เมื่อวันที่ วันที่ ๒๖ พฤศจิกายน ๒๕๕๓ ที่ผ่าน สำนักงานปฏิบัติการภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) ได้จัดกิจกรรมใน “โครงการฟื้นฟูและการเชื่อมโยงขบวนที่อยู่อาศัยเมือง-ชนบทหลังประสบอุทกภัยน้ำท่วม” ณ สหกรณ์เคหสถานท่าตะโก จำกัด อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา โดยมีตัวแทนเครือข่ายองค์กรชุมชนในภาคอีสาน สมาชิกโครงการบ้านมั่นคงในเขตเทศบาลนครราชสีมา ๑๑ ชุมชน ที่ประสบภัยน้ำท่วม รวมทั้งตัวแทนเทศบาลนครราชสีมา และคณะเจ้าหน้าที่กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ มาร่วมงานกว่า ๒๐๐ คน
ซึ่งในงานนี้ได้รับเกียรติจากนางฮูวัยดิย๊ะ พิศสุวรรณ อุเช็ง เลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เป็นประธานในพิธีมอบกุญแจบ้านและร่วมลงแขกซ่อมแซมบ้านให้กับสมาชิกสหกรณ์เคหสถานท่าตะโก จำกัด ที่ประสบอุทกภัยน้ำท่วม โดยกล่าวว่า ผลกระทบจากอุทกภัยในครั้งนี้ รัฐบาลตระหนักถึงความเดือดร้อนของพี่น้องทุกท่าน และพยายามเร่งดำเนินการช่วยเหลือบรรเทาทุกข์โดยเร็วที่สุด ไม่เฉพาะความเดือนร้อนเฉพาะหน้า แต่รัฐบาลยังมีนโยบายในการฟื้นฟูเรื่องที่อยู่อาศัย
สิ่งที่รัฐบาลให้ความสำคัญและดำเนินการอยู่คือการสนับสนุนด้านงบประมาณเพื่อแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยให้กับผู้มีรายได้น้อย ภายใต้การดำเนินโครงการบ้านมั่นคง โดยเมืองนครราชสีมาได้รับอุนมัติงบประมาณจำนวน ๒๒ โครงการ เป็นงบเพื่อพัฒนาระบบสาธารณูปโภคและงบอุดหนุนเพื่อพัฒนาที่อยู่อาศัย รวมทั้งสิ้น ๙๑,๔๓๖,๐๐๐ บาท (เก้าสิบเอ็ดล้านสี่แสนสามหมื่นหกพันบาทถ้วน)
ในงานนี้นอกจากพิธีมอบกุญแจบ้านและร่วมลงแขกซ่อมแซมบ้านแล้ว ยังมีเวทีเสวนาในหัวข้อ “การฟื้นฟูและการเชื่อมโยงขบวนที่อยู่อาศัย เมือง-ชนบทหลังประสบอุทกภัยน้ำท่วม” ที่แลกเปลี่ยนถึงสถานการณ์ปัญหาที่เกิดขึ้นในแต่ละพื้นที่ รวมทั้งข้อเสนอในการแก้ปัญหา ที่ขบวนองค์กรชุมชนจะร่วมกันเตรียมตัว เตรียมการแก้ไขปัญหาเมื่อเกิดวิกฤต ขบวนจะเชื่อมโยงพี่น้องเครือข่ายขบวนองค์กรชุมชน มาร่วมกันรับมือกับปัญหาน้ำท่วมอย่างไร ซึ่งดำเนินรายการโดย นายสมภพ พร้อมพอชื่นบุญ ที่ปรึกษาโครงการบ้านมั่นคง พอช. ผู้เข้าร่วมเสวนาประกอบด้วย นายพิชาญ ทิพวงษ์ ตัวแทนเครือข่ายลุ่มน้ำชี นายคำพอง เทพาคำ ตัวแทนเทศบาลเมืองวาริน นายศราวุธ เผ่าภูรี ตัวแทนเครือข่ายภัยพิบัติจังหวัดอุบลราชธานี และนายภาณุรัตน์ ภูมิวิษณุ สมาชิกสหกรณ์เคหสถานท่าตะโก-สำโรงจันทร์
