คณะทำงานสวัสดิการชุมชนคนภาคกลาง ให้ความสำคัญของการจัดการความรู้ที่มีอยู่ในชุมชนภาคกลาง ๙ จังหวัด โดยมีการจัดการความรู้ระดับภาคและได้กำหนดเป้าหมายพื้นที่ ๓ เจ๋ง ของ ๙ จังหวัดภาคกลางเพื่อดำเนินการถอดบทเรียนหรือการทำวิจัยกองทุนสวัสดิการชุมชน เพื่อคืนข้อมูลที่ผ่านการสังเคราะห์เป็นองค์ความรู้สู่ชุมชนนำไปสู่การจัดการตนเองได้อย่างยั่งยืนต่อไป
คณะทำงานสวัสดิการชุมชนคนภาคกลาง ๙ จังหวัดเริ่มดำเนินการทำความเข้าใจเรื่องการถอดบทเรียน/งานวิจัยและค้นหาเป้าหมายร่วมกันตั้งแต่เดือน เม.ย. ๕๗ โดยร่วมกันกำหนดเป้าหมายของพื้นที่ ๓ เจ๋งดังนี้
เจ๋ง ๑ พื้นที่จัดการตนเองได้ทั้งระบบโดยไม่ต้องพึ่งรัฐ ประกอบด้วย ต.สระแก้ว จ.นครสวรรค์, ทต.โพธิ์พระยา จ.สุพรรณบุรี ,ต.บางขันหมาก จ.ลพบุรี
เจ๋ง ๒ พื้นที่ประสบผลสำเร็จ/ประสบปัญหาลุกขึ้นได้ ประกอบด้วย ต.น้ำรอบ จ.อุทัยธานี, ทต.หนองหมู จ.สระบุรี, ทต.บางนมโค จ.พระนครศรีอยุธยา
เจ๋ง ๓ พื้นที่มองทุนในชุมชนแบบบูรณาการในมิติที่แตกต่าง ประกอบด้วย ต.บางกระบือ จ.สิงห์บุรี ,ต.คลองวัว จ.อ่างทอง, ต.บางขุด จ.ชัยนาท
คณะทำงานสวัสดิการชุมชนคนภาคกลางได้ ให้พื้นที่ตำบลร่วมกันกำหนดกรอบการถอดบทเรียน / งานวิจัย ร่วมทั้งการทบทวนและชี้แจงทำความเข้าใจและฝึกปฏิบัติการตั้งโจทย์เพื่อเตรียมการถอดบทเรียน / งานวิจัย ในเดือน พ.ค. ๒๕๕๗ จากนั้นได้มีการติดตามความก้าวหน้าของพื้นที่ปฏิบัติการเพื่อหนุนเสริมการดำเนินงานของพื้นที่
เมื่อวันที่ ๓ ก.ย. ๒๕๕๗ คณะทำงานสวัสดิการชุมชนคนภาคกลาง จึงได้จัดเวทีนำเสนอบทเรียนรูปธรรม โดยให้ผู้แทนพื้นที่นำเสนอผลการถอดบทเรียน / งานวิจัยสรุปได้ดังนี้
เจ๋ง ๑ พื้นที่จัดการตนเองได้ทั้งระบบโดยไม่ต้องพึ่งรัฐ ผ่านบทเรียนในการทำงานทั้งประสบปัญหาและแก้ไขปัญหา ความไม่เข้าใจบทบาทหน้าที่ การสนับสนุนความไม่เข้าใจแนวคิดกองทุนสวัสดิการ จนเกิดการรวมกลุ่มเพื่อแก้ไขปัญหาวิเคราะห์ชุมชน รวมพลังกันจนนำไปสู่การร่วมกันคิด ร่วมกันตัดสินใจ ร่วมกันวางแผน ร่วมกันลงมือดำเนินงานและร่วมกันแก้ไขปัญหา โดยไม่ฝากความหวังไว้กับองค์กรภาครัฐหรือหน่วยงานภายนอก รวมไปถึงการเชื่อมประสานกับ อบต./ศึกษาเรียนรู้จากหลายแหล่งเรียนรู้เพื่อออกแบบการจัดสวัสดิการให้กับสมาชิก