วันที่ ๒๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗ สภาองค์กรชุมชนตำบลภาคเหนือตอนบนร่วมกับพอช. ได้จัดเวทีพัฒนาศักยภาพแกนนำคลังสมองของภาคเหนือ (๒๑-๒๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗) ที่โรงแรมศิรินาถการ์เด้น จ.เชียงใหม่ โดยมีตัวแทนสภาองค์กรชุมชนตำบลจาก ๘ จังหวัดภาคเหนือตอนบนเข้าร่วมประมาณ ๑๐๐ คน

นายพลากร วงค์กองแก้ว ผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) ได้กล่าวเปิดงาน พร้อมชี้แจงการปฏิบัติงานการปรับโครงสร้างพอช. ที่ผ่านมา โดยได้กล่าวว่า พอช.จะเน้นการกระจายอำนาจสู่ภาคมากขึ้น โดยได้ออกแบบอย่างเป็นรูปธรรม เช่น การอนุมัติงบประมาณตั้งแต่ ๕๐๐,๐๐๐ – ๕,๐๐๐,๐๐๐ บาท สามารถตัดสินใจได้ที่ภาคโดยมีผู้ช่วยผู้อำนวยการประจำภาคเป็นผู้อนุมัติร่วมกับผู้จัดการสำนักงานภาคและคณะกรรมการ หรือการอนุมัติเจ้าหน้าที่มาประจำภาคมากขึ้น โดยมีเจ้าหน้าที่ภาคละ ๑๒ คน และจ้างลูกจ้างเพื่อสนับสนุนงานภาคเพิ่มขึ้น ซึ่งพอช. จะเน้นการปฏิบัติงานลงฐานล่างมากขึ้น

ต่อสถานการณ์การเมืองในปัจจุบันนั้น ทั้งระดับเจ้าหน้าที่และระดับคณะทำงานชุมชนจะต้องมีความเท่าทันเหตุการณ์บ้านเมือง โดยเฉพาะปัญหาชาวนาขณะนี้ทั้งสภาองค์กรชุมชนหรือประเด็นงานสวัสดิการอาจจะต้องคิดให้มากขึ้นว่าเราจะเข้ามามีส่วนช่วยชาวนาอย่างไรได้บ้าง การปฏิรูปจึงถือเป็นงานใหญ่ประจำปีของขบวนชุมชนและพอช. โดยเป็นที่แน่นอนแล้วว่าจะมีการแต่งตั้งคณะทำงานปฏิรูปขึ้นมาชุดหนึ่งเพื่อดำเนินการเรื่องนี้เป็นการเฉพาะ

หลังจากการกล่าวเปิดงานของนายพลากร วงค์กองแก้ว ก็ได้มีเวทีเสวนาเรื่อง “สถานการณ์ความเคลื่อนไหวการเปลี่ยนแปลง สังคมโลก สังคม ประเทศไทย และขบวนองค์กรชุมชน” โดยมีวิทยากร คือ นายพลากร วงค์กองแก้ว นายชัชวาลย์ ทองดีเลิศ นายประนอม เชิมชัยภูมิ และ นายภานุพงศ์ ไชยวรรณ (ที่ปรึกษานายกและอาจารย์มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัยมหาวิทยาลัยสงฆ์ จ.ลำพูน)

โดยนายพลากร วงค์กองแก้ว ได้กล่าวถึงสถานการณ์การเมืองนับจากนี้ว่า แม้จะไม่รู้ว่าอนาคตบ้านเมืองจะลงเอยอย่างไร ใครจะมาเป็นรัฐบาล แต่ปีนี้ก็คงจะถือได้ว่าเป็นปีแห่งการปฏิรูปเพราะปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้นขณะนี้ต้องได้รับการแก้ไขเชิงโครงสร้าง ดังนั้น ไม่ว่ารัฐบาลชุดไหนมาก็จะต้องเป็นรัฐบาลแห่งการปฏิรูป เราจึงต้องมาคิดกันว่า เราจะปฏิรูปเรื่องอะไร อย่างไรกันบ้าง ไม่ว่าประเด็นทรัพยากร ประเด็นท้องถิ่นจัดการตนเอง จนมาถึงตอนนี้ที่เราผลักดันเรื่องการปกครองตนเอง ช่วงเจ็ดแปดเดือนจากนี้จะต้องขยับเรื่องนี้อย่างเข้มข้นจริงจัง การกระจายอำนาจจะต้องเกิด ซึ่งกลไกสำคัญก็คือจังหวัด จังหวัดจะต้องขับเคลื่อนเรื่องนี้