นายคำพอง เทพาคำ ตัวแทนเทศบาลเมืองวาริน กล่าวว่า การแก้ไขปัญหาที่ผ่านมาที่มีการแจกข้าวของ แจกเงิน แจกถุงยังชีพ บางที่ทำให้เกิดความขัดแย้งในหมู่ชาวบ้าน มีการทะเลาะเบาะแว้งเกิดขึ้น เพราะที่ผ่านมารัฐล้มเหลวในการจัดการ การแก้ปัญหาที่จะประสบความสำเร็จและยั่งยืน องค์กรชาวบ้านต้องลุกขึ้นมาจัดการเป็นคนกำหนดว่ารัฐควรจะให้ความช่วยเหลืออย่างไร ไม่ว่าจะเป็นปัญหาภัยแล้ง น้ำท่วม ต่อไปนี้ขบวนชาวบ้านต้องยื่นมือมาแตะกัน และเป็นคนกำหนดว่าจะให้รัฐช่วยเหลืออย่างไร รัฐควรให้องค์กรชาวบ้านเป็นคนจัดการกันเอง ถุงยังชีพไม่ต้องเอามาให้ ให้เขาดูแลกันเองว่าจะกินอะไร จะอยู่อย่างไร
นายคำพอง กล่าวเพิ่มเติมว่า การแก้ปัญหาภัยพิบัติ ต้องมีการเชื่อมโยงกันของขบวนองค์กรชุมชน แก้โดยชุมชนเดียวก็มีความยากลำบาก ต้องกระตุ้นให้เขาคิด และให้เกิดการระเบิดไปจากข้างใน ปัญหาไม่สามารถแก้ได้ด้วยคนคนเดียว ชุมชนเดียวก็แก้ไม่ได้ ต้องมีการเชื่อมโยงกันของเครือข่ายองค์กรชาวบ้านจึงสามารถจะรับมือกับปัญที่จะเกิดขึ้นได้
นายศราวุธ เผ่าภูรี ตัวแทนเครือข่ายภันพิบัติจังหวัดอุบลราชธานี กล่าวว่า ที่อุบลประสบกับปัญหาน้ำท่วมเกือบทุกปีมากบ้างน้อยบ้าง ทำให้เรามีประสบการณ์ ที่ก่อนน้ำท่วม เราจะมีทีมเฝ้าระวังตรวจสอบระดับน้ำ มีการเชื่อมโยงกันเป็นเครือข่ายภัยพิบัติระดับจังหวัด และระดับภาค ทำให้สามารถรับรู้สถานการณ์ของระดับน้ำที่เกิดขึ้นในพื้นที่จังหวัดใกล้เคียง มีการวิเคราะห์การไหลของน้ำที่จะเข้าสู่จังหวัด ทำให้สามารถมีการเตรียมการรับมือ โดยจะมีการแบ่งเป็นทีมเฝ้าระวัง ทีมขนย้าย มีการประสานเชื่อมโยงกับเทศบาล กับพี่น้องเครือข่ายเพื่อเตรียมความช่วยเหลือทั้งเรื่องที่พักชั่วคราว ห้องน้ำห้องส้วม มีการจัดเวรยามเพื่อดูแลทรัพย์สินไม่ให้ถูกขโมย มีทีมประสานงานที่มีหน้าที่รับเรื่องและประสานเชื่อมโยงกับหน่วยงานต่างๆ เพื่อขอเรือ ขอรถใช้ในการขนย้ายสิ่งของ
และในระยะฟื้นฟู ก็เน้นไปที่เรื่องการเชื่อมโยง หาเพื่อนเพื่อขยายความร่วมมือในการช่วยเหลือแก้ปัญหาให้กับคนที่เดือดร้อน เช่นในครั้งนี้ทีมช่างอาสาจากอุบลก็ได้มาช่วยเหลือซ่อมแซมประตูให้กับพี่น้องที่โคราชด้วย เพื่อที่คนที่โคราชจะได้ไปช่วยคนอุบลที่เดือนร้อนด้วยเช่นกัน เป็นการเอาแรงกัน หาเพื่อน สร้างระบบเครือข่ายทั้งในระดับภาค และระดับประเทศ เพื่อนำไปสู่การแก้ปัญหาในระดับนโยบายต่อไป
