เทศบาล ต.บางนอน อ.เมือง มีหมู่ที่ 4 บ้าน ประชากร 13,581 คนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม รับจ้าง ค้าขาย ฯลฯ ผลผลิตทางการเกษตรกรรมที่สำคัญ ได้แก่ ยางพารา มะพร้าว ฯลฯ

        จากการที่ จ.ระนองมีพรมแดนติดต่อกับประเทศเพื่อนบ้าน ทำให้ปัจจุบันมีแรงงานต่างด้าวเข้ามาขายแรงงานเป็นจำนวนมาก  หากเปรียบเทียบสัดส่วนประชากรกับคนไทยพบว่า จ.ระนอง มีแรงงานต่างด้าวมากว่า 70% ของประชากรคนไทย โดยแรงงานดังกล่าวแบ่งเป็น 2 ส่วน คือ คนไทยผลัดถิ่นและแรงงานต่างด้าว

        อย่างไรก็ตาม แม้เป็นชุมชนที่มีศักยภาพด้านการเกษตรที่สูง ชาวบ้านมีรายได้จากการทำเกษตรกรรมรวมทั้งการค้าขาย ที่นับว่าสามารถพึ่งตนเองได้และมีความมั่นคงทางเศรษฐกิจในระดับที่น่าพอใจ แต่ชาวบ้านบางนอนก็มิได้ดำเนินชีวิตอย่างเป็นปัจเจกชน แต่กลับมีการรวมกลุ่มพึ่งพาอาศัย ด้วยกองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาล ต.บางนอนเป็นเครื่องมือ

การก่อเกิดกองทุนสวัสดิการชุมชน

        เกิดขึ้นจากการหารือของเทศบาลร่วมกับแกนนำชาวบ้านที่ต้องการสร้างหลักประกันด้านความมั่นคงในชีวิตร่วมกันของชุมชน  ด้วยเห็นว่าการเกิด แก่ เจ็บ ตายเป็นปัจจัยสำคัญของชีวิต  จึงมีข้อสรุปให้มีกองทุนสวัสดิการชุมชนที่ครอบคลุมชาวบ้านทุกกลุ่ม  รวมทั้งการเกื้อกูลกลุ่มแรงงานจากประเทศเพื่อนบ้าน และกลุ่มคนไทยผลัดถิ่นด้วย เพราะกลุ่มคนเหล่านั้นมีเป็นจำนวนมาก และเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของเมืองระนอง

        ผลจากการประชุมและขยายแนวคิดดังกล่าวออกไปในชุมชน พบว่าได้รับการตอบรับจากชาวบ้านเป็นอย่างมาก โดยเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 2557 กองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาล ต.บางนอน จึงได้จัดตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการ      มีสมาชิกแรกเริ่ม 150 คน กับเงินกองทุนแรกเริ่มเพียงไม่กี่หมื่นบาท พร้อมกันนั้นได้รับการอุดหนุนงบประมาณจากสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) , พัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ จ.ระนอง , เทศบาล ต.บางนอน ซึ่งผลจากการดำเนินงานมาตลอด 7 ปีพบว่ากองทุนสวัสดิการแห่งนี้มีสมาชิกเพิ่มขึ้นเป็น 445 คน และมีจำนวนเงินในกองทุนปัจจุบันรวม 1,601,223   บาท

รูปแบบ-กลไกการบริหารจัดการกองทุน

        กองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาล ต.บางนอน ดำเนินไปภายใต้วิสัยทัศน์ “การสร้างหลักประกันความมั่นคงในชีวิตร่วมกันของชุมชน” โดยมีพันธกิจสำคัญคือการฟื้นฟูคนในชุมชนให้ลุกขึ้นมาสร้างระบบการช่วยเหลือกันบนพื้นฐานทุนเดิมของชุมชนในรูปสวัสดิการชุมชนท้องถิ่นร่วมกับภาคี

        การบริหารจัดการกองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาล ต.บางนอน ใช้ระบบโครงสร้างคณะกรรมการขับเคลื่อนกองทุน ที่มาจากทุกภาคส่วน เป็นการทำงานร่วมกันระหว่างผู้นำชุมชน และผู้นำท้องถิ่น ซึ่งโครงสร้างดังกล่าวสามารถแบ่งได้เป็น 4 ชั้น ชั้นแรกเป็นสมาชิก จำนวน 445 คน ชั้นที่สองเป็นคณะกรรมการ มีจำนวน 13 คน ชั้นที่สามเป็นกรรมการที่ปรึกษา มีจำนวน 4 คน และชั้นสุดท้ายเป็นกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 8 คน ซึ่งทั้งหมดของกรรมการในชั้นต่างๆจะมีองค์ประกอบจากผู้นำชุมชน ผู้นำท้องถิ่น รวมทั้งผู้ทรงคุณวุฒิ โดยคณะกรรมการมีการประชุมทุกๆสามเดือน และประชุมสมาชิกประปีๆละหนึ่งครั้ง

ผลการดำเนินงานและการจัดสวัสดิการที่น่าสนใจ

        ผลการดำเนินงานในช่วง 6 ปี   กองทุนฯ มีเงินสะสมรวม 1,601,223   บาท  คือเงินสวัสดิการวันละบาทจากสมาชิกจำนวน 385,073 บาท จากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 545,880 บาทจากสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนในระยะแรก จำนวน 55,000 บาท จากรัฐบาลสมทบจำนวน 312,725 บาท จาก พมจ. จำนวน 247,700 บาท จากค่าธรรมเนียมแรกเข้าของสมาชิก จำนวน 11,950 บาท จากดอกเบี้ยธนาคาร จำนวน 16,073  บาท จากรายได้จากการลงทุน จำนวน 24,622 บาท และจากการบริจาค จำนวน 2,200 บาท มีผลการดำเนินงานที่สำคัญใน ๒ ลักษณะคือ

1.การจัดสวัสดิการชุมชนให้กับสมาชิก ตามระเบียบของกองทุน

มีการจัดสวัสดิการสะสมให้กับสมาชิกตลอด 6 ปีใน 11 ประเภท

        ดังนี้ 1.สวัสดิการเกี่ยวกับเด็กแรกเกิด/การคลอดบุตร จำนวน 18 คน เป็นเงิน 9,000 บาท 2.สวัสดิการเกี่ยวกับการเจ็บป่วย/การรักษาพยาบาล จำนวน 71 คน เป็นเงิน 24,200 บาท 3.สวัสดิการผู้สูงอายุ จำนวน 4 คน เป็นเงิน 4,000 บาท 4.สวัสดิการกรณีเสียชีวิต จำนวน 12 คน เป็นเงิน 12,000 บาท 5.สวัสดิการผู้ด้อยโอกาส/ผู้พิการ จำนวน 3 คน เป็นเงิน 9,000 บาท 6.สวัสดิการเพื่อการศึกษา จำนวน 236 คน เป็นเงิน 123,600 บาท 7.จัดทำประกันชีวิตสมาชิกและกรรมการรายปีจำนวน 445 รายเป็นเงิน 193,300 บาท 8.สวัสดิการอื่นๆ(ค่ายา 10%) จำนวน 25 คน เป็นเงิน 6,898 บาท 9.สวัสดิการอื่นๆ(อุปสมบท) จำนวน 1 คน เป็นเงิน 1,000 บาท 10.สวัสดิการคนไทยพลัดถิ่น จำนวน 5 คน เป็นเงิน 7,700 บาท และ 11.สวัสดิการเพื่อพัฒนาอาชีพ ไม่มีการเบิกจ่าย  รวมผู้ได้รับประโยชน์จากกองทุนในรอบ6 ปี กว่า 400   คน รวมเป็นเงินกว่า 390,698 บาท

2.ให้ความรู้ด้านสวัสดิการชุมชนกับกองทุนสวัสดิการแรงงานต่างชาติ

        เครือข่ายสวัสดิการที่เป็นของแรงงานต่างชาติมี 4 เครือข่าย ซึ่งอยู่ในตำบลเขานิเวศน์ ตำบลปากน้ำ ตำบลนางริน และตำบลบางนอน  ซึ่งคนไทยพลัดถิ่นและแรงงานต่างด้าวเหล่านี้มีกองทุนของเขาเอง  โดยกองทุนสวัสดิการชุมชนได้ช่วยเหลือกองทุนเหล่านี้ด้วยการให้ความรู้เรื่องกองทุนสวัสดิการชุมชนรวมทั้งดูแลคนไทยพลัดถิ่นที่ยากลำบากมากๆและอยู่ในพื้นที่มานานรวมทั้งผู้สูงอายุที่ขาดคนดูแล ด้านที่อยู่อาศัยและเครื่องอุปโภคบริโภค ในตำบลบางนอน