ทบทวนกระบวนการ โดยเน้นระบบบริหารจัดการที่ดี โปร่งใส ตรวจสอบได้ ส่งเสริมการทำงานเป็นทีมที่มีความเสียสละพื้นที่มีศักยภาพในการพัฒนากองทุนอย่างพอเพียงกับการดูแล มีการสร้างความเชื่อมั่นในหลักการ สรุปบทเรียนเพื่อคิดค้นระบบการจัดสวัสดิการใหม่ๆให้กับสมาชิกเพื่อเป็นเครื่องมือสำคัญในการทำงาน
เจ๋ง ๒ พื้นที่ประสบผลสำเร็จ/ประสบปัญหาลุกขึ้นได้ การสูญเสียผู้นำในการขับเคลื่อนสวัสดิการจึงเกิดการสั่นคลอน แต่ยังไม่สูญเสียหลักการใช้ภูมิปัญญาเป็นเครื่องมือ คณะกรรมการไม่มีความเข้าใจในแนวคิดและการสื่อสาร ทำให้สมาชิกไม่มีความเชื่อมั่น จนถึงขั้นลาออกจากการเป็นสมาชิกจำนวนมาก คณะกรรมการจึงทบทวนเหตุการณ์ดังกล่าว จนนำไปสู่การพัฒนาศักยภาพคณะกรรมการ ทบทวนแนวคิดและพัฒนากระบวนการใช้ทุนที่มีของตนเองสู่การแก้ไขปัญหา และสื่อสารเพื่อให้สมาชิกเข้ามามีส่วนร่วม จนกองทุนกลับมาดำเนินการได้ดังเดิมรวมไปถึงการช่วยเหลือกันบนฐานวัฒนธรรม/ประเพณี ช่วงเปลี่ยนผ่านจากการออมวันละบาทของผู้สูงอายุมาเป็นกองทุนสวัสดิการชุมชน
เจ๋ง ๓ พื้นที่มองทุนในชุมชนแบบบูรณาการในมิติที่แตกต่าง ชุมชนมีทุนที่หลากหลาย ได้แก่ กลุ่มผู้สูงอายุ กลุ่มณาปนกิจสงเคราะห์ ออมวันละบาทและมีการรวมตัวกันเป็นเครือข่าย พร้อมทั้งสามารถต่อแหล่งทุนอื่นๆได้ เมื่อจัดตั้งกองทุนสวัสดิการแล้วก็ขยายไปสู่งานพัฒนาด้านอื่นๆ เช่น สภาองค์กรชุมชน การจัดภัยพิบัติ หรือบูรณาการทุนในมิติอื่นๆ เช่น การจัดตั้งกองทุนภัยพิบัติรวมทั้งการพัฒนาต่อยอดมาจากทุนเดิมของพื้นที่ เช่น กลุ่มอาชีพโดยมีแนวคิดนำผลกำไรจากกลุ่มต่างๆ มาจัดสวัสดิการ และสามารถประสานกับทุนภายนอกเข้ามาสนับสนุนชุมชน
เมื่อมีกองทุนแล้วก็นำกองทุนไปสู่การจัดการเรื่องอื่น ๆ ทั้งในเรื่องการจัดการทุน สภาองค์กรชุมชน การจัดภัยพิบัติ การพัฒนาตัวชี้วัดความสุขของตำบล เน้นใช้ทุนที่มีในพื้นที่ คือ กลุ่มองค์กรต่างๆ โดยเฉพาะ กลุ่มสตรี วิเคราะห์ปัญหา และความต้องการของชุมชนเพื่อเป็นแนวทางในการทำงาน และเชื่อมแหล่งทุนอื่นๆ ได้ เมื่อจัดตั้งกองทุนสวัสดิการ จึงยกระดับเรื่องการจัดการทุนไปสู่การจัดตั้งสถาบันการเงิน
รายงานข่าวและภาพ โดย เลอฤทธิ์ สงวนวงศ์
ผู้สื่อข่าวชุมชน จ.อ่างทอง
