“ไชยา” ดินแดนแห่งอารยธรรมศรีวิชัยที่น้อยคนนักจะไม่เคยได้ยินหรือรู้จัก ดินแดนที่กำเนิดบุคคลสำคัญของโลก ท่านอาจารย์พุทธทาส อินทปัญโญ แห่งสวนโมกขพลาราม แต่อีกมุมหนึ่งที่น้อยคนนักจะได้รับรู้หรือสนใจ ไชยาเป็นพื้นที่สามารถปลูกข้าวหอมมะลิได้ดีที่สุดในภาคใต้ บัดนี้วิถีการทำนาของคนไชยาเริ่มเลือนหายไปจากนาข้าวกลายเป็นสวนปาล์มน้ำมันพืชเศรษฐกิจที่คนไชยายอมรับมากว่าการทำนา วันนี้ คนเลม็ดยืนยันที่จะรักษาวิถีการทำนาของชุมชนไว้และจะขยายผลเพิ่มพื้นที่ทำนาข้าว เพื่อคืน วิถีชุมชนให้กับคนไชยk
ปี 2553 คนเลม็ด ได้ร่วมกัน จัดตั้งกลุ่ม ชื่อ กลุ่มข้าวหอมไชยา โดยกำนันสุธรรม ทองแช่มเป็นประธาน ใช้แนวคิดการพึ่งพาตนเอง โดยเริ่มที่การปรึกษาหารือเรื่อง ความมั่นด้านอาหารและสิ่งที่สำคัญที่สุดก็คือ ข้าว คนไทยรับประทานข้าวเป็นอาหารหลัก ดังนั้น ทางกลุ่มคิดว่า หากเราจะมีข้าวกินเองไม่ต้องซื้อก็ต้องทำนา และคนเลม็ดเองก็มีความภาคภูมิใจในพันธุ์ข้าวดังเดิมคือ ข้าวหอมไชยา ที่คนไชยาจะต้องเก็บรักษาพันธุ์ข้าวชนิดนี้ไว้เพื่อส่งต่อให้ลูกหลานในอนาคต
ในที่สุดกลุ่มข้าวหอมไชยาก็เป็นรูปเป็นร่างขึ้น รวบรวมสมาชิกได้จำนวน 8 คน เชิญผู้มีความรู้เช่นเกษตรอำเภอไชยา มาให้ความรู้เรื่องกระบวนการทำนาที่ถูกต้อง มีความเสี่ยงน้อย ผลผลิตสูงและปลอดสารพิษด้วย เดินทางไปขอความรู้และเมล็ดพันธุ์ข้าวจาก ศูนย์ส่งเสริมเมล็ดพันธุ์ข้าว อำเภอกาญจนดิษฐ์ และความรู้ส่วนหนึ่งจากคณาจาก มหาวิทยาลัยราชภัฏ สุราษฎร์ธานี จนกระทั่งปัจจุบัน ขยายสมาชิกได้จำสวน 24 คน พื้นที่ทำนาของกลุ่ม ประมาณ 100 ไร่
อำเภอไชยา เป็นอำเภอหนึ่งที่มีพื้นที่ทำนามาก ประมาณ 70 เปอร์เซ็นของพื้นที่ทั้งหมดในอดีต จากพื้นที่ประมาณ 1,004.63 ตารางกิโลเมตร ประชากร ประมาณ 50,314 คน พื้นที่อำเภอไชยาจำนวน 9 ตำบล มีพียง 2 ตำบลที่ไม่มีพื้นที่ทำนา ตั้งแต่มีพืชเศรษฐกิจอย่างปาล์มน้ำมันเข้ามาปลูกในอำเภอไชยา พื้นที่ทำนาข้าวเริ่มถูกกลืนไปเรื่อยๆเพราะคนไชยาเข้าใจว่าสามารถร่ำรวยได้ จนกระทั่งปัจจุบัน เหลือพื้นที่ทำนาประมาณ 40 เปอร์เซ็นของพื้นที่ทำนาทั้งหมด
“ผมคิดว่าการทำนาปาล์มรายได้ดีก็จริง แต่เงินที่เราจำหน่ายปาล์ม เราก็ต้องเอามาซื้อข้าวกินอยู่ดีเพราะเราไม่มีนา และที่สำคัญข้าวที่เราซื้อมาบางครั้งคุณภาพก็ไม่ดี กินเข้าไปไม่ถูกปากคนไชยาหรอก ยังแถมสิ่งเจือปนที่เป็นสารเคมีอันตรายต่อร่างกายอีก ของผมรับรอง นาผมทั้ง 10 กว่าไร่ ไม่มีสารเคมีเจือปนเลย ปุ๋ยอินทรีย์ล้วน ๆ ผมรับรอง” ฟังคำยืนยันจากพี่อ๊อด เสวต จันทร์ทะนา รองประธานกลุ่มข้าวหอมไชยา แล้วน่าสนใจครับ คุ้มกันไหมที่จะซื้อข้าวปนเปื้อนสารเคมีมารับประทาน
“อนาคตอันใกล้นี้ กลุ่มข้าวหอมไชยา จะมีศูนย์เรียนรู้เรื่องข้าวหอมไชยา เพื่อรองรับผู้ที่สนใจมาทัศนศึกษา ขณะนี้กำลังหาองค์กรที่จะมาสนับสนุนอยู่ทั้งในเรื่องเงินงบประมาณ และองค์ความรู้ซึ่งผมคิดว่าในส่วนองค์ความรู้นั้นไม่ยาก เพราะการทำนาคือชีวิตของคนไชยาในอดีตอยู่แล้ว ดังนั้นแทบจะทุกครัวเรือนของตำบลเลม็ดมีความรู้เรื่องข้าวหอมไชยาและการทำนาข้าว จะห่วงก็แต่งบประมาณ เรื่องเหล่านี้เป็นเรื่องที่สร้างความร่ำรวยให้ใครไม่ได้ ดังนั้นองค์กรที่จะมาร่วมหุ้นกับกลุ่มเราหายากครับ” นายลิขิต ดิษยนาม กล่าว
แต่จากการฟังก็ยังคงมีความหวังอยู่เพราะเรื่องอาหารเป็นเรื่องจำเป็น ราชการคงเห็นดีด้วยที่จะให้ชุมชนพึ่งพาตนเองได้และส่วนหนึ่งเป็นการลุกขึ้นมาปฏิรูปตนเองจากจุดเล็ก ๆ ของชุมชนก็น่าสนใจ จากนี้ไป ทั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เกษตรอำเภอไชยาคงต้องหาทางช่วยกลุ่มคนเหล่านี้ซึ่งนับว่ามีความสำคัญทั้งด้านแนวคิดและความตั้งใจที่จะรักษาวิถีชีวิตดั้งเดิมของคนไชยา เพื่อส่งมอบให้ลูกหลานคนไชยายาในอนาคต
หรือว่าผู้รับผิดชอบเหล่านั้นจะปล่อยให้ชุมชนดิ้นรนกันเองแล้วปล่อยวิถีของคนไชยาสูญสลายหายไปพร้อมกับคนในยุคนี้ ก็แล้วแต่ทุกท่านจะคิดและก็คงได้จารึกไว้ในแผ่นดินเป็นแค่ประวัติศาสตร์หน้าหนึ่งสำหรับคนไชยา
