กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลปอภาร ตั้งอยู่เลขที่ ๓๒ หมู่ที่ ๖ ตำบลปอภาร  อำเภอเมือง  จังหวัดร้อยเอ็ด ชาวบ้านส่วนใหญ่มีอาชีพ ทำนา เกษตรกร รับจ้างทั่วไป ห่างจากตัวจังหวัดร้อยเอ็ด  ๒๐ กิโลเมตร ประกอบด้วย ๑๔ หมู่บ้าน จำนวน ๑,๗๐๐ ครัวเรือน ประชากร จำนวน ๓,๗๙๖ คน  ชุมชน มีหนี้สิ้นเงินกู้ทั้งในและนอกระบบเพิ่มมากขึ้น ระบบการบริหารจัดการองค์กรชุมชนยังไม่ชัดเจน ไม่ว่าพื้นที่ป่าชุมชนเสื่อมโทรมและถูกบุกรุก ทางการเงินแต่ละองค์กรชุมชนในระดับหมู่บ้าน ทุนหมุนเวียนเพื่อประกอบอาชีพไม่เพียงพอ มีการอพยพย้ายถิ่นไปขายแรงงานในกรุงเทพ หลังจากการทำนาก็จะว่างงานหลังฤดูกาลเก็บเกี่ยว กลุ่มเด็กเยาวชนเริ่มจะเป็นปัญหาสังคมและครอบครัว

พื้นที่ตำบลปอภารมีวัดป่าปอภาร หรือศาลแม่ย่าสองนางที่คนในชุมชนและคนภายนอกชุมชนนับถือกันมาก ผู้นำชุมชนมีความสามัคคี เสียสละ และทำงานร่วมกันได้เป็นอย่างดี มีกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลปอภาร จัดสวัสดิการช่วยเหลือคนในชุมชน รวมถึงการดูแลป่าชุมชนด้วย และมีสถานีวิทยุเป็นของคนภายในชุมชน เพื่อการสื่อสารภายในตำบลปอภาร  FM.๑๐๗.๖๐ MHz. ตั้งอยู่หมู่ที่ ๙  บ้านดงเค็งแสบง ตำบลปอภาร อำเภอเมือง จังหวัดร้อยเอ็ด

นอกจากนั้นชุมชนปอภารยังมี กองทุนเงินล้านทุกหมู่บ้าน กองทุน SML เพิ่มศักยภาพชุมชนโดยดำเนินกิจกรรมร้านค้าชุมชนและกลุ่มผลิตลวดหนามทำด้วยมือ กลุ่มอาชีพ เสริมสร้างรายได้ให้กับชุมชน  กลุ่มผลิตลวดหนามด้วยมือ  กลุ่มทอผ้าไหม  กลุ่มทอเสื่อ 

ปัจจัยหลักในการฟื้นฟูชุมชนตำบลปอภาร พื้นที่ประสบภาวะทางด้าน เศรษฐกิจ  สังคม และทรัพยากรสิ่งแวดล้อม นโยบายพื้นฐานของทางราชการมักจะไม่ต่อเนื่อง ในตำบลปอภาร มีกลุ่มองค์กรชุมชนกระจายแทบทุกหมู่บ้าน ผู้นำชุมชน แกนนำชุมชน มีความเสียสละและทำงานประสานกับทางราชการได้ดี  มีการจัดกิจกรรมด้านการจัดระบบสวัสดิการชุมชนอยู่แล้วทั้งในหมู่บ้าน และระดับตำบล

วัตถุประสงค์ของการฟื้นฟูและจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลปอภาร ๑)   เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนให้ชุมชนช่วยเหลือ แบ่งปัน เกื้อกูลซึ่งกันและกัน ๒) เพื่อพัฒนาศักยภาพแกนนำชุมชนให้เข้มแข็ง ๓) เพื่อพัฒนาชุมชนแบบบูรณาการ สามารถพึ่งตนเองได้และมีความมั่นคงยั่งยืน ๔) เพื่อพัฒนาและจัดสวัสดิการให้กับชุมชนได้ตั้งแต่  เกิด แก่ เจ็บ ตาย ให้แก่สมาชิก ๕) เพื่อสงเคราะห์และช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาสในชุมชนให้มีสวัสดิการที่ดียิ่งขึ้น

