สระแก้ว/ เมื่อวันที่ ๑๓ มิถุนายน ๒๕๕๔ ที่ผ่านมา เครือข่ายแก้ไขปัญหาที่ดินตำบลคลองหินปูน ร่วมกับขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดสระแก้ว องค์การบริหารส่วนตำบลคลองหินปูน และสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) จัดเวที “การจัดการที่ดินแนวใหม่ระดับตำบลสู่แผนพัฒนาตำบล” ณ หอประชุมโรงเรียนวัดคลองตาสูตรสามัคคี หมู่ที่ ๑๐ ต.คลองหินปูน อ.วังน้ำเย็น จ.สระแก้วโดยมีผู้ร่วมงานจากพี่น้องเครือข่ายขบวนที่ดินในระดับตำบล และจังหวัด อีกทั้งหน่วยงานรัฐทั้งในระดับตำบล อำเภอ และจังหวัด รวมถึงท้องถิ่น ท้องที่ เข้าร่วมประมาณ ๓๕๐ คน โดยนายศานิตย์ นาคสุขศรี ผู้ว่าราชการจังหวัดสระแก้ว ได้ให้เกียรติมาเป็นประธานในพิธี

 

ซึ่งเวทีที่จัดขึ้นในครั้งนี้ เพื่อลงนามบันทึกความร่วมมือ (MOU) โครงการสนับสนุนการแก้ไขปัญหาที่ดินและที่อยู่อาศัยชนบท ระหว่างคณะกรรมการแก้ไขปัญหาที่ดินคลองหินปูน เครือข่ายขบวนที่ดินตำบลคลองหินปูน พอช.และอบต.คลองหินปูน รวมถึงการมอบกองทุนที่ดินจำนวน ๓ แปลง รวม ๓๖ ไร่ ๑ งาน ๕๑ ตารางวา มูลค่ารวม ๑,๙๓๒,๘๗๕ บาท ให้กับพี่น้องผู้เดือดร้อนไม่มีที่ทำกินและที่อยู่อาศัย จำนวน ๓๗ ราย อีกทั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลคลองหินปูน ได้มอบทุนการศึกษา และมอบทุนช่วยเหลือครอบครัวผู้ยากจนรวม๙๓ ราย เป็นเงินจำนวน ๖๐,๕๐๐ บาท

นายละอองดาว สีลาน้ำเที่ยง ประธานเครือข่ายคณะแก้ไขปัญหาที่ดินตำบลคลองหินปูน นำเสนอกระบวนการแก้ไขปัญหาที่ดินสู่การจัดทำผังตำบล โดยกล่าวว่า ปัญหาความเดือดร้อนสำคัญของชาวบ้านในตำบล คือความล้มเหลวของครอบครัวไร้ที่ทำกิน มีฐานะยากจนที่ขาดปัจจัยการผลิต ขาดเงินทุน ไร้กรรมสิทธิ์ และขาดปัจจัยพื้นฐาน นำไปสู่การกู้นอกระบบ เป็นหนี้สิน จนที่สุดที่ดินเปลี่ยนมือ บางครอบครัวบุกรุกหาที่ดินทำกินแปลงใหม่ บ้างเปลี่ยนอาชีพเป็นรับจ้างรายวัน และที่สำคัญนายทุนต่างชาติ เข้ามากว้านซื้อที่ดิน มีการขยายพื้นที่เช่าที่ดินเพิ่มขึ้น และราคาที่ดินเช่าสูงขึ้น มีแรงงานต่างชาติอยู่ตลอดทั้งปี และภาวะการว่างงานสูงขึ้น

นายละอองดาวกล่าวต่อว่า ที่ดินตำบลคลองหินปูนทั้งหมดมีจำนวน ๓๒,๓๔๐ ไร่ แบ่งเป็น พื้นที่นิคมสหกรณ์ และโฉนดที่ดิน ๑๓,๖๘๘ ไร่ พื้นที่ราชพัสดุ ๒๐ ไร่ พื้นที่ป่าไม้ ๑,๕๐๐ ไร่ พื้นที่ ออป.๘๐๐ ไร่ และพื้นที่ สปก. ๑๖,๓๒๐ ไร่

สำหรับพัฒนาการของการแก้ไขปัญหาที่ดินนั้น นายละอองดาวให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า มีจุดเริ่มมาตั้งแต่ปี ๔๗ เริ่มมีการจัดทำข้อมูลชุมชน ศูนย์ข้อมูลชุมชนท้องถิ่น การสำรวจข้อมูลครัวเรือนในหมู่ ๖ เพื่อหาทางการแก้ไขปัญหาความเดือนร้อน ทำให้รู้ปัญหาเรื่องที่ดินทำกิน ซึ่งช่วงก่อนหน้านั้นชาวบ้านยังไม่กล้าต่อสู้เพราะกลัวตายจากอำนาจของนายทุนและผู้มีอิทธิพลในท้องถิ่น ซึ่งทุกคนรู้ว่ามีปัญหาแต่ยังไม่ร่วมกันแก้  และมีการวิเคราะห์ศักยภาพตำบล มองทั้งปัจจัยภายในและปัจจัยภายนอก ที่เป็นจุดอ่อน จุดแข็ง โอกาส และอุปสรรค

