กรุงเทพฯ/ เมื่อวันที่ ๑๒ มีนาคม ๒๕๕๔ ที่ผ่านมา ขบวนองค์กรชุมชน ๑๒ จังหวัด ร่วมกับ สำนักงานปฏิบัติการภาคกรุงเทพปริมณฑลและตะวันออก สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) จัดเวทีสมัชชา “การปฏิรูปองค์กรชุมชนสู่การจัดการตนเอง เพื่อปฏิรูปประเทศไทย” ณ ห้องประชุม ชั้น ๑ พอช. เพื่อสรุปข้อเสนอการปฏิรูปประเทศไทย รวมทั้งกำหนดแผนปฏิบัติการการปฏิรูปในระดับจังหวัดและระดับพื้นที่

 บริบทในภูมิภาค
      พื้นที่ภาคกรุงเทพปริมณฑลและตะวันออก ๑๒ จังหวัด ที่ประกอบด้วย จังหวัดจันทบุรี, ฉะเชิงเทรา, ชลบุรี, ตราด, นครนายก, ปราจีนบุรี, ระยอง, สระแก้ว, สมุทรปราการ, นนทบุรี, ปทุมธานี และกรุงเทพมหานคร เป็นภาคที่มีการเติบโตอย่างรวดเร็ว ทั้งในเชิงการขยายตัวของพื้นที่ และการเติบโตของเศรษฐกิจ ประชากร การขยายตัวของเมือง และภาคอุตสาหกรรม รวมทั้งการจ้างงาน อย่างไรก็ตาม การขยายตัวด้านเศรษฐกิจของภาคที่ผ่านมา ส่งผลให้เกิดการกระจุกตัวของกิจกรรมทางเศรษฐกิจ และประชากรในภาคอย่างหนาแน่น ทำให้เกิดสภาพปัญหาต่างๆ ที่มีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของประชากร เช่น ปัญหาการใช้ที่ดินไม่เป็นระเบียบและขัดแย้งกัน ปัญหาความแออัดของชุมชน ปัญหาความเสื่อมโทรมของสภาพแวดล้อมเมือง ความเสื่อมโทรมของป่าชายเลน ปัญหาการขยายตัวของเมืองรุกล้ำเข้าไปในพื้นที่เกษตรกรรม ปัญหาน้ำท่วม วิกฤตน้ำ เป็นต้น

     จากทิศทางและผลกระทบที่เกิดขึ้นในการพัฒนาประเทศที่ผ่านมา เป็นแรงผลักดันที่สำคัญต่อการลุกขึ้นมาจัดการปัญหาตนเองของขบวนองค์กรชุมชนอย่างเป็นขบวนการในช่วง 10  ปี เป็นต้นมา ที่ขบวนองค์กรชุมชนมีการเชื่อมโยงการทำงานร่วมกันอย่างเป็นขบวนการ เกิดกลไกการทำงานร่วมกันในทุกระดับตั้งแต่ระดับกลุ่ม เครือข่าย ประเด็นงาน จังหวัด ภาคและชาติ มีเป้าหมายและทิศทางการทำงานร่วมกันที่มุงเน้นการสร้างความเข้มแข็งของชุมชน ภายใต้ยุทธศาสตร์การฟื้นฟูชุมชนท้องถิ่น โดยขบวนองค์กรชุมชนเป็นแกนหลักที่สำคัญ และความร่วมมือภาคีพัฒนาที่เกี่ยวข้องเป็นหุ้นส่วนที่สำคัญ  มีการเชื่อมโยงการทำงานร่วมกันในเชิงประเด็นเช่นสวัสดิการชุมชน แผนแม่บทชุมชน ที่อยู่อาศัยบ้านมั่นคง ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเป็นต้น และการเชื่อมโยงกันตามพื้นที่จังหวัด ภาค และชาติ ซึ่งเป็นการเชื่อมโยงกลุ่มองค์กรต่างที่มีอยู่ในพื้นที่มาทำงาร่วมกันภายใต้ชื่อขบวนองค์กรชุมชนในระดับต่างๆ ที่สอดคล้องและล้อไปกับพื้นที่ตามเขตการปกครองและสภาพทางนิเวศน์วัฒธรรม โดยการสร้างพลังของชุมชนให้เข้มแข็งและผลักดันการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างอำนาจทางสังคม

เป้าหมายร่วม ๒ ประการ
      ขบวนองค์กรชุมชนภาคกรุงเทพปริมณฑลและตะวันออก ได้กำหนดเป้าหมายร่วมของการปฏิรูป ที่จะมุ่งไปสู่ชุมชนจัดการตนเอง พึ่งพาตนเอง ได้อย่างยั่งยืน บนพื้นฐานปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งจากการประชุมหารือได้มีการกำหนดเป้าหมายร่วมกัน  ๒ ประการ ได้แก่

1. กระจายอำนาจ ให้ชุมชนท้องถิ่นจัดการตนเอง โดยเสริมสร้างความเข้มแข็งขององค์กรชุมชน   ต้องสร้างเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่น ในการกำหนดแผนการจัดการตนเองขององค์กรชุมชน ร่วมกับหน่วยงานท้องถิ่น ท้องที่ ภาคประชาสังคม ภาคธุรกิจเอกชน เพื่อให้เกิดการเชื่อมโยงแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน
2. การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้าง  มุ่งให้เกิดการปรับปรุง เปลี่ยนแปลงเชิงระบบและโครงสร้างในด้านต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นระบบคุณค่าของสังคม  เช่น ระบบการจัดการที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัย  ระบบการจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม  ระบบสวัสดิการ  ทุนชุมชน ระบบภาษี ระบบเศรษฐกิจชุมชน  ระบบการศึกษา  ระบบการเมืองและราชการ ประชาธิปไตยชุมชน  ระบบการจัดการผลกระทบจากแผนพัฒนาขนาดใหญ่และนโยบายของรัฐ เป็นต้น

ประเด็นร่วม ๗ ด้าน : ข้อเสนอเชิงนโยบายชุมชนท้องถิ่นจัดการตนเอง
๑.ปฎิรูปที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัย

๒.ปฎิรูปการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เกษตรธรรมชาติ

๓.ปฎิรูปการกระจายอำนาจ (พัฒนาสภาองค์กรชุมชนและประชาธิปไตยชุมชน)

๔.ปฎิรูประบบภาษี สวัสดิการ  ระบบเศรษฐกิจและทุนชุมชน

๕.ปฎิรูประบบศึกษา

๖.ปฎิรูปปัญหาด้านสังคม

๗.ปฎิรูปผลกระทบจากนโยบายและแผนพัฒนาของรัฐ

ข้อมูล : ปริญญา สุวรรณโณ
ภาพ  สุพิน อรุณสวัสดิ์