ภายใต้สถานการณ์การเปลี่ยนผ่านทางการเมืองของประเทศไทย เพื่อก้าวสู่การปฏิรูปประเทศไทย และเนื่องด้วยคำสั่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 64/2557 เรื่อง การปราบปรามและการหยุดยั้งการบุกรุกทำลายทรัพยากรป่าไม้ และคำสั่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 66/2557 เรื่อง เพิ่มเติมหน่วยงานสำหรับการปราบปราม หยุดยั้งการบุกรุกทำลายทรัพยากรป่าไม้ และนโยบายการปฏิบัติงานเป็นการชั่วคราวในสภาวการณ์ปัจจุบันนั้นสร้างความวิตก กังวลใจให้กับพี่น้องประชาชนที่อยู่ในพื้นที่ป่าไม่น้อย ทั้งในส่วนของสวนป่า ป่าสงวนแห่งชาติ พื้นที่อนุรักษ์
เครือข่ายสภาองค์กรชุมชนจังหวัด เชียงราย ได้เป็นองค์กรเชื่อมประสานกับคณะทำงานภาคประชาสังคมจังหวัดเชียงราย จัดเวทีภายใต้โครงการ ประชุมเชิงปฏิบัติการการจัดทำแผนความร่วมมือ การอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ระหว่าง เจ้าหน้าที่สำนักการจัดการป่าไม้ที่ ๒ (เชียงราย เจ้าหน้าที่สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ ๑๕ (เชียงราย) ผู้แทน กร.อมน. นายอำเภอ ผู้แทนสภาองค์กรชุมชนตำบล ผู้แทนท้องถิ่นระดับตำบลและผู้แทนท้องที่ระดับตำบล ในวันที่ 10 พฤศจิกายน 2557 ณ ห้องประชุม พญาพิภักดิ์ ชั้น 2 ศาลากลางจังหวัดเชียงราย ที่ผ่านมา เพื่อหารือแนวทางและแผนปฎิบัติการในการพัฒนาระบบฐานข้อมูลแนวขอบเขตป่าไม้ บูรณาการความร่วมมือทุกหน่วยงานในการเดินสำรวจพื้นที่ป่าไม้ที่เหลืออยู่ในตำบลตามความเป็นจริง และใช้ข้อมูลเพื่ออนุรักษ์พื้นฟูสภาพป่าไม้ให้คงอยู่ร่วมกันต่อไป และลดความขัดแย้งระหว่างเจ้าหน้าที่รัฐกับชาวบ้าน โดยรับรองข้อมูลขอบเขตพื้นที่ร่วมกัน
สำหรับพื้นที่นำร่อง ทั้ง ๒๘ ตำบล ได้เห็นชอบร่วมกันโดยใช้พื้นที่สภาองค์กรชุมชนตำบล เป็นกลไกและเป็นฐานในการปฏิบัติการระดับพื้นที่ โดยมีกำหนดเป้าหมาย ขอบเขตและวิธีการดำเนินงาน การรับรองข้อมูลร่วมกัน โดย มีการแบ่งบทบาทหน้าที่กันเป็นทีม เช่นทีมเดินสำรวจประกอบด้วย คนจับพิกัด คนจดบันทึก คนถ่ายภาพ ทีมประสานงาน ทีมอำนวยการ การสนับสนุนเครื่องมือ GPS การสนับสนุนงบประมาณ ผู้จัดทำระบบฐานข้อมูลต่าง ๆ โดยทุกภาคส่วนจะถือใช้ฐานข้อมูลนี้ร่วมกัน ซึ่งมีการเริ่มปฏิบัติการตามความพร้อมของแต่ละอำเภอแต่ละตำบล เช่น ตำบลสันมะค่า อำเภอป่าแดด ตำบลเวียง อำเภอเวียงป่าเป้า ตำบลแม่สรวย อำเภอแม่สรวย เป็นต้น