3.มีการส่งเสริมและสร้างแรงจูงใจด้านการศึกษาเด็กเยาวชนในทุกระดับ

        ให้กับเด็กที่เป็นสมาชิกและลูกของสมาชิกตั้งแต่อนุบาลถึงปริญญาตรี  เช่นในปีที่ผ่านมามีการจัดสวัสดิการจำนวน 68 ราย คือระดับประถมจำนวน 48 รายรายละ 500 บาท ระดับมัธยมถึงปวช.จำนวน 10 รายๆละ 600 บาทและระดับปริญญาตรี  โดยมีกติกาว่าต้องเป็นเด้กเรียนดีผลมีเกรดสามขึ้นไป

 4.สร้างหลักประกันชีวิตให้กับสมาชิกและคณะกรรมการกองทุนฯ

        มีการจัดทำประกันชีวิตให้สมาชิกรายปีคุ้มครองการเสียชีวิตด้วยอุบัติเหตุ 100,000 บาท จาการเจ็บป่วย 10,000 บาท โดยกองทุนจ่ายค่าประกันให้ปีละ 100 บาท สมาชิกจ่ายเอง 100 บาท ในกรณีคณะกรรมการจำนวน 13 คน กองทุนจ่ายค่าประกันให้ปีละ 500 บาท/คน  กรรมการจ่ายเองคนละ 100 บาท คุ้มครองการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุ 300,000 บาท และจากการเจ็บป่วย 30,000 บาท  ทั้งนี้คณะกรรมการฯ ที่นี่จะไม่ได้รับค่าตอบแทนใดๆจากการทำงานอื่นๆอีก  ส่วนสวัสดิการด้านเสียชีวิตของสมาชิกจากกองทุนโดยตรง จะจ่ายในวงเงินไม่สูงเป็นการช่วยทำบุญ 

ปัญหา/อุปสรรคในการทำงาน

        ตลอดช่วง 6 ปี ในการดำเนินงานของกองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาล ต.บางนอน พบว่า ขาดแกนนำในการทำงานในลักษณะเป็นจิตอาสา ทั้งยังขาดการพัฒนาแกนนำรุ่นใหม่ ทั้งนี้เพราะพื้นที่เทศบาล ต.นางนอน มีลักษณะเป็นชุมชนกึ่งเมืองกึ่งชนบท ระบบความสัมพันธ์ภายในชุมชนไม่ได้เข้มข้น จึงส่งผลให้การพัฒนาการดำเนินงานเกิดขึ้นได้ยาก  จึงมีข้อเสนอให้รัฐสนับสนุนงบประมาณในการพัฒนาศักยภาพแก่แกนนำรุ่นใหม่อย่างต่อเนื่อง

ขยายสมาชิกให้เต็มพื้นที่และจัดสวัสดิการให้คนยากไร้

        กองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาล ต.บางนอนร่วมกันเทศบาล ต.บางนอน มีแผนการประชาสัมพันธ์ทุกรูปแบบ เพื่อขยายสมาชิกให้ครอบคลุมทั้งตำบล พร้อมกับการพัฒนายกระดับความรู้ความเข้าใจของเจตนารมณ์ อุดมการณ์ และบรรลุเป้าหมายอย่างสอดรับกับแผนยุทธศาสตร์ชาติที่จะให้มีสมาชิกครบ 10-15 ล้านคน ในปี 2561  รวมทั้งการเตรียมจัดทำแผนยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนสวัสดิการชุมชนร่วมกับเทศบาลตำบลบางนอน และภาคีพัฒนาทุกภาคส่วน เพื่อพัฒนาคุณภาพกองทุนและคณะกรรมการโดยให้ความสำคัญกับคนที่ไม่ได้รับสวัสดิการใดๆจากรัฐและแหล่งอื่นๆ  ให้เข้ามาเป็นสมาชิกกองทุนสวัสดิการชุมชน

ผู้ประสานงาน    นางกมลวรรณ    บุญญวงศ์   เลขที่ 151/3 บ้านบางนอนนอก หมู่ที่ 3 ถนนเพชรเกษม เทศบาลเมืองระนอง ตำบลบางนอน อำเภอเมืองระนอง จังหวัดระนอง 85000  โทรศัพท์ 081-8925492