คณะทำงานเครือข่ายที่ดินแนวใหม่ชุมชนจัดการตนเองแห่งชาติ ภาคตะวันออก ได้จัดสัมมนา ที่ จ.นครราชสีมา เมื่อวันที่ ๔-๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๘ โดยมี นายกองคำ รอดภัย คณะทำงานเครือข่ายที่ดินแนวใหม่ชุมชนจัดการตนเองแห่งชาติ ได้กล่าวชี้แจงถึงวัตถุประสงค์การจัดงานครั้งนี้ว่า เพื่อให้คนทำงานเน้นทางภาคปฏิบัติให้เกิดเป็นรูปธรรมในการจัดการเรื่องที่ดินแนวใหม่ภาคตะวันออกให้ชัดเจนในการดำเนินงาน

             จากนั้น นายชัยวิชญ์ภณ ตังกิจ ผู้จัดการสำนักงานภาคตะวันออก สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน ได้กล่าวเปิดงานและให้กำลังใจแก่คนทำงานว่า การจัดสัมมนาการสร้างความคิดสติปัญญาอุดมการณ์ของเครือข่ายที่ดินแนวใหม่ชุมชนท้องถิ่นจัดการณ์ตนเองแห่งชาติ จึงอยากให้มีการสรุปบทเรียน ผลการดำเนินงานที่ผ่านมา ทั้งจุดอ่อน จุดแข็ง อุปสรรค และโอกาส เพื่อมากำหนดทางการพัฒนาขบวนที่ดิน และวางเป้าหมายขบวนการทำงานร่วม ที่สอดคล้องกับแนวทางการปฏิรูปขบวนองค์กรชุมชนและภาคประชาชน จะมีส่วนร่วมในการปฏิรูปได้ชัดเจน เพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่วางไว้ โดยจะต้องวางน้ำหนักการทำงาน วางที่ยุทธศาสตร์ คิดค้นวิธีการทำงาน ที่เป็นการสร้าง

               นวัตกรรมในการแก้ใขปัญหาขบวนที่ดิน ให้สอดคล้องกับการแก้ไขปัญหาพื้นในที่ เครื่องมือสำคัญคือการสำรวจข้อมูล เพื่อให้ถึงสภาพพื้นที่ให้ครอบคลุมพื้นที่ระดับตำบล จะต้องนำข้อมูลที่สำรวจมาสรุปวิเคราะห์ เพือให้เห็นประเด็นปัญหาร่วม แผนการแก้ไขปัญหาที่ครอบคลุมทุกมิติ ขบวน คทช.ต้องสร้างกองทุนเพื่อปล้องกันที่ดิน ที่จะหลุดมือ การสร้างที่ดินรูปธรรมในการจัดการที่ดินไดยขบวนการภาคประชาชน และเชื่อมโยงเครือข่าย ผลักดันให้เกิดข้อบัญญัติท้องถิ่น วางพื้นที่ยุทธศาสตร์ในการแก้ไขปัญหาที่ดินแนวใหม่ที่สามารถเชื่อมโยงได้อย่างมีพลัง เพื่อสร้างพลังของขบวน คทช. ซึ่ง พอช.ยินดีให้การสนับสนุนเพื่อการสร้างพลังของขบวนชุมชน

                 นอกนั้น นายไชยศ โนจิต ผู้นำในการขับเคลื่อนงานขบวน คทช.ภาคตะวันออก จึงได้ให้ข้อคิด ในการทำงานว่า ๑.) ชุมชนหรือภาคประชาชนเป็นแกนในการขับเคลื่อนงาน ๒.) ใช้พื้นที่ตำบลเป็นตัวตั้ง/หรือพื้นที่ปฏิบัติการในการสร้างรูปการทำงานร่วม เช่น สวัสดิการ ทรัพยากร สิ่งแวดล้อม ๓.)กระจายอำนาจในการจัดการตนเอง ๔.) จัดโครงสร้างการทำงาน โดยมีหลายภาคส่วนเข้ามามีส่วนร่วมในการยกร่างกฎหมาย หรือข้อบัญญัติท้องถิ่น ๕.) ส่งเสริมให้ขบวนการมีการจัดการ หรือจัดสรรที่ดินด้วยตนเอง