ตัวอย่างเช่น พื้นที่ตำบลสันมะค่า เริ่มจากการจัดประชุมปรึกษาหารือ การลงพื้นที่เดินสำรวจ การจัดทำฐานข้อมูลร่วมกัน ที่มีองค์ประกอบมาจากเทศบาลตำบลสันมะค่า สภาองค์กรชุมชนตำบลสันมะค่า เขตห้ามล่าสัตว์ป่าทับพญาลอ สำนักการจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ ๒ (เชียงราย) โครงการปิดทองหลังพระ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ได้ประชุมจัดทำแผนความร่วมมือการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้พื้นที่ตำบลสันมะค่า โดยมีวัตถุประสงค์ ๓ ประการหลัก คือ ๑) การสำรวจแนวเขตพื้นที่ป่าจริง ๒) การทบทวนกฎ ระเบียบ เครือข่ายปาชุมชน (ขั้นพัฒนาอาจพิจารณาออกเทศบัญญัติท้องถิ่นเรื่องทรัพยากรป่าไม้ ๓) การจัดทำแผนอนุรักษ์และฟื้นฟูป่าไม้ จาการประชุมในวันนี้ (ประเด็น/วัตถุประสงค์ข้อที่ ๑) ได้ข้อตกลงในเรื่องการออกสำรวจพื้นที่ป่าร่วมกันของทุกฝ่าย โดยเริ่มสำรวจในวันวันอังคารที่ ๒๐ มกราคม ๒๕๕๘ ที่ผ่านมาพร้อมห่อข้าวห่อน้ำมารับประทานร่วมกัน สนับสนุนเครื่อง GPS จากห้ามล่าสัตว์ป่าทับพญาลอ สำนักการจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ ๒ (เชียงราย) เพราะมีเลขครุภัณฑ์อ้างอิงของกรมป่าไม้) รวม ๓ เครื่อง แบ่งทีมออกเป็น ๓ ทีม แต่ละทีมมีทุกฝ่ายอยู่ในทีม เพื่อความเข้าใจที่ตรงกัน และดำเนินการจนแล้วเสร็จ ส่วนในประเด็น/วัตถุประสงค์ที่ ๒) ตำบลสันมะค่า ได้มีการจัดตั้งเป็นเครือข่ายป่าชุมชนตำบลสันมะค่า ตั้งแต่ปี ๒๕๕๐ และมีกฎระเบียบป่าชุมชนอยู่แล้ว ก็การปรับปรุงคราวถัดไป และมีแผนงานร่วมกันเรื่องการทำแนวกันไฟ ซึ่งจะเริ่มดำเนินการตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ ส่วนการเดินตรวจป่า การสำรวจ ก็ทำต่อเป็นประจำทุกเดือน ส่วนการสร้างความเข้าใจและประชาสัมพันธ์ ทางกำนัน ผู้ใหญ่บ้านทุกหมู่บ้านอาสาทำหน้าที่นี้ รวมถึงตัวแทนหมู่บ้านอื่น ๆ ที่ไม่มีพื้นที่ป่าไม้ก็ให้ความร่วมมือและเข้าร่วมดำเนินการร่วมกันทั้งตำบล
เมื่อวันที่ ๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๘ สภาองค์กรชุมชนตำบลสันมะค่า จึงจัดประชุมติดตามและรายงานความก้าวหน้าการดำเนินการสำรวจพื้นที่ป่า เพื่อนำพิกัดมาลงบนโปรแกรม หากข้อมูลคลาดเคลื่อน ก็จะลงพื้นที่ใหม่เพื่อจับพิกัดซ้ำเพื่อให้เกิดชัดเจนของข้อมูลมากยิ่งขึ้น ข้อมูลดังกล่าวยังสามารถนำไปใช้บริหารจัดการที่ดินแนวใหม่โดยชุมชน และงานพัฒนาประเด็นอื่นๆ ของตำบลได้อีกด้วย
จึงเห็นได้ว่าจะกระบวนการดำเนินงานของเครือข่ายสภาองค์กรชุมชนจังหวัดเชียงราย ร่วมกับภาคีพัฒนาในจังหวัด คำตอบอยู่ที่ชุมชน พื้นที่เป็นตัวตั้ง ชุมชนเป็นแกนหลัก หน่วยงานให้การสนับสนุน แค่นี้ก็มีพื้นที่รูปธรรมที่เข้มแข็งและเป็นตัวอย่างในการจัดการตนเองของชุมชนท้องถิ่นได้แล้ว
