เมื่อวันที่ 25 ธันวาคม 2557 ที่ผ่านมา นายธีรพล  สุวรรณรุ่งเรือง ผู้ช่วยผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) พอช. นำคณะแผนยุทธศาสตร์ภาคอีสาน เดินทางไปศึกษาตำบลต้นแบบเศรษฐกิจชุมชน เพื่อการเรียนรู้แลกเปลี่ยนสู่การขับเคลื่อนของสภาองค์กรชุมชน ณ ตำบลหนองแคน อำเภอปทุมรัตต์ จังหวัดร้อยเอ็ด

นายประเสริฐ  แสนตลาด ประธานสภาองค์กรชุมชนตำบลหนองแคน กล่าวต้อนรับคณะแผนยุทธศาสตร์ภาคอีสาน และบรรยายเล่าเรื่องราวความเป็นมาภายในตำบลหนองแคน ซึ่งอีกตำแหน่งหนึ่งตนเองทำหน้าที่ฝ่ายปกครอง คือ เป็นกำนันในตำบลหนองแคน ปัญหาอุปสักในภายในตำบลยอมรับว่ามีมากมาย ตั้งแต่แรกต้นที่เข้ารับตำแหน่งกำนันตำบล เมื่อวันที่ ๒๗ สิงหาคม ๒๕๕๗ ทำงานไม่มีวันหยุดเข้าประชุมร่วมทุกหน่วยงานที่ผ่านเข้ามาในตำบลและงานพัฒนาตำบลชาวบ้าน งานราชการ งานวัด งานโรงเรียน มีมาตลอดปี

ภายในตำบลแรกเริ่มมีเพียงศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีชาวบ้านประจำตำบล คือ ศูนย์ปราชญ์ชาวบ้านของคุณพ่อธีระยุทธ  สุวัฒน์ เป็นต้นแบบต้นคิดงานพัฒนากลุ่มชาวบ้าน ก่อเกิดกลุ่มงานหน่วยงานภาครัฐเดินทางเข้ามาศึกษาเรียนรู้ ด้านการเกษตร เกษตรอินทรีย์อยู่แบบพอเพียง น้อมนำหลักเศรษฐกิจพอเพียงในหลวง ภายในตำบลหนองแคน มีการประชุมกลุ่มชาวบ้าน อบรม ฝึกหัดอาชีพ ตามวาระโอกาสของหน่วยงานภาครัฐราชการเข้ามาหนุนเสริมตำบลหนองแคน 

หลังจากนั้นมีการจัดตั้ง สภาองค์กรชุมชนตำบลหนองแคน โดยใช้ผู้นำชุมชนแกนนำหมู่บ้านช่วยกันก่อตั้ง ตามพรบ.สภาองค์กรชุมชน พ.ศ.๒๕๕๑  ตนเองก็ใช้คำว่าบูรณาการดั่งเช่นภาครัฐราชการมักจะพูดคุยกันอยู่เสนอ นำมาใช้ในชุมชนตำบลหนองแคน ภาครัฐ ประชาชน เครือข่าย ริเริ่มที่องค์การบริหารส่วนตำบลทำความเข้าใจระยะแรก นายก หรือ สมาชิกอบต.ไม่เข้าใจ แม้แต่เจ้าหน้าที่พนักงานตำบล คือไม่เข้าใจ สภาองค์กรชุมชนจัดตั้งขึ้นมาเพื่ออะไรจะมีไว้ทำอะไรได้บ้าง ประโยชน์ที่ชุมชนชาวบ้านจะได้รับมีอะไรบ้าง 

ประชาชนชาวบ้านเราเองก็ไม่รู้เรื่องเช่นกัน มีการประชุมทำความเข้าใจกันภายในตำบลหลายครั้ง ในเวลามีการประชุมตำบลจะพูดคุยโครงสร้างสภาองค์กรชุมชน บทบาทหน้าที่ ภารกิจเป้าหมาย พร้อมเริ่มตั้งกลุ่มอาชีพสร้างรายได้เสริมให้ชาวบ้านชุมชน โดยจะเน้นไปที่ด้านเกษตรเป็นหลัก อาชีพหลักชาวบ้านที่นี่ คือ ภาคการเกษตร ทำนาปลูกข้าว ปลูกพืชผักเสริมไว้เก็บกินทำสวนครัวแปลงผัก เลี้ยงหมู เลี้ยงไก่ เป็ด เชื่อมโยงเครือข่ายภาคี องค์กรเอกชน สสส. สปสช. กองทุนสิ่งแวดล้อมโลก มองหาแหล่งทุนเข้ามาสนับสนุนกลุ่มอาชีพภายในตำบล

