ขบวนเมือง 15 จังหวัดภาคเหนือเตรียมพร้อมระดมทำแผนแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัย

 จังหวัดตาก / วันที่ 25 ธันวาคม 2550 สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน(พอช.)สำนักงานปฏิบัติการภาคเหนือตอนบน/ตอนล่าง ได้จัดเวทีสัมมนาแผนปฏิบัติการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยโดยขบวนเมือง ณ โรงแรมราชาบุรี จ.ตาก โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความเข้าใจกระบวนการดำเนินงานตามโครงการบ้านมั่นคงนำสู่การขยายเมืองเป้าหมายการดำเนินงานในปี 2551 และเพื่อให้เกิดแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนเรื่องการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยในรูปแบบเครือข่ายระดับเมือง โดยขบวนองค์กรชุมชนเมืองร่วมกับหน่วยงานภาคีในท้องถิ่น รวมถึงเป็นการสร้างความเข้าใจขั้นตอน วิธีการเบิกจ่ายงบประมาณสนับสนุนการดำเนินงานตามโครงการบ้านมั่นคง ซึ่งผู้เข้าร่วมการสัมมนาเป็นตัวแทนที่มาจากทั้งส่วนของภาครัฐ หน่วยงานท้องถิ่น และองค์กรชาวบ้านร่วม 250 คน จากชุมชนที่เป็นเมืองเก่าที่เคยร่วมโครงการบ้านมั่นคง 19 เมือง และเมืองใหม่ที่ต้องการร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ 29 เมือง

          เวลา 9 .30 น. นายรอย รัถยาอนันต์ รักษาการผู้จัดการภาคเหนือตอนบน ได้นำเสนอสถานการณ์ความเดือดร้อนเรื่องที่อยู่อาศัยของภาคเหนือ ซึ่งกล่าวว่า “ การสำรวจข้อมูลผู้เดือดร้อนด้านที่อยู่อาศัยภาคเหนือล่าสุด พบว่ามีข้อมูล ใน 15 จังหวัด มีจำนวน 113 เมือง 857 ชุมชน 26,519 ครัวเรือน ได้รับการแก้ไขปัญหาโดย พอช. 19 เมือง 57 ชุมชน 4,387 ครัวเรือน ซึ่งจากข้อมูลทั้งหมดจะเห็นได้ว่ากระบวนการการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยให้หมดไปภายใน 2 ปี ตามเป้าหมายที่ พอช.วางไว้นั้นเราต้องช่วยเหลือกัน ซึ่งในวันนี้ถือเป็นโอกาสดีจึงอยากให้ใช้เวลาให้เกิดประโยชน์ ร่วมกันคิด วิเคราะห์ และจัดทำแผนงานให้เห็นทิศทางในการดำเนินงานร่วมกัน เนื่องจากสถานการณ์ในปัจจุบันการเมืองไม่แน่นอน ซึ่งกระทบกับโครงการบ้านมั่นคงที่มุ่งสู่การแก้ปัญหาที่อยู่อาศัย ทั้งที่เอื้อและไม่เอื้อต่อการทำงาน ดังนั้นตัวเลขผู้เดือดร้อน 88 %ในจำนวน 3 หมื่นกว่าครัวเรือน ทุกส่วน ทุกหน่วยงาน จะต้องช่วยเหลือกันโดยเฉพาะเมืองใหญ่ เช่น พิษณุโลก แม่ฮ่องสอน กำแพงเพชร สุโขทัย รวมถึงกรณีที่ดินที่ยังเป็นปัญหาอยู่ ซึ่งทั้งส่วนของชาวบ้านและหน่วยงานท้องถิ่นต้องร่วมกันแก้ไขปัญหา ประเด็นที่ฝากทิ้งท้ายไว้ก็คือจะช่วยกันระดมหาแนวทางในการแก้ไขปัญหาให้ลุล่วงไปพร้อมๆกันได้อย่างไร เป็นสิ่งที่ทุกคนต้องช่วยกันระดมความคิดเห็นเพื่อให้ได้แนวทางของแผนปฏิบัติการที่นำไปสู่การแก่ไขปัญหาในชุมชนได้อย่างแท้จริง”

