ในห้วงที่การยกร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่กำลังเข้าด้ายเข้าเข็ม ประเด็นเรื่องการปฏิรูปสื่อก็กลายเป็นประเด็นร้อนขึ้นมาด้วยเช่นกัน เป็นประเด็นร้อนในเชิงมิติทางการเมืองที่เกี่ยวเนื่องด้วยกรณี รายการยามเฝ้าแผ่นดิน กรณีโทรทัศน์ผ่านดาวเทียมพีทีวี และกรณีของไอทีวีที่กลายร่างเป็นทีไอทีวีไปเรียบร้อยแล้ว

          ในขณะที่อีกด้านหนึ่งก็เกิดความเคลื่อนไหวอย่างคึกคัก เป็นความคึกคักในหมู่พี่น้องขบวนสื่อภาคประชาชน สื่อที่อาจไม่ส่งผลกระทบในมิติทางการเมืองในสถานการณ์ปัจจุบัน หากแต่เป็นกลไกสำคัญยิ่งในขบวนงานพัฒนาภาคประชาชน ซึ่งถึงท้ายที่สุดแล้วก็ส่งผลต่อการพัฒนาของประเทศโดยภาพรวมนั่นเอง

          ความคึกคักในขบวนสื่อภาคประชาชนเกิดขึ้นทั่วทุกภาคของประเทศ เป็นความคึกคักในการร่วมคิดร่วมทำ บนเป้าหมาย สถานภาพของสื่อภาคประชาชนกับรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ และนั่นคือที่มาแห่งข้อเสนอการปฏิรูปสื่อภาคประชาชน

         ข้อเสนอต่อการปฏิรูปสื่อโดยภาพรวมในการปฏิรูปการเมืองรอบใหม่ ภายใต้หลักคิด มีความเท่าเทียม เป็นธรรมและทั่วถึง สนับสนุนสื่อที่หลากหลาย เน้นประโยชน์สาธารณะมากกว่าประโยชน์ทางการค้า และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน ทั้งกลุ่มเด็กเยาวชน เกษตรกร ผู้พิการ ชนกลุ่มน้อย กลุ่มผู้ด้อยโอกาสในการสื่อสาร

         รูปธรรมของข้อเสนอมีอาทิ รัฐต้องจัดให้มีวิทยุและโทรทัศน์บริการสาธารณะ รัฐต้องมีหลักประกันที่ส่งเสริมสนับสนุนให้ประชาชนทุกกลุ่ม โดยเฉพาะกลุ่มคนที่ไม่ใช่เป้าหมายหลักของธุรกิจสื่อเชิงพาณิชย์ เช่น เด็ก เยาวชน คนพิการ ชนกลุ่มน้อย ผู้ด้อยโอกาส ฯลฯ เข้าถึงช่องทางการสื่อสารที่หลากหลายในทุกระดับ ทั้งในระดับชุมชน ท้องถิ่น จังหวัด และระดับชาติ และในการดำเนินงานสื่อเพื่อบริการสาธารณะของภาครัฐ และสื่อภาคธุรกิจเอกชน รัฐต้องกำหนดสัดส่วนเนื้อหารายการสาระและบันเทิง รวมทั้งต้องเปิดพื้นที่ให้ภาคประชาชนเข้าไปใช้เพื่อสื่อสาร บอกเล่าปัญหา และความต้องการของกลุ่มคนต่างๆ อย่างหลากหลาย ทั่วถึง และเท่าเทียม

         นอกจากนี้ ชุมชนท้องถิ่นต้องมีสิทธิเป็นเจ้าของสื่อ เพื่อประโยชน์สาธารณะของชุมชนท้องถิ่นนั้นๆ โดยประชาชนในฐานะเจ้าของทรัพยากรและผู้บริโภคสื่อ ต้องมีส่วนร่วมในการกำหนดและตัดสินใจนโยบายที่เกี่ยวกับสื่อ รวมถึงการมีส่วนร่วมในการจัดสรรคลื่นความถี่ กำหนดเนื้อหา ช่วงเวลา รายการ ที่สอดคล้องกับความจำเป็นและความต้องการของกลุ่มคนที่แตกต่างหลากหลายในสังคมอย่างเพียงพอ รวมถึงการผลักดันให้มีกฎหมายลูก องค์กรอิสระ และกลไกต่างๆ ที่ทำให้บทบัญญัติในรัฐธรรมนูญใช้งานได้จริงภายใน 2 ปี และต้องยืนยันให้แยกองค์กรอิสระที่จัดสรรและกำกับดูแลระหว่างกิจการวิทยุโทรทัศน์ กับกิจการโทรคมนาคมออกจากกัน