จึงนำชาวบ้านมาลงเอยที่ จัดตั้งศูนย์เรียนรู้ชุมชนตำบลหนองแคน ใช้พื้นที่สาธารณะประโยชน์ติดข้างหนองน้ำของชุมชนมีพื้นที่ ๓๐ ไร่เศษ ให้พื้นที่ชาวบ้านคิดทำเพาะปลูกเอง ปลูกพืชผักสวนครัวตามฤดูกาล หรือตามที่ตนเองชอบคิดอยากจะปลูกอะไรผักชนิดไหน แบบไหนสรรหามาเพาะปลูกเอง ส่วนทาง อบต.หนองแคนก็จะเข้ามาสนับสนุนจะตั้งถังน้ำแท่งน้ำช่วยอำนวยความสะดวกนำน้ำขึ้นจากหนองน้ำมาพักรอที่แท่งน้ำเพื่อให้ชาวบ้านได้ใช้ปลูกผัก ปัญหาก็มีเช่นกันพื้นที่ฝั่งตรงกันข้าม อบต.จะทำเป็นพื้นที่กำจัดขยะของตำบล คือในพื้นที่ ๓๐ ไร่ แบ่งออกสองส่วน คนละครึ่งกับ อบต.หนองแคน เพื่อใช้ประโยชน์ร่วมกัน

ส่วนฝั่งหนึ่งเป็นของ ศูนย์เรียนรู้ชุมชนตำบลหนองแคน ดำเนินการโดยกลุ่มชาวบ้านเกษตรอินทรีย์ เพาะปลูกพืชผักสวนครัว ส่วนฝั่งหนึ่งให้ อบต.หนองแคนดำเนินการเอง แต่ปัญหาเข้าใจไม่ตรงกันการดำเนินการได้บูรณาการอย่างที่เขียนพูดคุย คือ ทางอบต.หนองแคนจะทำเตาเผาขยะสำหรับชุมชน แต่ไม่เคยสอบถามคิดว่าเห็นจากชาวบ้านชุมชน และศูนย์เรียนรู้ชุมชนที่ชาวบ้านปลูกผักสวนครัว พืชผักอินทรีย์ปลอดสารเคมี จึงนำไปสู้ที่ประชุมของสภาองค์กรชุมชนตำบลหนองแคน ยอมรับการบูรณาการภายในตำบลปัญหาอุปสักของการพัฒนาในตำบล เราจึงต้องอาศัยเวทีประชุมชนชาวบ้าน สภาองค์กรชุมชนเข้ามาช่วยแก้ไขปัญหา ส่วนพื้นที่ป่าชุมชนตำบลหนองแคนมีแห่งหนึ่งติดข้างหลังโรงเรียนก็จัดเป็นแหล่งเรียนรู้ชุมชนไว้ศึกษาธรรมชาติป่าชุมชน จัดตั้งกลุ่มอนุรักษ์ป่าชุมชนขึ้นในตำบล พร้อมศึกษาเรียนรู้ชนิดต้นไม้ป่าชุมชน มีการช่วยกันรณรงค์เก็บขยะรักษาป่าสอดส่องเฝ้าระวังการบุกรุกพื้นป่าการลักลอกตัดไม้ภายในป่าชุมชน

กำนันประเสริฐ กล่าวต่อว่า ด้านเศรษฐกิจชุมชน การเปลี่ยนแปลงเรียนรู้กรรมวิธีจะเริ่มต้นจากกลุ่มชาวบ้านภายในตำบลที่มีภายในตำบลหนองแคน เมื่อให้ชาวบ้านปลูกพืชผักสวนครัวปลอดสารเคมี เลี้ยงหมู เลี้ยงไก่เนื้อ ไก่ไข่ เลี้ยงเป็ดไข่ ปลูกข้าวอินทรีย์ ข้าวปลอดสารเคมี ผลผลิตที่ออกมาจะทำอย่างไร ??? ก็มีการประชุมวางแผนบูรณาการภายในตำบล เชิญหน่วยงานภาครัฐที่มีในตำบล ตำรวจ สถานีอนามัย โรงเรียน อบต. ตำบลเราจะเปิดตลาดนัดชุมชนสีเขียว ผลผลิตที่ชาวบ้านกลุ่มเครือข่ายจะออกสู่ตลาดนัดชุมชนสีเขียวของเรา การกำหนดราคาเบื้องต้นก็ตามความเหมาะสมสมควรราคากันเองอ้างอิงท้องตลาดบ้าง ฝ่ายผู้นำชุมชนฝ่ายปกครองจะรณรงค์ส่งเสริมช่วยกลุ่มชาวบ้านให้คำแนะนำและเชื่อโยงหาแหล่งทุนเข้ามาสนับสนุนภายในตำบล ปศุสัตว์อำเภอ เกษตรอำเภอ หน่วยงานภาครัฐและเอกชน อยู่อย่างต่อเนื่อง