          เวลา 10 .30 น. เป็นการเปิดเวทีเสวนาในหัวข้อ “ การแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยทั้งเมืองโดยขบวนองค์กรชุมชน และท้องถิ่น” โดยมีผู้ร่วมเสนาทั้งหมด 5 คน เป็นตัวแทนจากองค์กรชุมชน, องค์การบริหารส่วนตำบล และผู้แทนจากสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน(องค์การมหาชน)

          คุณศุภชัย อนุตรพงศ์ ผู้แทนองค์กรชุมชน จ.ตาก ได้กล่าวถึงกระบวนการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยทั้งเมือง ว่า “ กระบวนการแก้ไขมี 2 ระดับ คือ ระดับที่ 1 เริ่มจากชุมชนจัดการตนเอง โดยการสำรวจข้อมูลฐานชุมชนที่มีอยู่แล้ว ใช้กลไกผู้นำและผู้เดือดร้อนสำรวจร่วมกัน จากนั้นจึงร่วมกันวิเคราะห์ข้อมูล ประชุมทำความเข้าใจและจัดตั้งคณะทำงานชุมชน ระดับที่ 2 ประสานความร่วมมือกับหน่วยงานรัฐในท้องถิ่นซึ่งหน่วยงานเหล่านี้สามารถหนุนเสริมการแก้ไขปัญหาเมืองได้ทั้งระบบ เช่น การแก้ไขปัญหาระบบสาธารณูปโภค การแก้ไขปัญหาที่ดิน เป็นต้น”

          คุณบุษยา วงศ์ตระกูลเกตุ รองนายกองค์การบริหารส่วนตำบลเหมืองหม้อ จ.แพร่ กล่าวว่า “ บทบาทของ อบต. เริ่มต้นจากการสำรวจข้อมูลฐานทะเบียนคนและผู้เดือดร้อนที่อยู่อาศัย ซึ่งมี 2 ลักษณะ คือ ปัญหาครอบครัวขยาย และปัญหาเรื่องชุมชนที่อยู่บ้านเช่า จากนั้นจึงจัดประชุมผู้นำท้องถิ่นเพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหา ต่อมาจัดเวทีร่วมกับชุมชน มีการกำหนดแผนงาน โดยเริ่ม อบต.เข้าไปมีบทบาทในการสนับสนุนด้านสถานที่ เป็นที่ปรึกษา ให้ข้อมูลความรู้ สนับสนุนด้านเอกสาร วัสดุ และงบประมาณด้านสาธารณูปโภคบางส่วน หลังจากนั้นจึงจัดตั้งคณะกรรมการเมือง ซึ่งภายหลังดำเนินงานแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยแล้ว จึงร่วมกันวางแผนแก้ไขปัญหาระยะยาว คือ ส่งเสริมเรื่องอาชีพและสนับสนุนการจัดตั้งสวัสดิการชุมชนโดยเริ่มจากฐานสมาชิกบ้านมั่นคง ซึ่งได้ส่งผลให้เกิดการขยายผลครอบคลุมทั้งตำบล”

