การจัดงานวันที่อยู่อาศัยโลกในประเทศไทย ” ปฏิรูปการจัดการที่ดินที่อยู่อาศัยโดยชุมชนและท้องถิ่น” ระหว่าง ๗ – ๒๒ ตุลาคม ซึ่งมีพื้นที่จัดงานทั้งในพื้นที่เมืองและชนบท ๙ เมือง/ตำบล  ๙ จังหวัด มีผู้นำชุมชน  หน่วยงานต่างๆร่วมงานกว่า ๑๑,๐๐๐  คน

     กิจกรรมสำคัญในงานได้แก่การเสวนาแลกเปลี่ยนประสบการณ์แนวทางแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกิน  การศึกษาดูงานพื้นที่รูปธรรมและการจัดกิจกรรมพิเศษที่เกี่ยวข้อง เช่น การเปิดตลาดนัดความรู้ บันทึกความร่วมมือ การเดินรณรงค์ การมอบประกาศเกียรติคุณ การมอบกองทุน การฝึกปฏิบัติทำแผนที่ GIS เป็นต้น  โดยมีรัฐมนตรีร่วมเป็นประธานในการเปิดงานในภาคต่าง ๆ  จากการจัดในระดับพื้นที่ ได้นำมาสู่การประมวลข้อสรุปร่วมกันในแต่ละภาค 

     สำหรับการสัมมนาระดับชาติในวันที่ ๒๑ – ๒๒ ตุลาคม ๒๕๕๓ ที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี โดยในวันที่ ๒๑ ตุลาคม ได้มีพิธีเปิดการสัมมนา และการจัดเวทีสัมมนาส่วนกลางเรื่อง “ความรู้คือพลัง: ปฏิรูปที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัยโดยขบวนองค์กรชุมชนท้องถิ่น” ซึ่งแบ่งเป็น ๗ ห้องเรียนรู้ ประกอบด้วย ห้องที่ ๑ เปลี่ยนกองทุนชาติด้วยกองทุนเมือง ห้องที่ ๒ ที่ดินเพื่อวิถีการดำรงชีวิตและการผลิต ห้องที่ ๓ การจัดการที่ดินร่วมโดยชุมชนอย่างยั่งยืน ห้องที่ ๔ คืนอำนาจ ชุมชน ท้องถิ่น ในการจัดการที่ดิน ห้องที่ ๕ ข้อมูลคืออำนาจ: ชุมชนท้องถิ่นในการจัดการตนเอง ห้องที่ ๖ การจัดการที่ดินและที่อยู่อาศัยในพื้นที่เฉพาะ (ท่องเที่ยว/เมืองเก่า/กลุ่มเฉพาะถิ่น/คนไร้บ้าน) ห้องที่ ๗ บทบาทสถาบันการศึกษาและเครือข่ายพลังสังคม: ร่วมพัฒนาชุมชนมั่นคง มีผู้เข้าร่วมการสัมมนา ซึ่งประกอบด้วยตัวแทนชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สถาบันการศึกษา กลุ่ม/เครือข่ายองค์กรเอกชน  หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และเจ้าหน้าที่ รวม ๑,๗๐๐ คน

     จากนั้นได้มีการประมวลภาพรวมจากข้อสรุปแต่ละภาคและผลการจัดสัมมนาส่วนกลางโดยสังเคราะห์จัดทำเป็นข้อเสนอเชิงนโยบายเกี่ยวกับทิศทางการปฏิรูปที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัยโดยชุมชนและท้องถิ่น ให้กับฝ่ายรัฐบาล และคณะกรรมการสมัชชาปฏิรูปประเทศไทย ในวันที่ ๒๒ ตุลาคม ๒๕๕๓

     การจัดงานในวันที่ ๒๒ ตุลาคม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์เป็นประธานปิดงาน  มีการอ่านสาส์นเนื่องในวันที่อยู่อาศัยโลกประจำปี ๒๕๕๓ โดยผู้อำนวยสำนักงานคณะกรรมาธิการเศรษฐกิจและสังคมสำหรับเอเชียและแปซิฟิกแห่งสหประชาชาติ (UNESCAP) ประจำประเทศไทย การกล่าวรายงานผลการจัดการสัมมนา “ปฏิรูปที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัยโดยขบวนองค์กรชุมชนท้องถิ่น” เนื่องในงานวันที่อยู่อาศัยโลก และมอบข้อเสนอการแก้ไขปัญหาที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัยโดยขบวนองค์กรชุมชนท้องถิ่นต่อประธาน จากนั้นเป็นการมอบกองทุนเมือง ๑๕ เมือง และมอบนโยบายการแก้ไขปัญหาที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัย และกล่าวปิดการสัมมนา “ที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัยโดยขบวนองค์กรชุมชนท้องถิ่น” เนื่องในงานวันที่อยู่อาศัยโลก

     สำหรับข้อเสนอของเครือข่ายองค์กรชุมชนที่ร่วมแก้ปัญหาที่ดินและที่อยู่อาศัยทั่วประเทศที่เกิดจากการร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์การทำงานและผลักดันนโยบายการปฏิรูปที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัยโดยขบวนองค์กรชุมชนและท้องถิ่น ที่จะนำไปสู่ความมั่นคงในที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกิน  มีดังต่อไปนี้

     ๑) ร่วมกันจัดทำข้อมูลผู้เดือดร้อน และข้อมูลที่ดินที่จะนำมาใช้ในการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกินให้ครอบคลุมเต็มพื้นที่ตำบลและเมือง ทั้งในส่วนของข้อมูลครัวเรือน  ประวัติชุมชน แผนที่ทำมือ แผนที่ในระบบ GIS เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการแก้ปัญหา