เมื่อปี ๔๘ เริ่มสร้างพื้นที่รูปธรรมการแก้ไขปัญหาที่ดินนำร่อง หมู่ ๖ มีการรวบรวมชาวบ้านได้ ๒๐ราย เช่าที่ดินเอกชน ทำกลุ่มวิสาหกิจชุมชนปลูกหน่อไม้ฝรั่ง แต่พบปัญหา คือค่าเช่าที่ดินแพงราคาเช่าที่ดินสูงขึ้นมาก เป็นราคาไร่ละ ๓,๐๐๐ บาทต่อปี และปลูกแล้วเป็นเชื้อรา

ต่อมาปี ๔๙-๕๐ พัฒนาคุณภาพพื้นที่รูปธรรม ระดมการออมทรัพย์เพื่อเป็นทุนชุมชน เริ่มเจรจาเจ้าของที่ดินที่ครอบครองสิทธิที่ดินเอกสารสิทธิสปก ๔-๐๑ก เพื่อขอซื้อที่ดิน

ปี ๕๑ จัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชน แรกเริ่ม ๙ หมู่บ้าน ๓๘๕ คน และสภาองค์กรชุมชน มีกลุ่มองค์กรเข้าร่วม ๔๔ กลุ่ม ๑๖ หมู่ มีการใช้สภาองค์กรชุมชนเป็นเครื่องมือ เชื่อมโยงหมู่บ้านพัฒนากองทุนสวัสดิการทั้งตำบล ระดมสภาพปัญหาที่ดินทำกินทั้งตำบล และเชื่อมโยงการทำงานกับเครือข่ายขบวนจังหวัด

ปี ๕๒ ขยายพื้นที่การแก้ไขปัญหาที่ดินเป็น ๔ หมู่บ้าน ได้แก่ หมู่ ๒, ๔, ๖ และ ๑๑ และเริ่มนำระบบGIS ในการ แก้ไขปัญหาที่ดิน

ปี ๕๓-๕๔ ขยายการแก้ไขปัญหาที่ดินทั้งตำบลร่วมกับท้องถิ่น มีการทำหนังสือขอใช้ที่ดินกับสปก./เจรจากับหัวหน้าปฎิรูปที่ดิน เริ่มจัดตั้งคณะทำงานแก้ไขปัญหาที่ดินตำบล จัดตั้งกองทุนที่ดิน เมื่อวันที่ ๑๑ กรกฎาคม ๒๕๕๓ เพื่อเป็นทุนภายในในการจัดการแก้ไขปัญหาที่ดินของตนเอง และจัดตั้งสหกรณ์การเกษตรตำบล เพื่อเช่าที่ดินกับเจ้าของที่ดิน รวมถึงดำเนินแผนการรางวัดแปลงที่ดินทุกหมู่บ้าน ลงระบบ GIS เป็นผังตำบลที่นำข้อมูลของทุกหมู่บ้านมาวิเคราะห์ร่วมกับผู้นำท้องถิ่น ผู้นำหมู่บ้าน และนำเข้าเวทีประชาคมทุกหมู่

การจัดตั้งกองทุนที่ดินและที่อยู่อาศัยตำบลคลองหินปูนนั้น เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนการแก้ไขปัญหาที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัยของประชาชนในตำบลคลองหินปูน ด้วยการรวมกลุ่มพึ่งพาตนเอง ลดความเหลื่อมล้ำของสังคมแห่งทุนนิยม สร้างวิถีชีวิตแบบพอเพียง ชนบทแห่งความเอื้ออาทร การสร้างคุณค่าบนพื้นดินที่ได้มาและยั่ง สร้างปัจจัยสี่ของประชาชนให้มีสวัสดิการถ้วนหน้า นายละอองดาว กล่าวสรุป

นายศานิตย์ นาคสุขศรี ผู้ว่าราชการจังหวัดสระแก้ว กล่าวแสดงความชื่นชมกับคนคลองหินปูนโดยระบุว่า วันนี้เป็นวันสำคัญที่คนคลองหินปูนได้ประกาศให้เห็นการพัฒนาแบบองค์รวม ที่พยายามเชื่อมโยงการแก้ไขปัญหา และการวางแผนทุกเรื่องเข้าด้วยกัน โดยเฉพาะการแก้ปัญหาเรื่องที่ดินทำกิน ด้วยแผนพัฒนาที่ดินแนวใหม่ ที่ใช้กระบวนการจัดทำแผน มีการใช้ข้อมูลในการขับเคลื่อน และที่สำคัญได้เชื่อมโยงผู้คน หน่วยงานต่างๆ มาช่วยเหลือเกื้อกูลกัน โดยอาศัยกองทุนที่ดิน กองทุนสวัสดิการ ที่ชาวบ้านดูแลบริหารจัดการด้วยตนเอง เป็นเครื่องมือในการสร้างความเข้มแข็ง

