"ขยะ" เป็นสิ่งที่ทุกคนไม่ต้องการ ปัญหาการจัดการขยะเป็นเรื่องใหญ่สำหรับชุมชน ทุกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมุ่งหาที่สำหรับทิ้งขยะ บ้างนำไปแอบทิ้งที่ที่ดินผู้อื่น บ้างก็ไปเช่าที่เอกชนทิ้งขยะ บ้างก็สร้างเตาเผาขยะ ลืมไปว่าปัญหาขยะจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องแก้ที่ต้นเหตุจึงสามารถจัดการกับปัญหาได้และมีความยั่งยืน วันนี้เรามาดู คนบ้านนาสาร อำเภอบ้านนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานี เขาจัดการขยะกันอย่างไร "นาสารโมเดล....การจัดการขยะตั้งแต่ต้นทาง"
หากเราแบ่งขยะง่ายๆน่าจะแบ่งได้สัก ๓ ประเภท คือขยะทั่วไป เป็นขยะอื่นที่นอกเหนือจากขยะย่อยสลายและขยะรีไซเคิล เป็นขยะที่ย่อยยากและไม่คุ้มทุนที่จะนำมารีไซเคิล เช่นกล่องนม พลาสติกห่อลูกอม พลาสติกบรรจุผงซักฟอก ประเภทที่ สอง เป็นขยะรีไซเคิล เป็นขยะที่สามารถนำกลับใช้ใหม่ได้โดยใช้กระบวนการต่างๆแล้วผลิตออกมาเป็นผลิตภัณฑ์นำกลับมาใช้ใหม่เช่น แก้ว กระดาษ กระป๋อง เศษโลหะ อลูมิเนียม ส่วนประเภทสุดท้าย เป็นขยะย่อยสลายง่าย ขยะเหล่านี้จะเน่าเสียและย่อยสลายไปเองในเวลาอันสั้น สามารถนำมาทำเป็นปุ๋ย หรือนำมาใช้เป็นเชื้อเพลิงให้ความร้อนได้
บ้านนาสารโมเดล เกิดจากองค์กรภาคประชาชาชนรวมตัวกันขึ้นในชุมชน บูรณาการ่วมกลุ่มหรือองค์กรอื่นๆในชุมชน รวมถึงภาคีภาครัฐ รัฐวิสาหกิจ เข้ามามีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาขยะ "เรามีแนวคิดว่า การจัดการขยะที่เป็นอยู่เป็นการแก้ที่ปลายเหตุ เราไม่เคยสร้างจิตสำนึกรับผิดชอบให้กับคนที่ทำให้เกิดขยะ ก็คือครัวเรือนของพี่น้องประชาชน มีถังขยะจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไว้หน้าบ้านก็ทิ้งกันแบบง่ายๆสิ้นเดือนก็เสียค่าเก็บขยะ ไม่ได้คำนึงถึงการแก้ปัญหาเรื่องที่ทิ้งขยะที่มีปัญหาอยู่ทุกพื้นที่ เราเห็นว่าขยะจำพวกเศษอาหาร วัชพืช ใบไม้ต่างๆ สามารถนำมาทำเป็นปุ๋ยหมักใช้ในครัวเรือนได้ เศษขยะจำพวกแก้ว ขยะรีไซเคิลต่างๆเราสามารถแปลงเป็นทุนได้ เศษขยะจำพวกเหลือใช้เช่นยางรถยนต์ นำมาดัดแปลงเป็นเครื่องใช้ได้ เหลือเพียงขยะอันตราย ขยะติดเชื้อเท่านั้นที่ต้องใช้กระบวนการที่ถูกวิธี เราจึงคิดว่าทำอย่างไรจะชี้หรือนำเสนอให้คนในชุมชนรับทราบและเห็นความสำคัญของขยะ สามประเภทแรก นี่คือแนวคิดที่ได้ก่อกำเนิดนาสารโมเดล" นายธีรพล พุฒทอง แกนนำกลุ่มเล่าให้เราฟังอย่างภาคภูมิใจ
นายธีรพลยังบอกเราอีกว่า จุดเน้นของบ้านนาสารโมเดล คือการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของคนทิ้งขยะเพื่อลดการสร้างขยะมูลฝอยตั้งแต่ต้นทางคือครัวเรือน สร้างชุดความรู้และเสริมความเข้าใจในการจัดการขยะชุมชนให้เข้าใจว่า การจัดการขยะชุมชนเป็นหน้าที่และเรื่องใกล้ตัวที่ทุกคนควรรู้ และต้องสนใจให้ความร่วมมือกันแก้ปัญหาอย่างจริงจัง สร้างวิธีคิดให้คนในชุมชนเปลี่ยนมุมมองว่าขยะไม่ใช่เป็นสิ่งที่เน่าเหม็นไม่อยากสัมผัสนั้นมันมีคุณค่าและมูลค่า มีประโยชน์ตอบแทนกลับคืนมาสู่ครัวเรือนได้ถ้าจัดการอย่างมีระบบ เหตุผลอีกอย่างหนึ่งของการดำเนินงานโครงการเสริมสร้างสุขภาวะชุมชนสู่เศรษฐกิจพอเพียงว่าด้วยเรื่องขยะและผักพื้นบ้านภายใต้แนวคิด บ้านนาสารโมเดล ก็คือ การสร้างกระบวนการคัดแยกขยะแล้วแปลงขยะเป็นทุนและประยุกต์ใช้ประโยชน์จากมูลฝอยโดยเริ่มจากตนเอง ครอบครัว หมู่บ้านโดยสร้างจุดปฏิบัติการนำร่องทุกๆตำบล มี ๑ หมู่บ้าน ๑ วัด ๑ โรงเรียน และ ๑๐บ้านต้นแบบ และจัดเป็นจุดศึกษาดูงานอีก ๔ จุด ในพื้นที่อำเภอบ้านนาสาร นายธีรพลกล่าวในที่สุด
อนาคตบ้านนาสารโมเดล จะเป็นเช่นไรเราคงต้องติดตามกันต่อไป การจัดการขยะอาจเป็นเรืองใหญ่และยาก สำหรับหลายๆชุมชนแต่คนบ้านนาสารบอกว่า ตั้งแต่มีโครงการการ บ้านสารโมเดลขยะเป็นเรื่องเล็กซะแล้วครับ แล้วชุมชนท่านละครับ ท่านได้จัดการขยะตั้งแต่ต้นทางรึยัง คนบ้านนาสารยินดีต้อนรับทุกท่านอยู่นะครับ ๐๗๗-๒๖๓๓๓๓ บ้านนาสารโมเดล การจัดการขยะตั้งแต่ต้นทาง