๖.) สร้างเครื่องมือเช่นข้อมูลผู้เดือดร้อน ข้อมูลการใช้ประโยชน์ในที่ดิน เช่นการจัดทำแผนที่ทำมือ ออกผังตำบลร่วมกันระหว่างขบวนและท้องถิ่น โดยนำไปสู่การจัดทำแผนพัฒนาตำบล เช่น การแก้ไข ปัญหาสิ่งแวดล้อม การจัดการป่า การจัดการที่อยู่อาศัย การจัดการด้านอาชีพทางการเกษตร ๗.) การสร้างกองทุนเพื่อปกป้องที่ดิน จัดทำแผนระดมเงินออมของชุมชนเพื่อทรัพยากร ผลักดันกฎหมายและการแก้ไขกฎหมาย เพื่อปกปล้องและรักษาสิทธิความเป็นอยู่ของภาคประชาชน ๘.) นโยบายการออกข้อบัญญัติท้องถิ่น การตั่งกฎกติกา ๙.) คลี่คลายปัญหาระหว่างรัฐและภาคประชาชน ๑๐.) พัฒนาเครือข่ายสร้างการเชื่อมโยงเชิงประเด็น เชิงภูมินิเวศน์ เพื่อพัฒนาความเข้มแข็งของภาคประชาชน

นอกจากนี้ คทช. ควรต้องมีแนวทางการขับเคลื่อนงานโดย ๑.)ใช้การสำรวจข้อมูลในการวางแผนการแก้ไขปัญหา ๒.) สร้างกองทุนเพื่อปกปล้องพื้นที่ ๓.)เชื่อมโยงการทำงานระหว่างขบวน ภาคีท้องถิ่น ท้องที่ นักวิชาการ ๔.) กำกับติดตามผลการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง โดยมีกลไกหลายฝ่ายเข้ามามีส่วนร่วมในการกำกับติดตาม ๕.) ยกระดับให้มีคุณภาพเพื่อการขยาย ประมวลภาพรวม ทบทวนหลักคิด อุดมการณ์

คทช.เป็นเครือข่ายพี่น้องชนบทที่มีปัญหา ไม่มีที่ทำกิน หรือรัฐประกาศที่ดินซ้อนทับ/แนวเขตที่ดินทำกินของภาคประชาชน ดังนั้น พี่น้องจึงมารวมตัวกันเพื่อแก้ไขปัญหาและผลักดันนโยบายการจัดการที่ดิน(โฉนดชุมชน) การออกข้อบัญญัติท้องถิ่นโดยภาคประชาชน ให้เจ้าของปัญหาลุกขึ้นมาจัดการตนเองสร้างเครือข่าย โดยการสร้างรูปธรรมกระจายอำนาจให้ชุมชนท้องถิ่นจัดการที่ดินทั้งระบบ สร้างกองทุนที่ดินระดับตำบล จังหวัด ระดับภาค และระดับชาติ สู่การจัดการที่ดินทุกมิติ นายไชยท โนจิต กล่าวในที่สุด                                                                                                              

                 ทำไมต้องมีเครือข่าย คทช.โดย นายสมบูรณ์ สิงห์กิ่ง นายกองค์การบริหารส่วนตำบลทับลาน ได้กล่าวถึงที่มาว่า เนื่องจาก ต.ทับลาน ถูกประกาศเขตอุทยานแห่งชาติ ทำให้ประชาชนในพื้นที่ไม่สามารถทำกินในพื้นที่ได้ จึงได้รวมกลุ่มในการเคลื่อนไหวและเจรจาต่อรอง ต่อรัฐบาลซึ่งที่ผ่านมาประสบความสำเร็จน้อย อันเนื่องมาจากการเปลี่ยนรัฐบาล ทำได้เพียงการตั้งคณะกรรมการแก้ไขปัญหา

ต่อมาในปี ๒๕๔๗ พอช.ได้นำข้อมูลแผนที่ ๑ต่อ๔๐๐ มาชักชวนในการวิเคราะห์และประเมินสถานการณ์ และออกแบบการสำรวจข้อมูลและจับพิกัดGPS และGIS นำข้อมูลมาวิเคราะห์สังเคราะห์ ประเด็นปัญหาร่วม โดยเน้นให้คนในหมู่บ้าน ตำบลเป็นผู้ดำเนินการ หลังจากได้ข้อมูลทาง พอช.เชิญมหาวิทยาลัยเข้ามาร่วมในการจัดการความรู้ ด้านการจัดการแก้ไขปัญหาที่ดินของขบวนซึ่งการจัดการความรู้พบว่า ๑.) การจัดที่ดินแนวใหม่ควรมีการจัดการจากประชาชนคนฐานล่าง ๒.) เครื่องมือสำคัญคือการสำรวจข้อมูล ผังตำบล ข้อมูลประวัติศาสตร์ชุมชน ข้อมูลผู้นำ ข้อมูลการจัดการทรัพยากรดิน น้ำ ป่า และข้อมูลการใช้ประโยชน์ที่ดิน ซึ่งที่ผ่านมาได้นำข้อมูลต่อรองแก้ไขปัญหา เคลื่อนไหวทั้งระดับบนและระดับนโยบาย จึงมีความจำเป็นต้องสร้างเครือข่ายองค์กรชุมชน และสมาชิกเครือข่ายจะต้องเข้าใจหลักคิดอุดมการณ์ในการก่อตั้ง คทช.