          ทั้งนี้คุณกนิษฐา ปรีชาพีชคุปต์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน(องค์การมหาชน)ได้ให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า “ ท้องถิ่นและชุมชนมีบทบาทหลักที่ต้องดำเนินการด้านที่อยู่อาศัยสำหรับคนจน โดย พอช.เป็นเพียงหน่วยงานที่ทำงานสร้างความมั่นคงให้กับคน ดังนั้นท้องถิ่นต้องมองการทำงานในเชิงรุกโดยจำเป็นที่จะต้องรู้ข้อมูลฐานชุมชนที่มีปัญหาและตรงกันทุกหน่วยงาน โดยเริ่มจากการสำรวจและวิเคราะห์ข้อมูลร่วมกันระหว่างชุมชนกับหน่วยงาน ซึ่งข้อมูลประกอบด้วย 3 ส่วน คือ (1 )ข้อมูลผู้เดือดร้อน (2 )ข้อมูลสิทธิที่อยู่อาศัยของผู้เดือนร้อน และ(3 )ข้อมูลการพัฒนาเมือง ซึ่งข้อมูลทั้ง 3 ส่วนนี้ต้องนำเข้าสู่กระบวนการวิเคราะห์และวางแผนในการจัดการด้านที่อยู่อาศัยให้กับคนจน รวมไปถึงการจัดสรรงบประมาณให้ชุมชนเกิดการขับเคลื่อนงานได้ ในทิศทางอนาคตการดำเนินงานบ้านมั่นคงตั้งเป้าหมายอยู่ที่การแก้ปัญหาเมืองทั้งระบบ โดยกระจายให้ชุมชน-ท้องถิ่นเป็นผู้จัดการ ซึ่งท้องถิ่นมีบทบาทหนุนเสริมด้านการบริหารจัดการเพื่อให้ชุมชนสามารถจัดการโครงการฯได้เอง สิ่งสำคัญคือการจัดความสัมพันธ์ระหว่างชุมชน-ท้องถิ่นให้เกิดความสมดุลเพื่อการจัดการเมืองที่น่าอยู่”

          ต่อมาเวลา 13.00 น. ผู้เข้าร่วมทั้งหมดได้ช่วยกันระดมความคิดเห็นเพื่อจัดทำแผนปฏิบัติการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัย โดยแบ่งกลุ่มย่อยออกเป็นรายเมืองและกลุ่มจังหวัด ซึ่งเนื้อหาโดยสรุปกล่าวคือ

          แผนปฏิบัติการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยร่วมกันทั้งเมือง ประกอบด้วย สำรวจข้อมูลทั้งเมืองเก่าและเมืองใหม่,การมีเวทีประชุม ติดตาม แลกเปลี่ยนเรียนรู้ระดับจังหวัดและกลุ่มจังหวัด พัฒนากลไกการทำงานระดับเมือง โดยการผลักดันให้เกิดคณะกรรมการในระดับเมือง,พัฒนาศักยภาพแกนนำและคณะทำงาน,สร้างทีมพัฒนาบ้านมั่นคงเพื่อทำความเข้าใจกระบวนการทำงานแก้ไขปัญหาด้านที่อยู่อาศัย ได้แก่ ทีมช่าง ทีมที่ดิน ทีมออมทรัพย์ ฯลฯ,สร้างเครือข่ายการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยในระดับจังหวัดและกลุ่มจังหวัด

          แนวทางการหนุนเสริมในระดับกลุ่มจังหวัด ประกอบด้วย การติดตามปัญหาข้อติดขัดต่างๆ เช่น การจัดตั้งคณะกรรมการเมือง การติดตามแก้ไขปัญหาที่ดิน,การเชื่อมโยงให้เครือข่ายเกิดการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยในระดับเมืองและจังหวัดโดยใช้เวทีทำความเข้าใจและวางกรอบแผนปฏิบัติการทำงานร่วมกัน,เวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระดับจังหวัดและกลุ่มจังหวัด

          ก่อนจบเวทีผู้เข้าร่วมสัมมนาได้เสนอข้อคิดเห็นต่อขบวนงานบ้านมั่นคง ในเรื่องของการสนับสนุนงบประมาณเพื่อให้เกิดการเคลื่อนงานตามแผนที่วางไว้ การติดตามหนุนเสริมและสร้างความเข้าใจขั้นตอนบ้านมั่นคงกรณีเมืองใหม่ เป็นต้น

........................................................................

นภาพร สุวรรณศักดิ์

เจ้าหน้าที่บริหารงานข้อมูล พอช.ภาคเหนือ

รายงาน : 25 ธันวาคม 2550