         ข้อเสนอประเด็นต่อมาคือ รัฐต้องจัดตั้งกองทุนสื่อบริการสาธารณะ และกองทุนสื่อภาคประชาชน โดยที่มาของงบประมาณ ให้มาจากส่วนแบ่งรายได้ของการประกอบกิจการคลื่นความถี่วิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ และงบประมาณแผ่นดิน พร้อมกันนั้น รัฐต้องมีมาตรการป้องกันการแทรกแซงสื่อทุกประเภท จากกลุ่มการเมืองและกลุ่มธุรกิจ ทั้งในระดับชาติและระดับท้องถิ่น โดยต้องจัดให้มีองค์กรอิสระด้านสิทธิเสรีภาพการสื่อสาร เพื่อป้องกันการแทรกแซง สั่งปิด และให้มีองค์กรคุ้มครองผู้บริโภคด้านสื่อด้วย
สำหรับประเด็นการจัดสรรคลื่นความถี่ รัฐต้องแบ่งช่วงคลื่นตามสัดส่วนโดยแยกจากกันอย่างชัดเจน ระหว่างการประกอบกิจการบริการสาธารณะ ภาคธุรกิจ และภาคชุมชน/ประชาชน

        นอกจากข้อเสนอต่อการปฏิรูปสื่อโดยภาพรวมในการปฏิรูปการเมืองรอบใหม่แล้ว ขบวนสื่อภาคประชาชนยังได้กำหนดข้อเสนอต่อทิศทางการเคลื่อนไหวเพื่อให้เกิดผลเป็นรูปธรรม ด้วยการจัดเวทีระดมความคิดเห็นการปฏิรูปสื่อภาคประชาชนในการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ การปฏิรูปการเมืองรอบใหม่ ในระดับจังหวัด ระดับภาคซึ่งดำเนินการกันแล้ว ส่วนระดับประเทศจะมีการเคลื่อนขบวนครั้งใหญ่ในเร็ววันนี้

      ประการต่อมาคือ การจัดกลไกการสื่อสารระหว่างเครือข่ายวิทยุชุมชน เครือข่ายสื่อภาคประชาชน เครือข่ายสื่อทางเลือก ฯลฯ ในการติดตามสถานการณ์ การส่งผ่านข้อมูลข่าวสาร ระหว่างกัน กิจกรรมรณรงค์เผยแพร่สื่อสารสองทางในระดับพื้นที่ ทั้งเผยแพร่สถานการณ์/ข้อเสนอ และเปิดระดมความคิดเห็นจากคนในชุมชนต่อการปฏิรูปสื่อ ต่อการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

       กิจกรรมรณรงค์เผยแพร่ ผลักดันนโยบาย เช่น การล่ารายชื่อเพื่อสนับสนุนข้อเสนอการปฏิรูปสื่อภาคประชาชน การสื่อสารข้ามเครือข่าย อาทิ เครือข่ายทรัพยากร เครือข่ายเกษตรกร เครือข่ายผู้บริโภค ฯลฯ ทั้งในระดับจังหวัด ภาค และประเทศ และการประสานพลังร่วมกับภาคส่วนต่างๆ ของสังคม เช่น เครือข่ายนักวิชาการ องค์กรวิชาชีพ องค์กรพัฒนาเอกชน และเครือข่ายภาคประชาชนทุกภาคส่วน ในการผลักดันข้อเสนอการปฏิรูปสื่อทั้งระบบ และต่อการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

       กระบวนการปฏิรูปสื่อภาคประชาชนทั้งระบบ กำลังเปิดฉาก...