คทช.ผลักดันการกระจายอำนาจในการสู่จังหวัดจัดการตนเอง รวมเครือข่ายทั่วประเทศ เพื่อผลักดันสู่การแก้ไขปัญหานโยบาย ประสานความร่วมมือภาคี ท้องถิ่น ท้องที่ เจ้าหน้าที่ของรัฐที่เป็นผู้ปฏิบัติ และประชาชนเชื่อมโยงการทำงาน เน้นการสร้างพื้นที่รูปธรรมเพื่อการขยายพื้นที่การทำงาน นายกองค์การบริหารส่วนตำบลทับลาน นายสมบูรณ์ สิงห์กิ่ง กล่าว                                                                                

               จากนั้น นางสาวกนิษฐา ปรีชาพีชคุปต์ ได้พูดถึงการสร้างพื้นที่รูปธรรมชุมชนท้องถิ่นจัดการตนเอง ภายใต้สถานการณ์ปฏิรูป โดยการปฏิรูปมี ๔ ส่วน คือ ชุดที่ ๑ คณะกรรมสภาปฏิรูป ชุดที่ ๒ เป็นกลุ่มประชาสังคมที่มองเห็นปัญหาและโอกาส ในการแก้ไขปัญหาด้านการปฏิรูป ชุดที่๓ กลุ่มข้าราชการ กลุ่มที่ ๔ คือภาคประชาชน ซึ่งเป็นกลุ่มที่ใหญ่ที่สุดแบ่งออกเป็น ๒ ส่วน คือกลุ่มที่อยากให้เพิ่มอำนาจประชาชน ลดอำนาจรัฐ (ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีการเคลื่อนไหว )กับกลุ่มที่มีการเคลื่อนไหวอยู่ในระดับพื้นที่ ซึ่งไม่มีการรับรองหรือการันตี หรือยังไม่เป็นนโยบาย (รัฐบาลยังไม่รับนโยบาย) ซึ่งมีหลายเรื่องที่มีการขับเคลื่อนงาน โดยการเคลื่อนงานที่ผ่านมาเป็นนโยบายของ พอช. แต่ไม่เป็นนโยบายของรัฐ จึงทำให้ไม่สามารถเคลื่อนงานได้อย่างเป็นจริง ยังขาดพลัง และอีกกลุ่มเป็นกลุ่มคนที่ยังไม่เข้าใจกับงานปฏิรูป

การขับเคลื่อนงานที่ดินปัจจุบันมีอยู่ ๒ เครือข่าย คือ หนึ่ง เครือข่ายประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม(ขปส.) เป็นการเชื่อมโยงเครือข่ายทั่วประเทศในหลายเครือข่ายและหลายประเด็น สอง เครือข่าย คทช. เป็นกลุ่มที่ทำเรื่องการปฏิรูปที่เน้นการแก้ไขปัญหาในระดับฐานล่าง เราต้องทำให้พี่น้องภาคประชาชนตื่นตัวต่อเรื่องแนวทางการปฏิรูปเพื่อผลักดันในการแก้ไขรัฐธรรมนูญและออกกฎหมายลูกพัฒนาและการนำเสนอข้อมูลตำบลที่มีการดำเนินงานให้มีคุณภาพคมชัดยิ่งขึ้น สร้างพื้นฐานรูปธรรมการแก้ไขปัญหาที่ดินเพื่อการขยายผล รณรงค์ในกลุ่มคนต่างๆ เช่น ประชาสังคม นักธุรกิจ องค์กรพัฒนาเอกชน ให้เห็นรูปแบบการทำงานของขบวนที่ขบวนเคลื่อนเพื่อสร้างพันธมิตรร่วม