นายชัชวาลย์ ทองดีเลิศ คณะทำงานเชียงใหม่ปกครองตนเอง ได้กล่าวว่า จังหวะนี้เป็นจังหวะของการเปลี่ยนแปลงที่เราจะเพิ่มอำนาจให้กับชุมชน ซึ่งประเทศไทยจะเป็นประเทศศูนย์กลางของการเปิดอาเซียน ดังนั้น ทั้งโอกาสและปัญหาจะโถมเข้ามา ประชาชนจะต้องมีความเข้มแข็งให้มาก การกระจายอำนาจจึงจำเป็นมาก เพราะการกระจายอำนาจจะทำให้ท้องถิ่นแข็งแรงขึ้นและรับมือกับปัญหาต่างๆ ได้ดีกว่า และสามารถแก้ปัญหาได้สอดคล้องมากกว่า ในขณะที่การรวมศูนย์อำนาจนั้นมีปัญหาสารพัดรวมถึงปัญหาคอรัปชั่นเพราะผลประโยชน์มีสูง

ชุมชนจึงจะต้องแสดงศักยภาพให้สังคมได้เห็นว่าชุมชนท้องถิ่นสามารถจัดการและปกครองตนเองได้

ประนอม เชิมชัยภูมิ ได้ตั้งคำถามกับคนทำงานสภาองค์กรชุมชนว่า เราอาจต้องทบทวนว่าสภาองค์กรชุมชนเกิดขึ้นมาเพื่ออะไร และในความขัดแย้งของประเทศขณะนี้เราจะต้องไม่กลายเป็นเหยื่อเกมการเมือง อย่างกรณีปัญหาชาวนาได้ถูกทำให้กลายเป็นเกม ในขณะที่ปัญหาความขัดแย้งที่แท้จริงเป็นเรื่องของกลุ่มทุนสองกลุ่มที่ขัดแย้งกันอย่างสูงและกำลังทำสงครามกัน คือ กลุ่มทุนเสรีและกลุ่มทุนจารีต

ดังนั้น หากจะมีสิ่งใดบ้างที่นักการเมือง รัฐ หรือกลุ่มทุนยังยึดกุมไม่ได้ สิ่งนั้นก็คือ หมู่บ้าน -- ชุมชนเล็กๆ ประเทศไทยทั้งประเทศเวลานี้มี ๘๐,๐๐๐ หมู่บ้าน ท่ามกลางปัญหาเหล่านี้เราจะต้องกลับไปที่หมู่บ้าน ไปทำให้หมู่บ้านเข้มแข็ง ไปหาเพื่อน ไปหาภาคีเครือข่าย ไม่ว่า อบต. สอบต. กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ให้เราสร้างความร่วมมือและทำให้ท้องถิ่นเข้มแข็ง มาแก้ไขปัญหาของตนเอง ไม่ว่าราคาพืชผลการเกษตร สวัสดิการ สภาองค์กรชุมชนจะต้องไปออกแบบว่าจะขับเคลื่อนการทำงานอย่างไร