กลุ่มองค์กรที่ดำเนินกิจกรรม กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลปอภาร จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ ๑ กรกฎาคม ๒๕๔๙ อาศัยกรรมการระดับตำบลและหมู่บ้านประชุมชาวบ้าน สร้างความเข้าใจและรับสมัครสมาชิกจากหมู่บ้าน สมาชิกเริ่มแรกมีเพียง ๙๔๖ คนจาก ๑๔ หมู่บ้าน มีเงินกองทุนก่อตั้งจากสมาชิก ๑๙๕,๒๐๐ บาท(หนึ่งแสนเก้าหมื่นห้าพันสองร้อยบาท) สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดร้อยเอ็ด สนับสนุน ๓๐,๐๐๐ บาท (สามหมื่นบาท) คณะกรรมการบริหารกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลปอภาร มาจากตัวแทนชาวบ้านทั้ง ๑๔ หมู่บ้าน จำนวน ๑๘ คน จำนวนสมาชิกผู้เข้าร่วมปัจจุบัน มีจำนวนสมาชิก ๑,๗๒๓ คน จำนวนครัวเรือน ๑,๐๒๘ ครัวเรือน การดำเนินกิจกรรม การสะสมสัจจะวันละ ๑ บาท จากสมาชิกทุกคน การจัดสวัสดิการแก่สมาชิก   เกิด แก่ เจ็บ ตาย  การจัดทำระบบบัญชี  รายรับ – รายจ่าย การประชาสัมพันธ์ในชุมชนอย่างต่อเนื่อง เปิดรับสมัครสมาชิก ทุกๆ ๖ เดือน

ผลการดำเนินกิจกรรมที่ผ่านมายอดรวมกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลปอภาร ๑,๘๓๖,๕๐๘ บาท จัดสวัสดิการให้แก่สมาชิก ๘๑๕,๔๓๐ บาท สร้างแกนนำแต่ละหมู่บ้าน ๑๑๒  คนประสานงานองค์กรต่าง ๆ ๑๕ กลุ่มองค์กร

นอกจากนี้กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลปอภาร ยังมีการส่งเสริมและพัฒนาฟื้นฟูวัฒนธรรมประเพณีที่ดีงามในท้องถิ่น โดยเฉพาะการช่วยเหลือแบ่งปันน้ำใจของคนในชุมชน สร้างความสัมพันธ์ของคนในชุมชน เสริมความเข้มแข็งขององค์กร สร้างทางเลือกให้กับชุมชนท้องถิ่น สร้างเครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบล / อำเภอ / จังหวัด / ภาค / ประเทศ

โดยมีกระบวนการและวิธีการทำงานจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลปอภาร ขั้นตอนที่ ๑   ศึกษาแผนแม่บทชุมชนตำบลปอภาร  โดยประสานงานร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องที่ ขั้นตอนที่ ๒   ประสานแกนนำของแต่ละหมู่บ้าน  เพื่อวิเคราะห์แนวทางของแผนร่วมกัน ขั้นตอนที่ ๓  จัดเวทีประชาคมแกนนำชุมชนของแต่ละหมู่บ้าน เพื่อสร้างความเข้าใจและศึกษาประเมิน ขั้นตอนที่ ๔  จัดเวทีสร้างความเข้าใจทุกหมู่บ้าน  จำนวนทั้ง ๑๔ หมู่บ้าน ขั้นตอนที่ ๕   เปิดรับสมาชิก โดยสมัครสมาชิกได้ที่ผู้นำหมู่บ้านของแต่ละหมู่บ้าน ขั้นตอนที่ ๖   จัดตั้งคณะกรรมการกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลปอภาร ขั้นตอนที่ ๗  ประชุมสมาชิกเพื่อกำหนดระเบียบ ข้อบังคับ เกณฑ์พิจารณา เอกสารบัญชีการเงินร่วมกัน ขั้นตอนที่ ๘   บริหารจัดการระบบสวัสดิการแก่สมาชิกจ่ายสวัสดิการแก่สมาชิก ประชุมคณะกรรมการกองทุนทุก  ๖  เดือน  หรือแล้วแต่กรณี ติดตามประเมินผลต่อเนื่องทุกอาทิตย์ เปิดรับสมาชิกทุก  ๖ เดือน ประชาสัมพันธ์ขยายผลสู่ชุมชนอื่นๆ

ที่ผ่านมากองทุนยังได้ช่วยแก้ปัญหาการเงินให้กับกองทุนเงินล้านหมู่บ้านต่างๆในตำบล ประสานงานกับเครือข่ายขององค์กร มีการประชุมสามัญประจำปี   ประสานงานกับเทศบาลตำบลปอภารเพื่อของบประมาณสนับสนุนได้ปีละ ๑๐๐,๐๐๐ บาท ประสาน  พอช.  รายงานความก้าวหน้า ประสานสำนักงาน พมจ. รายงานความก้าวหน้าของกิจกรรม ผลการดำเนินการบริหารกองทุนที่ผ่านมา ครัวเรือนได้รับสวัสดิการและลดรายจ่าย จำนวน  ๖๑๖ คน เกิด  จำนวน ๙๖ คน จำนวนเงิน ๗๖,๘๐๐ บาทเจ็บ  จำนวน ๔๑๔ คน จำนวนเงิน ๑๖๕,๕๐๐ บาท ตายจำนวน ๑๐๑ คน จำนวนเงิน ๖๘๕,๕๐๐ บาท สมาชิกออมทรัพย์ จำนวน ๑,๘๑๕คน จำนวน ๑,๘๘๖,๐๒๐ บาท