นายพิชาญ ทิพวงษ์ ตัวแทนเครือข่ายลุ่มน้ำชี กล่าวว่า เรื่องปัญหาน้ำท่วมไม่ใช่เป็นปัญหาที่เกิดมาจากภัยทางธรรมชาติเพียงอย่างเดียว แต่เป็นปัญหาในเรื่องของการบริหารจัดการน้ำด้วยเช่นกัน ในการแก้ปัญหาน้ำท่วมที่ลุ่มน้ำชีได้มีการรวมกลุ่มกันเป็นเครือข่ายภัยพิบัติจากผู้ประสบภัย การท่วมที่ลำน้ำชีเกิดจากปัญหาการจัดการที่ไม่เหมาะสมที่เกิดจาการสร้างฝายที่ไม่มีการทำประชาพิจารณ์ ไม่ให้ผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียมาร่วมกำหนด
จึงมีข้อเสนอของเครือข่ายที่ต้องการให้มีค่าชดเชยค่าเสียโอกาสในการทำการผลิต ที่เกิดจาการสร้างเขื่อนสร้างฝายแล้วทำให้น้ำท่วม ไร่ละ ๕,๐๐๐ บาทต่อปี และต้องมีการเวณคืนพื้นที่ที่น้ำท่วมซ้ำซากจากการสร้างเขื่อน นอกจากนั้นต้องมีการทำฝายน้ำล้นในบริเวณที่น้ำท่วมถึง หรือช่องระบายน้ำให้มากขึ้น และการพัฒนาต่อไปต้องมีการเชื่อมโยงภาคี บูรณาการกันในจังหวัดเพื่อมาร่วมกำหนด วางแผนการพัฒนาในพื้นที่ เช่น ถนนเส้นไหนที่ขวางทางน้ำ ต้องมีการทำช่องระบายน้ำขนาดใหญ่ตลอดเส้นทางทุก ๓๐๐ ร้อยเมตร จะทำให้น้ำลดเร็วลดความเสียหายที่เกิดขึ้นได้ และต้องมีการตั้งกองทุนฟื้นฟูภัยพิบัติทั้งในระดับชุมชน จนถึงระดับชาติ รวมทั้งเสนอให้มีการทำนารวมเพื่อไว้ช่วยเหลือกันในยามประสบภัยต่อไป นายพิชาญ กล่าวเสริม
นายภาณุรัตน์ ภูมิวิษณุ สมาชิกสหกรณ์เคหสถานท่าตะโก-สำโรงจันทร์ กล่าวว่า ชุมชนต้องมีการเตรียมการเพื่อรับมือเป็นลำดับขั้นตอนที่ชัดเจน มีการทำชั้นเพื่อไว้เก็บข้าวของเครื่องใช้ไม่ให้เสียหายในยามน้ำมา มีการสื่อสารในเรื่องของสถานการณ์น้ำให้รับรู้ถึงกัน และต้องมีการเตรียมสถานที่พักอาศัยชั่วคราวในพื้นที่ ระบบสุขาภิบาล ระบบโภชนาการต้องมีการคิดเตรียมการรองรับด้วย
ทั้งนี้ในส่วนของชุมชนที่ได้รับคาวมเสียหายจากภัยพิบัตินี้มีอยู่ ๓ ระดับ กล่าวคือ ความเสียหายระดับรุนแรง ความเสียหายระดับปานกลาง และความเสียหายระดับเล็กน้อย โดยเฉพาะชุมชนที่ร่วมโครงการบ้านมั่นคงในเขตเทศบาลนครราชสีมามีทั้งสิ้น ๑๑ ชุมชนที่ได้รับผลกระทบโดยแยกเป็นเสียหายในระดับรุนแรงจำนวน ๘ ชุมชน และเสียหายระดับปานกลาง ๓ ชุมชน
อย่างไรก็ดี กิจกรรมที่จัดขึ้นในครั้งนี้ เป็นการแสดงถึงพลังของเครือข่ายองค์กรชุมชน ขบวนช่างชุมชนชนในภาคอีสาน ที่ร่วมแรงร่วมใจระดมความช่วยเหลือเพื่อบรรเทาความเดือดร้อน และฟื้นฟูระบบสาธารณูปโภคและที่อยู่อาศัยให้แก่พี่น้องในเขตเทศบาลนครราชสีมาที่ประสบอุทกภัยน้ำท่วม บนฐานของการทำงานแบบมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน ที่สามารถยกระดับไปสู่การพัฒนาด้านอื่นๆ อันจะนำไปสู่ความเข้มแข็งของขบวนองค์กรชุมชนได้อย่างแท้จริงต่อไป
