ตำบลสะนอ   อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี  มีประชากร 877 ครัวเรือน   5,169  คน  นับถือศาสนาอิสลาม 100 %   มีอาชีพการเกษตรเป็นหลักคือ ทำนา ทำสวนยาง สวนผลไม้และ รับจ้างทั่วไป

เป็นตำบลที่มีชุมชนระบบเครือญาติ  มีขนบธรรมเนียมประเพณี ตามหลักศาสนาอิสลาม  มีมัสยิดขึ้นทะเบียน 7 มัสยิด/โรงเรียนตาดีกา มีโรงเรียนเอกชน 2 โรง มีโรงเรียนปฐม 2 โรง มีโรงเรียนมัธยม 1 โรง มีสถาบันปอเนาะ 3 สถาบัน

๑.สภาพปัญหาของชุมชนโดยทั่วไป        

ปัญหาด้านสังคม

• มีองค์กรชุมชนจัดตั้งแบบเฉพาะกิจโดยรัฐฯ และล้มเหลวขาดการบูรณาการ
• การพัฒนาในชุมชน / ต่างคนต่างทำ ไม่มีแผนของชุมชน ชุมชนเป็นสมาชิกหลายองค์กร
• คนรุ่นใหม่ไม่นิยมทำการเกษตรไม่มีความรู้ทางการเกษตรตามทฏษฎีใหม่

ปัญหาด้านเศรษฐกิจ

• ปัญหานาร้าง/การนิยมปลูกพืชเชิงเดียวราคาสินค้าเกษตรตกต่ำ / ขาดตลาดการเกษตร การเกษตรมีต้นทุนสูง
• ชุมชนย้ายถิ่นการประกอบอาชีพ

ประเด็นปัญหาด้านความเข็มแข็งของชุมชน

• องค์กรชุมชนไม่เข้มแข็งไม่มีแผนการพัฒนากลุ่ม
• ไม่มีแผนของชุมชน โดยชุมชน เพื่อชุมชน
• ยังขาดความเข้าใจในบทบาทของสภาองค์กรชุมชนตำบล

ประเด็นปัญหาด้านความร่วมมือกับภาคี

• แต่ละหน่วยงานต่างมีเป้าและแผนงานของตนเองในการทำงานในพื้นที่ ไม่มีการบูรณาการงานของหน่วยงาน
• ชุมชนไม่รู้แผนงานของหน่วยงานภาคี

๒. กลไกของสังคม/ชุมชนในตำบล

     3.1  สภาซูรอตำบลสะนอ    เป็นพื้นที่กลางของการประชุม ปรึกษาหารือ ตกลงเกณฑ์กติกา (ฮูกมฟากัต)

ในเรื่องราวต่างๆ ของชุมชน ตำบล ทั้งด้าน เศรษฐกิจ สังคม การเมือง ศาสนา วัฒนธรรม ข้อพิพาท ความขัดแย้ง  ประกอบด้วยสมาชิกที่เป็นแกนนำ จำนวน 72 คน  มีองค์ประกอบดังนี้