ผมรู้สึกยินดีกับความสำเร็จ และการร่วมมือกันของทุกภาคส่วน เพราะการพัฒนาต้องระเบิดมาจากข้างใน เพราะพี่น้องเรา หรือเจ้าของปัญหาเป็นคนที่รู้และเข้าใจปัญหาความต้องการ รู้จุดอ่อน จุดแข็งของตนเองเป็นอย่างดี ซึ่งการมีส่วนร่วมในการคิด การตัดสินใจ เป็นเจ้าของปัญหาร่วมกัน ถึงจะเป็นการพัฒนาที่ยั่งยืน

นายธีรพงศ์ พร้อมพอชื่นบุญ ผู้จัดการสำนักงานปฏิบัติการภาคกรุงเทพปริมณฑลและตะวันออก พอช. กล่าวว่า ขบวนองค์กรชุมชนและท้องถิ่นเป็นพลังสำคัญในการจัดการที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัยได้อย่างยั่งยืนมั่นคง ในการจัดสวัสดิการเรื่องบ้านและที่ดินทำกินเป็นปัจจัยสำคัญในการดำเนินชีวิต การลุกขึ้นมาจัดการที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัยโดยใช้เงิน และพลังของชุมชนแก้ไขปัญหาของตัวเอง ถ้าทุกตำบล ทุกอำเภอ มีข้าราชการ มีหน่วยงานของรัฐมาบูรณาการการทำงานร่วมกัน จะทำให้จังหวัดสระแก้วเป็นตัวอย่างของการแก้ปัญหาที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัยให้กับพื้นที่อื่นๆ

การจัดการที่ดินที่อยู่อาศัยของคลองหินปูน ถือเป็นต้นแบบการลุกขึ้นมาจัดการที่ดินด้วยตนเองของชาวบ้าน เป็นพื้นที่ในการเรียนรู้ เพื่อให้เกิดการขยายผลไปทั้งจังหวัดและประเทศ ตัวอย่างของที่นี่น่าจะเป็นวาระของจังหวัดสระแก้ว

พอช.ในฐานะหน่วยงานเล็กๆ ที่ทำงานกับประชาชน เราพร้อมที่จะให้ความร่วมมือกับพี่น้อง กับผู้ว่า กับหน่วยงานต่างๆ ในพื้นที่อย่างเต็มที่ และพร้อมที่จะให้เกิดการเชื่อมโยงการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นให้เข้มแข็งต่อไป

ทั้งนี้ เวที “การจัดการที่ดินแนวใหม่ระดับตำบลสู่แผนพัฒนาตำบล” ที่จัดขึ้นนั้น ได้มีการมอบกองทุนที่ดินหมู่ ๖ ให้กับผู้เดือดร้อนไม่มีที่ดินทำกิน จำนวน ๙ ไร่ ๓ งาน จำนวน ๑๐ ราย จำนวนเงิน ๕๐๐,๐๐๐ บาท

มอบกองทุนที่ดินหมู่ ๓ ให้กับพี่น้องผู้เดือดร้อนเรื่องที่อยู่อาศัย จำนวน ๔ ไร่ ๑ งาน ๒๕ ตารางวา จำนวน ๑๖ ราย จำนวนเงิน ๓๐๗,๑๒๕ บาท

และมอบกองทุนที่ดินหมู่ ๒ ให้กับพี่น้องผู้เดือดร้อนไม่มีที่ทำกิน จำนวน ๒๒ ไร่ ๑ งาน ๒๖ ตารางวา จำนวน ๑๑ ราย จำนวนเงิน ๑,๑๒๕,๗๕๐ บาท

รวมถึงกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลคลองหินปูน มอบทุนการศึกษาให้กับสมาชิก จำนวน ๖๕ ราย เป็นเงิน ๓๒,๕๐๐ บาทและมอบทุนช่วยเหลือครอบครัวผู้ยากจน จำนวน ๒๘ ราย เป็นเงิน ๒๘,๐๐๐ บาท

อย่างไรก็ตาม การลงนามบันทึกความร่วมมือโครงการสนับสนุนการแก้ไขปัญหาที่ดินและที่อยู่อาศัยชนบท ระหว่างคณะกรรมการแก้ไขปัญหาที่ดินคลองหินปูน เครือข่ายขบวนที่ดินตำบลคลองหินปูน พอช.และอบต.คลองหินปูน มีจุดมุ่งหมายเพื่อสร้างความมั่นคงในที่ดินอย่างเป็นธรรม จัดการที่ดินให้มีความยั่งยืน เน้นระบบการบริหารจัดการที่ดินร่วม รวมทั้งจัดการที่ดินให้เป็นปัจจัยการผลิตที่มีคุณค่ามากกว่ามูลค่า

รุ่งโรจน์ เพชระบูรณิน รายงาน/ภาพ