ตำบลปากน้ำ อ.ละงู จ.สตูล เป็นอีกพื้นที่หนึ่งที่ได้รับการสนับสนุนงบประมาณเพื่อแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกินโดยชุมชนเป็นแกนหลักในพื้นที่ห้าจังหวัดชายแดนภาคใต้ ภายใต้แผนปฏิบัติการไทยเข้มแข็ง โดยได้รับงบประมาณจำนวน 9.5 ล้านบาท เพื่อสร้างซ่อมที่อยู่อาศัยให้กับผู้เดือดร้อน 227 ครัวเรือน ในพื้นที่ 7 หมู่บ้าน จากประชากรทั้งหมด 2,551 ครัวเรือน
ซาโหรด ปากมารา ผู้นำชุมชน เล่าว่าการทำงานของที่นี่เป็นการทำงานบนความร่วมมืออย่างลงตัวระหว่างองค์การบริหารส่วนตำบลปากกน้ำและสภาองค์กรชุมชนตำบลปากน้ำ ที่ทำให้โครงการนี้เดินหน้าอย่างมีข้อติดขัดน้อยที่สุด เริ่มจากแปลนบ้านที่มีการออกแบบโดยฝ่ายโยธา ซึ่งเป็นทีมช่างของอบต.ปากน้ำ ซึ่งแปลนบ้านดังกล่าวได้นำไปใช้กันทั้งจังหวัด เพียงแค่ปรับบ้างเล็กน้อยให้เข้ากับสถาพของแต่ละพื้นที่ โดยบ้านที่สร้างใหม่มีขนาด 5 x 8 เมตร 1 ห้องนอน 1 ห้องน้ำ ราคาบ้านที่สร้างใหม่วงเงิน 110,000 บาท สำหรับบ้านที่ซ่อมแซมต้องใช้เงินที่ 20,000-40,000 บาทต่อหลัง
ที่นี่ก็เหมือนกับที่อื่นๆในพื้นที่ห้าจังหวัดชายแดนภาคใต้ ที่มีกลไกการทำงานระดับหมู่บ้าน ตำบล และจังหวัด ที่มีผู้แทนของทุกภาคส่วนหรือสี่เสาหลักคือท้องถิ่น (อบต.) ท้องที่ (กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ) ผู้นำศาสนา ผู้นำชุมชน โดยคณะทำงานระดับตำบลมีจำนวน 44 คน จากผู้แทนของชุมชน สภาองค์กรชุมชน กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน อบต. ผู้แทนสถานีอนามัย พมจ. ปลัดประจำตำบล และตัวแทนผู้เดือดร้อนหมู่บ้านละ 3 คน มีหน้าที่ในการสนับสนุน ติดตามการทำงาน ให้บรรลุเป้าหมาย ซึ่งมีการประชุมร่วมกันในทุกเดือนๆละหนึ่งครั้ง
ขั้นตอนการทำงานที่ใช้ความละเอียกดรอบคอบมากที่สุด คือการสำรวจและจัดลำดับผู้เดือดร้อนที่ต้องได้รับการช่วยเหลือ ซึ่งต้องใช้เวลาหลายเดือนในการคัดเลือก เนื่องจากมีประชาชนที่เดือดร้อนเป็นจำนวนมาก ต้องอาศัยความเห็นจากผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่ายในการช่วยเหลือคนที่ยากลำบากที่สุดก่อน และมีการประชาสัมพันธ์เรื่องนี้กันทั้งตำบล เพื่อให้มีการรับรู้เรื่องการดำเนินโครงการอย่างทั่วถึง การทำงานได้มีการประสานงานอย่างใกล้ชิดระหว่างสภาอบต.และสภาองค์กรชุมชน มีกติกาและข้อตกลงสำคัญที่คณะทำงานได้ร่วมกันกำหนดดังนี้
- - ผู้เดือดร้อนที่เข้าร่วมโครงการต้องเข้าร่วมประชุมทุกครั้งและออมสวัสดิการเดือนละ 30 บาท
- ผู้เข้าร่วมโครงการต้องคืนทุน 50 % ของงบประมาณที่ได้รับ เพื่อเป็นกองทุนพัฒนาระดับตำบล โดยเจ้าของบ้านที่สร้างใหม่คืนเดือนละ 500 บาท และบ้านที่ซ่อมแซมคืนเดือนละ 300 บาท
- การก่อสร้างใช้ทีมงานของช่าวชุมชนทั้ง 100% โดยค่าแรงบ้านสร้างใหม่อยู่ที่หลังละ 3,200 บาท