          นายอับดุลอาซิส  ยานยา (บาบอซิ)                   ประธานการที่ประชุม 

          นายก อ.บ.ต.สะนอ นายรอสาลี  อดุลย์อภิมุข        ผู้ประสานงาน

          นายมูฮำมัดรูดิน  จารู                                  เลขานุการ

          นายสะมะแอ  ยามู                                     การเงิน

และมีสมาชิกจากองค์กรต่าง ๆคือ

          1. องค์การบริหารส่วนตำบลสะนอ (ผู้บริหารและสมาชิกสภา)            12 คน

          2. สมาคมสถาบันปอเนาะ 5 จังหวัด(นายกฯนายอับดุลอาซิส  ยานยา)   4 คน

          3. ชมรมโต๊ะอีหม่ามตำบลสะนอ (อีหม่าม/คอเต็บ/บีหล่าน)              19 คน

          4. ผู้นำท้องที่ (กำนัน/ผู้ใหญ่บ้าน/ผู้ช่วย/ผรส)                            12 คน

          5. ชมรมตาดีการตำบลสะนอ (เจะกู ตาดีกา)                                7 คน

          6. ชมรมเยาวชนตำบลสะนอ                                                  2 คน

          7. แกนนำองค์กรชุมชนในตำบลสะนอ                                      10 คน

          8. หน่วยงานรัฐ ในตำบลสะนอ                                                6 คน

      3.2  ความสัมพันธ์การเชื่อมโยงของสภาซูรอกับองค์กรชุมชน

4.ผลต่อการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่จากสภาชูรอ

ผลต่อวิถีชุมชน ศาสนา

• มีระบบการเรียนการสอนศาสนา สอนเด็ก ผู้ใหญ่ ทกหมู่บ้าน/มัสยิด
• มีการบริหาร องค์กรการเงิน สอดคล้องหลักศาสนาอิสลาม
• มีระบบการช่วยเหลือของพี่น้องเรื่องอาหารในช่วงเดือนรอมฎอน เด็กกำพร้า
• ระบบการจ่ายหนี้ให้สมาชิกที่เสียชีวิต(หลุดพ้นภาระผูกพันในดุนยา)
•  มีอูกมฟากัต เรื่องยาเสพติด การขโมย ฯลฯ
• การเมืองในพื้นที่ ข้อตกลงเรื่องการเลือกตั้ง ไม่มีการแข่งขัน นายก ท้องที่  ท้องถิ่น คนไม่ทะเลาะกันเรื่องการเลือกตั้ง

องค์กรปกครองท้องถิ่น

• สนับสนุนงบประมาณสมทบกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบล
• สนับสนุนงานการศึกษาผ่านสมัสยิด ตาดีการ์
• สนับสนุนกองทุนเด็กกำพร้า
• สนับสนุนงานสมัชชาสะนอทุกปี ดำเนินการมาแล้ว 3 ปี
• บูรณาการแผนงานร่วมประชาชน ท้องถิ่น

5.งานพัฒนาด้านอื่นๆของชุมชน

• กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบล  Z สมาชิกปัจจุบัน : จำนวน  1,050  ราย  มีเงินกองทุน 875,561 บาท  สวัสดิการจ่ายหนี้,สวัสดิการแรกเกิด ,คลอดบุตร,สวัสดิการเสียชีวิต ฯลฯ
• การแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยชุมชน  ซึ่งได้รับงบประมาณจากรัฐบาลผ่านสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน 5,400,000 บาท แก้ปัญหาที่อยู่อาศัย 124 ครัวเรือน คือซ่อมแซมบ้าน 108 ครัวเรือน  , สร้างบ้านใหม่  16 ครัวเรือน มีการคืนทุน 593,190 บาท
• กองทุนบัยตุลมาล (ที่อยู่อาศัย) มีเงินกองทุน 6,150,000 บาท สมาชิก 142 คน จัดการเรื่องทุน ซ่อม / สร้างบ้าน – ทุนอาชีพ –ทุนการศึกษาเด็กกำพร้า –ทุนวัสดุสาธารณะประโยชน์ - อื่นๆ
•   กองทุนอามานะห์ (ออมทรัพย์) มีสมาชิก 135 คน  เงินออมทรัพย์ 134,500 บาท
•   สภาองค์กรชุมชนตำบล มีสมาชิกร่วมจดแจ้งจัดตั้ง 10 กลุ่ม

  6. เครื่องมือนำไปสู่การมีพื้นที่กลางเพื่อการจัดการตนเองของตำบล

      4.1 มีระบบการประชุมร่วมของทุกกลุ่มองค์กร

      4.2 การจัดกิจกรรมของตำบล เพื่อเชื่อมโยงองค์กร   

      4.3 นำปัญหามาปรึกษาหารือในที่ประชุม

      4.4 มีประเด็นหรือปัญหาร่วมของชุมชน  เพื่อแก้ปัญหาร่วมกัน