ชุมชนตำบลปอภาร เกิดแกนนำในหมู่บ้านที่เข้มแข็ง 42  คน แกนนำในชุมชนสามารถเป็นวิทยากรได้ จำนวน ๑๐  คน เกิดการสื่อสารข้อมูล ข่าวสาร อย่างต่อเนื่อง คนในชุมชนมีความสามัคคีและมีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน ปัญหาและอุปสรรค ประชาชนยังขาดความเข้าใจในหลักการพึ่งพาตนเอง

ชาวบ้านหลายหมู่บ้านยังไม่สมัครเป็นสมาชิก มีกลุ่มการเมืองในพื้นที่แบ่งเป็นฝ่ายแบ่งพวกพ้อง   

          ภาพรวมความสำเร็จของการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลปอภาร บุคคลภายในชุมชนและแกนนำในทุกหมู่บ้านได้เข้ามาทำงานร่วมกันในเรื่องการจัดตั้งกองทุน ทุกๆคนที่เป็นสมาชิก  สมัครเป็นสมาชิกด้วยความสมัครใจและรู้สึกเป็นเจ้าของกองทุนร่วมกัน เทศบาลตำบลปอภารให้ความสำคัญและสนับสนุนองค์กรชุมขนในการบริหารจัดการ ชาวบ้านมีการเสียสละเวลา เพื่อกองทุนสวัสดิการโดยภาคภูมิใจ คนในชุมชนได้นำประสบการณ์ที่ผ่านมาได้นำมาปรับใช้ในการทำงานร่วมกัน

“งบประมาณได้จากการออมวันละ  ๑  บาท  จากสมาชิกและงบประมาจากองค์การบริหารส่วนตำบล งบประมาณเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ภูมิปัญญาท้องถิ่นและวัฒนธรรม การบริหารจัดการกองทุน โดยใช้หลักการเคารพและให้เกียรติแก่กันและกัน การให้โอกาสคนรุ่นใหม่ผู้ที่มีประสบการณ์มีความรู้มาเป็นผู้นำในการขับเคลื่อน การริเริ่มจากเล็กๆ อย่างมีประสิทธิภาพเพื่อก้าวไปอย่างมั่นคงและยั่งยืน การเป็นผู้ให้อย่างมีคุณค่าและการเป็นผู้รับอย่างมีศักดิ์ศรี คนในชุมชนได้ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ชาวบ้านทุกคนมีใจอยากช่วยเหลือแต่ขาดความเชื่อมั่นซึ่งกันและกันโดยนำบทเรียนที่เคยทำมาแล้วมาเป็นตัวกำหนด” นายอานงค์ จันทร์ลคร ประธานกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลปอภาร ให้สัมภาษณ์

นางวันดี  อำพร เล่าว่าภายในครอบครัวมี ๓ คน สมัครเป็นสมาชิกของกองทุนสวัสดิการชุมชนปอภารแล้ว ๒ คน อยากให้ลูกหลานได้เรียนรู้ได้ศึกษากองทุน มีทุนเรียนต่อต่อไปถึงปริญญาตรี กองทุนจัดสวัสดิการทางศึกษาให้บุตรหลานเองในชุมชนตำบลปอภาร เช่น ชุดนักเรียน รองเท้า ค่าแรกเข้าเรียน เพราะว่าเปิดเรียน ผู้ปกครองต้องใช้จ่ายมาก

       นายไพทูตย์ วิเศษวิสัย อายุ ๔๑ ปี เป็นสมาชิกของกองทุน เล่าว่าอยากให้กองทุนสวัสดิการชุมชน จัดเพิ่มสวัสดิการเวลา ป่วยเข้านอนโรงพยาบาล ค่าทำขวัญแรกเกิด หรือตาย เพิ่มจำนวนเงินขึ้นไปอีก การกู้ยืมเงินเรียนหนังสือ ก็น่าจะยืมเรียนได้โดยไม่ต้องมีดอกเบี้ย ให้บุตรหลาน เรียน ป.๑ ไปถึง ปริญญาตรี ไม่คิดอัตราดอกเบี้ย

        นายบัวหาร ฤทธิ์ยา อายุ ๕๘ ปี กรรมการกองทุนสวัสดิการชุมชน เปิดเผยว่า ช่วงระยะนี้ทางกองทุนร่วมมือกับเทศบาลตำบลปอภาร จะจัดสถานที่ศูนย์เรียนชุมชนแบบมีส่วนร่วม มีครบทุกๆอย่าง เพื่อให้ชาวบ้านในตำบลปอภาร มีสถานที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ ศึกษาดูงานของตำบลเรา หรือให้กลุ่มนักศึกษา นักเรียน ภาครัฐ เอกชน ชาวบ้านตำบลอื่นๆสามารถเดินทางมาเรียนรู้กันและกัน น่าจะดำเนินการเร็วๆ นี้