ชาวบ้านจากจังหวัดกรุงเทพฯ ปทุมธานี นนทบุรี และสมุทรปราการ จำนวน 20 คน เข้าร่วมอบรม “การวิเคราะห์ทุนพื้นที่เพื่อการพัฒนา” ซึ่งจัดโดยสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ สำนักงานปฏิรูป และสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน เมื่อวันที่ 8-9 กุมภาพันธ์ 2555 ที่ห้องประชุม 303 สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน เพื่อให้ชาวบ้านรู้จักการเก็บรวบรวมข้อมูล และวิเคราะห์ข้อมูลจังหวัดของตนเองอย่างเป็นระบบ รวมทั้งการเชื่อมโยงข้อมูลกลุ่มองค์กรชุมชนในจังหวัดเพื่อเป็นต้นทุนและฐานของการทำงานพัฒนา

            ที่ผ่านมาปัญหาสำคัญในการเก็บข้อมูลชุมชนของชาวบ้านคือ การขาดความต่อเนื่องของข้อมูล และข้อมูลส่วนใหญ่จะอยู่ที่ตัวบุคคล ไม่มีการทอดหรือส่งต่อไปยังคนอื่นหรือคณะทำงานชุดอื่น เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงคนทำงาน  และของเก่าก็ไม่ได้บันทึกไว้ คณะทำงานชุดใหม่ต้องเสียเวลาหาข้อมูลเดิม ทั้งที่ก่อนหน้านี้เคยมีการจัดเก็บข้อมูลมาแล้ว นอกจากนี้ยังมีปัญหาเรื่องการเก็บรวบรวมข้อมูล ที่ส่วนใหญ่กลุ่มต่างๆ มักจะเก็บแบบต่างกลุ่มต่างทำ เช่นกลุ่มสวัสดิการก็เก็บแต่ข้อมูลเรื่องสวัสดิการ แม้จะมีการถ่ายทอดข้อมูลกันภายในกลุ่ม แต่ก็ไม่มีการเผยแพร่ข้อมูลให้กลุ่มอื่นๆ ได้รับทราบ ทำให้มองไม่เห็นภาพรวมในการวางแผนพัฒนาพื้นที่ รวมทั้งขาดการวิเคราะห์ข้อมูล เมื่อมีหน่วยงานพัฒนามาแนะนำให้ชาวบ้านเก็บข้อมูล ก็เก็บข้อมูลเพียงอย่างเดียว ไม่มีการนำข้อมูลมาวิเคราะห์ต่อยอดให้เห็นปัญหาและศักยภาพชุมชน จึงไม่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงใดๆ ในชุมชน

            วิทยากรจากสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติได้กล่าวย้ำถึง ประโยชน์ของการวิเคราะห์ข้อมูลพื้นที่ที่ถือเป็นวัตถุประสงค์สำคัญของการเก็บข้อมูลชุมชน ที่นอกจากจะต้องเก็บข้อมูลให้ครบถ้วน รอบด้าน มีการประสานเผยแพร่ข้อมูลซึ่งกันและกันภายในจังหวัดแล้ว จะต้องมีการวิเคราะห์ต่อยอดมองถึงภาพรวมไปในระดับที่ไกลกว่าจังหวัดของตน คือต้องมองถึงทิศทางการพัฒนาของประเทศด้วย เพราะทุกนโยบายล้วนส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิต ชุมชน สิ่งแวดล้อม หากมีการรวบรวมข้อมูลวิเคราะห์วางแผนพื้นที่ตั้งแต่ต้น ก็จะช่วยให้ชุมชนมองเห็นจุดแข็ง-จุดอ่อน วางแผนตั้งรับ ปรับตัวได้สอดคล้องกับสภาพความเป็นจริง มองเห็นว่าเรื่องใดเป็นเรื่องเร่งด่วนที่ต้องทำ ทั้งยังช่วยให้มองเห็นแนวทางการป้องกันหรือแก้ไขปัญหาที่อาจเกิดจากแผนพัฒนาของภาครัฐที่ไม่สอดคล้องกับสภาพความเป็นจริงในท้องถิ่นได้

            ช่วงท้ายการอบรมชาวบ้านจากทั้ง 4 จังหวัดได้ทดลองทำกระบวนการวิเคราะห์ทุนพื้นที่เบื้องต้นตามขั้นตอนที่ได้รับการอบรม โดยมีกำหนดติดตามผลการวิเคราะห์ทุนพื้นที่เพื่อการพัฒนาของแต่ละจังหวัดอย่างสมบูรณ์ในการประชุมปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2555