นายสว่าง  สุขแสง ผู้ประสานงานภายในตำบลหนองแคน กล่าวเปิดใจว่า ตนเองทำหน้าที่เชื่อโยงหน่วยงานทั้งภาครัฐ สถาบัน เอกชน ประสานงานที่จะให้การสนับสนุนตำบล กลุ่มชาวบ้าน พัฒนาหนุนเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กลุ่มอาชีพ ออกแบบพัฒนาผลิตภัณฑ์ของชุมชน เช่น ข้าวอินทรีย์ เพื่อบรรจุหีบห่อออกวางจำหน่ายเป็นสินค้าของฝากชุมชน พร้อมทำการตลาดสู่ชุมชนกลุ่มในตำบล เศรษฐกิจในชุมชนเริ่มต้นที่ต้นทุนของชาวบ้านที่มีอยู่เรารวบรวมข้อมูลภายในตำบลก่อน เพื่อเรียนรู้สถานการณ์ปัญหาของชุมชนซึ่งมีกลไลของ สำนักงานกองทุนสนับสนุนเสริมสุขภาพ(สสส.) เข้ามาช่วยหนุนอีกแรง และร่วมกับทางสถาบันการศึกษา มหาลัยขอนแก่นมาช่วยในด้านการศึกษาวิเคราะห์จัดทำแผนชุมชน  การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน ผลิตสินค้าของชุมชนสู่ท้องตลาดได้กันอย่างไร??? มีเครื่องอีกอย่างที่ดีสำหรับเข้ามาทำให้ชุมชนรู้ตนเองแก้ไขปัญหาความขัดแย้งของชาวบ้านการบุกรุกที่ดินป่าชุมชน พื้นที่สาธารณะประโยชน์ของชุมชน จากประเด็นที่ดิน เครื่องมือจับ จีพีเอส ได้นำมาสู่การแก้ไขปัญหาข้อพิพาท ทางชุมชนจัดการที่ดินแนวใหม่ จับ จีพีเอส ในแต่ละที่ดินของชาวบ้านที่ก่อเกิดปัญหาความขัดแย้งระยะพื้นที่แต่ละแปลง และทำการสำรวจข้อเท็จจริงสภาพจริงโดยมีเครื่องมือวัด จีพีเอส

ทางด้านนายธีรพล  สุวรรณรุ่งเรือง ผู้ช่วยผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน(องค์การมหาชน) พอช.กล่าวว่า ทางสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) ที่เข้ามาสนับสนุนหนุนเสริมชุมชนตำบลหนองแคน อำเภอปทุมรัตต์ จังหวัดร้อยเอ็ด เพื่อหนุนความเข้มแข็งของชุมชน ให้ชาวบ้านเรียนรู้การจัดการตนเองได้ซึ่งมี พ.ร.บ.สภาองค์กรชุมชนเป็นตัวเชื่อกลไลให้ความเข้มแข็งแก้ไขปัญหาของชุมชน สร้างเสริมเศรษฐกิจชุมชนก่อเกิดการเปลี่ยนแปลงภายในตำบลสร้างผู้นำชุมชน นอกจากนั้นยังมี การจัดสวัสดิการชุมชนตนเอง, บ้านหมั่นคงชนบทเพื่อช่วยผู้ยากจน และผู้ด้อยโอกาสในชนบทชุมชนร่วมกันแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัย, การจัดการที่ดินแนวใหม่, เศรษฐกิจและทุนชุมชน สภาองค์กรชุมชนเข้ามาเป็นเครื่องมือในการสร้างชุมชนไปสู่ชุมชนจัดการตนเอง