงา จ.ตาก ได้เดินทางมาดูการจัดการน้ำด้วยฝายแม้วหรือฝายชะลอน้ำ ที่เขาแม่กระทู้ บ้านธารมะยม ต.วังซ่าน อ.แม่วงก์ จ.นครสวรรค์ เพื่อให้มีน้ำใช้ในชุมชนและฟื้นฟูต้นนำลำธาร ชาตรี ตัวแทนจากหมู่บ้านโสมงกล่าว “ ที่บ้านผมต้นไม้ใหญ่ๆมีน้อยส่วนใหญ่เป็นป่าเต็งรัง มีร่องน้ำใหญ่ ทรายเยอะ เวลาน้ำมาแรงมากแต่มาแป๊บเดียวก็หาย เคยมีการทำฝายบริเวณปลายลำธารแต่ก็พังเพราะน้ำแรง ไม่ได้ผล ”

                อาจารย์ณรงค์  แรงกสิกร ประธานเครือข่ายแม่วงก์ชุมชนคนรักษ์ป่าเล่าว่า “เดิมทีเขาแม่กระทู้ เป็นเขาหัวโล้นมีไฟป่าทุกปี ฤดูแล้งที่นี่จะแล้งมาก ไม่มีน้ำ ต้นไม่ใหญ่ก็ไม่มีเหมือนกัน ก็ได้มีการพูดคุยกับชาวบ้านและให้ไปช่วยกันปลูกต้นไม้บนเขา ปลูกทุกวันกว่า 10 ปีจึงมีต้นไม้และมีร่องน้ำมากมาย เราก็เลือกทำฝายที่ร่องน้ำธารมะยมก่อน ทำฝายต้องทำต้นทาง มาปลายทางเพื่อชะลอความแรงของน้ำแต่ละจุด เริ่มต้นไม่ถึง 10 ตัว เกณฑ์ชาวบ้านมาช่วยกันทำ ทุนก็แทบไม่ได้ใช้อะไร ทำง่ายๆผ่านการลองผิดลองถูกมามากมาย จนเดี๋ยวนี้ร่องน้ำธารมะยมมีฝาย 80 ตัว มีน้ำตลอดทั้งปี ไม่แห้ง เลี้ยงคนได้ 7 หมู่บ้าน แถมมีน้ำตกเล็กๆ            อีกด้วย ”

                จากการเดินสำรวจฝายชะลอน้ำแต่ละระดับและการแลกเปลี่ยนพูดคุย อาจารย์ณรงค์  ได้พาไปดูตัวอย่างถังเก็บน้ำจากประปาภูเขาที่ บ้านมอสวรรค์ ซึ่งเป็นถังปูนสี่เหลี่ยมขนาดใหญ่ 3 ถัง ซึ่งมีน้ำล้นรินไหลตลอดเวลา อาจารย์ณรงค์เล่าว่า “ ที่นี่ทำฝายแค่สองตัว ร่องน้ำเล็กๆแต่มีน้ำมากจนเหลือล้นถังเก็บ เป็นจำนวนมาก จนวัดที่นี่ต้องขยับย้ายออกไปอยู่ด้านหน้าเพื่อหนีน้ำล้น ” ด้านตัวแทนหมู่บ้านหลังเขื่อนภูมิพล แม้จะได้รับข้อมูลความรู้การทำฝายชะลอน้ำแต่ก็ยังมีวิตกกังวลเพราะเส้นทางน้ำที่หมู่บ้านมีระยะทางกว่า 15 กิโลเมตรซึ่งไกลกว่าที่เขาแม่กระทู้มาก และหากจะลงมือทำก็คงต้องใช้คนมากเช่นกัน “ ไม่ต้องกังวลใจ เบื้องต้นเราต้องไปสำรวจเส้นทางร่องน้ำก่อนและกำหนดจุดทำฝาย เมื่อรู้จำนวนว่าต้องทำกี่ตัว เราจะใช้คนฝายละ 5 คน ทำพร้อมๆกัน เราก็จะรู้จำนวนคน ทางนี้จะหาอาสาสมัครไปช่วย ” อาจารย์ประวิทย์ รองประธานเครือข่ายแม่วงก์ชุมชนคนรักษ์ป่า กล่าว