     ๒) จัดทำกติกาการใช้ประโยชน์ที่ดินร่วมกันของชุมชนและเอกสารรับรองสิทธิ์ หรือที่เรียกว่า “โฉนดชุมชน” เพื่อให้ชุมชนสามารถรักษาที่ดินที่อยู่อาศัยไว้ได้ชั่วลูกหลาน    

     ๓) การปรับวิถีการผลิต ทำการเกษตรแบบยั่งยืน เพื่อรักษาคุณภาพของดิน น้ำ ป่า และทรัพยากรธรรมชาติต่างๆ และใช้สภาองค์กรชุมชนเป็นเครื่องมือการจัดการที่ดินและเชื่อมโยงงานพัฒนาของชุมชนในตำบล

     ๔.) จัดตั้งและพัฒนากองทุนที่ดินและที่อยู่อาศัยระดับชุมชนสู่การเป็นกองทุนระดับเมืองหรือตำบล จัดตั้งกองทุนรักษาดิน-รักษาบ้าน บูรณาการการจัดการทุนต่างๆ ภายในชุมชนเพื่อใช้เป็นทุนในพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ครอบคลุมทุกเรื่อง

     ๕) ร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในการจัดทำแผนที่ และแผนการใช้ประโยชน์ที่ดินเพื่อพัฒนาเป็นข้อบัญญัติท้องถิ่นในการจัดการที่ดิน ที่อยู่อาศัย และทรัพยากร นำที่ดินที่ชุมชนอยู่อาศัยทำกินอยู่แล้ว หรือที่ดินว่างในท้องถิ่น  มาจัดเป็นที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกินของชุมชน  

     ๖.) ร่วมแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนด้านที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกินสำหรับกลุ่มเฉพาะ เช่น คนไร้บ้าน ชนเผ่า ชาวเล ฯลฯ ควบคู่ไปกับการจัดการเรื่องสิทธิ พัฒนาพื้นที่เมืองเก่าให้มีชีวิต โดยคนสามารถอยู่ร่วมกับเมืองเก่าได้อย่างกลมกลืน รวมทั้งการประสานความร่วมมือกับหน่วยงานภาคี สถาบันวิชาการ ภาคประชาสังคมและธุรกิจเอกชน ในการสนับสนุนการพัฒนาด้านต่างๆ ของชุมชน

       ข้อเสนอเชิงนโยบายต่อรัฐบาลเกี่ยวกับทิศทางการปฏิรูปที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัยโดยชุมชนและท้องถิ่น มีดังนี้

     ๑.) จัดสรรเงินงบประมาณสนับสนุนสินเชื่อบ้านมั่นคงที่ได้รับปากไว้แล้วอีก ๓,๐๐๐ ล้านบาท

     ๒.)  เร่งรัดให้สำนักงานกฤษฎีกาพิจารณาร่างกฎกระทรวงว่าด้วยการยกเว้น ผ่อนผัน หรือกำหนดเงื่อนไขในการปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมอาคารสำหรับโครงการบ้านมั่นคง เพื่อมีผลบังคับใช้ภายในเดือนธันวาคม ๒๕๕๓ และเป็นไปตามเจตนารมณ์ที่จะช่วยแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยคนจน 

     ๓.) การเร่งรัดให้กระทรวงมหาดไทยดำเนินการตามมติคณะกรรมการกระจายอำนาจฯ ในการพิจารณาแก้ไขระเบียบหนังสือสั่งการที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการจัดการที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกิน ให้เอื้อต่อการปฏิบัติหน้าที่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นโดยเร็ว

     ๔.) กระจายอำนาจการตัดสินใจในการแก้ไขปัญหาที่ดินที่อยู่อาศัยให้ได้ข้อยุติในระดับท้องถิ่นและจังหวัดให้มากที่สุด  โดยให้มีระเบียบรองรับการจัดตั้งคณะกรรมการแก้ไขปัญหาที่ดินและที่อยู่อาศัยระดับจังหวัด ที่ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธาน มีองค์ประกอบคณะกรรมการจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ผู้แทนชุมชน และ ผู้แทนท้องถิ่น

      ๕.) เร่งหามาตรการให้หน่วยงานรัฐซึ่งรับผิดชอบดูแลที่ดินนำที่ดินที่ชุมชนอยู่อาศัย/ทำกินอยู่แล้วมาจัดการร่วมโดยชุมชน ไม่ใช่ให้สิทธิ์/ให้เช่าเป็นรายบุคคล โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่ดินในเขตป่า และในส่วนของที่ดินสาธารณะขอให้ผ่านเสียงส่วนใหญ่ในเวทีประชาคม รวมทั้งการแก้ไขกฎหมายเกี่ยวกับที่ดินประเภทต่างๆ  โดยกระจายให้ท้องถิ่นมีอำนาจหน้าที่ในการจัดการที่ดินทุกประเภทร่วมกับชุมชน 

     ๖.) สนับสนุนการจัดตั้งและสมทบงบประมาณไปที่กองทุนที่ดินที่อยู่อาศัยระดับท้องถิ่นทั้งในระดับเมืองและตำบล  โดยไม่รวมศูนย์อยู่ที่กองทุนธนาคารที่ดินส่วนกลาง  

     ๗.) การสนับสนุนการดำเนินการตามข้อเสนอการปฏิรูปประเทศไทย ในเรื่องสำคัญเร่งด่วน คือ การกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น มาตรการภาษีเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ และการแก้ไขปัญหาที่ดิน