ลำน้ำปุ๊และลำน้ำแม่ฮ่องสอนเป็นลำน้ำที่สำคัญและผูกผันกับวิถีชีวิตของผู้คนใน จ.แม่ฮ่องสอน มาช้านาน ในสมัยก่อนผู้คนใช้แม่น้ำแม่ฮ่องสอนเป็นเส้นทางสัญจรไปมาระหว่างกัน เป็นเส้นทางใช้ล่องซุง  เป็นร่องน้ำที่ใช้เป็นโรงสอนช้างลากซุง  มีท่าเรือซึ่งเป็นศูนย์กลางของการค้าขายทางน้ำ   โดยเริ่มต้นจากลำน้ำปายเข้าสู่บ้านสบป่องและไหลเข้ามายังในตัวเมือง  ผู้คนที่อาศัยอยู่ริมน้ำได้ใช้อุปโภค บริโภคและทำการเกษตรหล่อเลี้ยงผู้คนทั้งเมือง