- การซื้ออุปกรณ์ให้มีการจัดซื้อวัสดุอุปกรณ์รวม ไม่แยกซื้อทีละหลัง โดยมีคณะกรรมการจัดซื้อจัดจ้างเป็นผู้ดำเนินการ คณะกรรมการจัดซื้อจัดจ้างมี ประธานสภาองค์กรชุมชน อสม. ตัวแทนผู้เดือดร้อน มีการตั้งราคาวัสดุกลางเช่นกระเบื้องราคาที่ 32- 35 บาท ไม้อยู่ที่แผ่นละ 11.50- 14 บาท ส่วนต่างของราคานำไปช่วยเหลือแบ่งปันสมทบช่วยเป็นค่านำมันขนส่งวัสดุของพี่น้องบนเกาะ และสมทบช่วยเหลือการซ่อมสร้าง
ในการตรวจรับ มีคณะกรรมการตรวจรับ และมีปลัดอำเภอร่วมเป็นกรรมการตรวจรับและเข้าร่วมประชุมในทุกเดือน
นางบังสาระ องศารา ประธานภาองค์กรชุมชนตำบลปากน้ำ เปิดเผยว่า โครงการแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยที่
ได้รับงบจากแผนปฎิบัติการไทยเข้มแข็ง กรณีตำบลปากน้ำ จำนวน 227 หลังคาเรือน นั้น ได้เริ่มดำเนินการเมื่อเดือนมิถุนายน 2552 ที่ผ่านมา ปัจจุบันมีการสร้างซ่อมที่อยู่อาศัยเสร็จแล้วจำนวน 137 หลัง ที่เหลือจะดำเนินให้เสร็จภายในเดือนมีนาคม 2554
เธอเล่าถึงสิ่งภาคภูมิใจของโครงการฯนี้ว่า ขณะนี้ผู้เดือดร้อนได้ออมเงินเพื่อสวัสดิการแล้วจำนวน 70,000 บาท ในขณะที่องค์การบริหารส่วนตำบลได้นำเรื่องแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยให้กับคนที่มีฐานะยากจนไว้ในแผนอบต.ปี 2554 แล้ว ซึ่งจะมีงบประมาณสมทบเข้ากองทุนที่อยู่อาศัยของชุมชนในทุกปี และปัจจุบันผู้เข้าร่วมโครงการได้คืนเงินเข้ากองทุนแล้ว...บาท ในด้านความสัมพันธ์เพื่อการทำงานพัฒนาระหว่างอบต.กับสภาองค์กรชุมชนและงานพัฒนาที่ชาวบ้านทำในประเด็นอื่นๆ มีความเข้าใจกันและหนุนช่วยกันอย่างใกล้ชิดมากขึ้น ในณะที่สภาองค์กรชุมชนได้ทำหน้าที่เชื่อมโยงและสนับสนุนการทำงานของกลุ่ม เครือข่ายองค์กรชุมชนในตำบลเช่นกัน
สำหรับการคืนทุนของชาวบ้านจากงบประมาณที่ได้รับ 50 % นั้น จะนำไปช่วยเหลือชุมชน ในเรื่องการจัดการภัยพิบัติ การจัดตั้งกองทุนฟูสิ่งแวดล้ม การส่งเสริมกลุ่มอาชีพ ส่งเสริมสวัสดิการ และสมทบการซ่อมสร้างบ้านผู้เดือดร้อนที่อยู่ในบัญชีสำรอง
นางฮารินี องศารา ผู้นำชุมชน เล่าถึงความภูมิใจของคณะทำงานตำบลฯ ว่า โครงการนี้ได้ช่วยเหลือพี่น้องชาวเล ที่เป็นอุลักลาโว้ย ซึ่งอยู่ในพื้นที่เกาะหมู่ 3 ซึ่งมีสภาพบ้านเรือนที่เรียบง่าย การขนย้ายวัสดุอุปกรณ์ไปยังเกาะมีความล่าช้าแต่ทำให้ชาวเลรู้สึกภาคภูมิใจกับบ้านที่แข็งแรง มั่นคงกว่าเดิม
ด้านนายทวีศักดิ์ หวังสบู่ ประธานสภาองค์การบริหารส่วนตำบลปากน้ำ ระบุว่า เราได้ให้ความสำคัญกับโครงการแก้ปัญหาที่อยู่อาศัย และเป็นเรื่องที่อยู่ในวาระการประชุมของสภาอบต.ทุกครั้ง เพื่อ ให้ทุกฝ่ายในสภาได้รับทราบและร่วมมือกับชุมชนและคณะทำงานอย่างใกล้ชิด
การแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยที่ชุมชนเป็นเป็นแกนหลัก ในพื้นที่ตำบลปากน้ำ อ.ละงู จ.สตูล จึงเป็นตัวอย่าง ที่สะท้อนความจริงอย่างหนึ่งว่า คนยากจนไม่ได้เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาและความร่วมมือเพื่อส่วนรวม เมื่อทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องให้โอกาส พวกเขาก็พร้อมที่พัฒนาตนเองและชุมชนไปพร้อมๆกัน
เขียน โดย อุดมศรี ศิริลักษณาพร