ภานุพงศ์ ไชยวรรณ ได้กล่าวว่า ในอดีตปัญหาของชาวนารุนแรงมาก ยกตัวอย่างปัญหาที่ตนประสบนั้น จากที่ชาวนาเคยมีที่นาเป็นของตนเอง จู่ๆ วันหนึ่งทางการขอเวนคืนที่ดิน กลายเป็นว่าไม่เหลือที่ดินทำกินอีกเลย ต้องกลายเป็นผู้เช่าที่นาและต้องเช่าในสภาวะที่ถูกกดขี่สูงมาก การต่อสู้ในครั้งนั้นกว่าจะจะได้พ.ร.บ.ช่วยเหลือชาวนา (ค่าเช่านา) ชาวนาต้องตาย ๒๕ ศพ จากการยิงของฝ่ายนายทุนและรัฐ

สำหรับพอช. เราอาจได้พอช. มาโดยไม่สูญเสียสักศพ แต่พอช.แลกจากประสบการณ์ความสูญเสียทั้งหมดของเรา จึงอยากให้เราได้ใช้เครื่องมือที่พอช.มี ทำงานเพื่อประชาชนรากหญ้าให้มากที่สุด

สำหรับสภาองค์กรชุมชนในเวลานี้ให้หาความร่วมมือหาเพื่อน ซึ่งก็คือท้องถิ่น เพราะเดี๋ยวนี้ท้องถิ่นเขาเปิดกว้าง ปรับตัวสูงมาก เขาต้องการเพื่อน เครือข่าย นายกฯ ท้องถิ่นก็เรียนสูงขึ้น เข้าใจมิติการบริหารสูงขึ้น ยกตัวอย่างที่ อบจ.ลำพูน มีการกระจายงบประมาณมาในส่วนของชาวบ้าน ๑๐ เปอร์เซ็นต์ นี่ถือเป็นการเปิดตัวของเขา ที่เราอาจยังไม่เห็นจากที่อื่น แต่เชื่อว่าคงจะมีอีกหลายๆ ที่ที่ทำอย่างนี้ ที่พยายามออกแบบโครงสร้างการบริหารเพื่อประชาชนมากขึ้น ดังนั้น เราอย่าไปคิดว่าเขาเป็นศัตรู

นายสุวัฒน์ คงแป้น หัวหน้าสำนักสื่อสารการพัฒนา พอช. ได้กล่าวเพิ่มเติมเกี่ยวกับผลกระทบจากสถานการณ์โลกที่กระทบถึงตัวเราทุกคน ไม่ว่าจะรู้ตัวหรือไม่รู้ตัวอยู่ ๓ ประเด็น ได้แก่ หนึ่ง ประเด็นอาหารและยา ซึ่งกำลังดำเนินการจากกลุ่มทุนข้ามชาติระดับโลกและรุกไปทั่วโลกเวลานี้ ไม่ว่าลิขสิทธิ์ยา การขโมยพันธุกรรม หรือวงจรระบบอุตสาหกรรมการเกษตรที่ทำลายเกษตรกรรายย่อยและเต็มไปด้วยสารเคมี ธุรกิจการเกษตรครบวงจร สิ่งเหล่านี้จะต้องมีการปฏิรูปด้วย

สอง ประเด็นเรื่องเงิน การโจมตีค่าเงิน ซึ่งเรื่องนี้เกิดขึ้นทั่วโลก ซึ่งระบบการเงินแก้ยาก เราจำเป็นต้องหาคนเก่ง นักวิชาการ ผู้เชี่ยวชาญ มาช่วย เป็นเรื่องหนึ่งที่ต้องบรรจุไว้ในการปฏิรูป และสาม ประเด็นพลังงาน เนื่องจากพลังงานเป็นพื้นฐานสำคัญของการพัฒนาประเทศ หากเราไม่ปฏิรูปตั้งแต่วันนี้ อีกสามสิบปีข้างหน้าที่เราเปิดประตูอาเซียนและเราจะมีเพื่อนต่างชาติเข้ามาร่วมอยู่ในประเทศไทยประมาณ ๒๐-๓๐ ล้านคน หากเราไม่ปฏิรูป จัดการให้ดี อนาคตเราจะลำบากมาก