เมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม ที่ผ่านมา สภาองค์กรชุมชนตำบลบ่อหิน อ.สิเกา จ.ตรัง ร่วมกับอบต.บ่อหิน สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน ชมรมประมงพื้นบ้านจ.ตรัง และหน่วยงานพัฒนาในพื้นที่ จัดเวทีเสวนา “ การแก้ปัญหาที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัย โดยขบวนองค์กรชุมชนและท้องถิ่น “ ณ หาดคลองสาน ต.บ่อหิน อ.สิเกา จ.ตรัง มีผู้องค์กรชุมชนที่ทำงานแก้ไขปัญหาที่ดินทำกิน ผู้แทนหน่วยงานในพื้นที่ เข้าร่วมกว่า 300 คน

ทั้งนี้ตำบลบ่อหิน เป็นพื้นที่หนึ่งที่ขบวนองค์กรชุมชน หน่วยงานท้องถิ่นท้องที่ มีการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ดิน น้ำ ป่าและสิ่งแวดล้อม โดยขบวนชุมชนท้องถิ่น ปัญหาหลักของประชาชนที่นี่คือเรื่องที่ดินทำกิน เพราะที่ดินส่วนใหญ่อยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ที่ดินป่าชายเลน ที่ดินกรมเจ้าท่า ที่ดินสาธารณะ การแก้ปัญหาที่ดินและที่อยู่อาศัยจึงเป็นหนึ่งในแผนพัฒนาจัดการตนเองของตำบลสิเกา ที่กำลังดำเนินการอย่างจริงจัง ในปัจจุบันมีผู้เดือดร้อนเรื่องที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัยจำนวน 1,011 ราย ซึ่งส่วนใหญ่คือการไม่มีเอกสารสิทธิ์ในการครอบครองที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัย

นายพิเชษฐ์ พลอยดำ คณะทำงานโครงการแก้ไขปัญหาที่ดิน ต.บ้านพร้าว อ.ป่าพยอม จ.พัทลุง ได้กล่าวในเวทีเสวนาว่า ตนเองอยู่ในพื้นที่ ต.บ้านพร้าว ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ถูกประกาศเป็นเขตป่าสงวนแห่งชาติมาตั้งแต่แต่ปี 2475 ถึงปัจจุบัน ทั้งตำบลมีคนเดือดร้อนเรื่องที่ดินกว่า 900 ครัวเรือน ตนและเพื่อนๆ ได้ทำข้อมูลและแบกข้อมูลเพื่อแก้ปัญหาที่ดินมาหลายปี จนกระทั่งจังหวัดและหน่วยงานเชื่อในการใช้ข้อมูลเพื่อแก้ปัญหาของประชาชน

      ด้านนายพรศักดิ์ เกลี้ยงช่วย กำนันตำบลสิเกา ระบุว่า ได้ทำงานด้านทรัพยากรชายฝั่งมาตั้งแต่ปี 2528  ด้วยการจัดการไม่ให้มีเรือและเครื่องมือประมงที่ทำลายสัตว์น้ำและทรัพยากรชายฝั่ง อ.สิเกา จึงเป็นอำเภอแรกๆ ในประเทศไทยที่ไม่มีเครืองมือทำลายล้างเช่นเรืออวนรุน เรืออวนลาก ทำให้ชุมชนเกิดการเรียนรู้ในการอนุรักษ์ป่าชายเลนร่วมกับราชการและหน่วยงานต่างๆ และงานจัดการทรัพยากรชายฝั่งการดูแลป่าชายเลนโดยชุมชนได้ดำเนินการมาอย่างต่อเนื่อง โดยทำงานกับสมาคมประมงพื้นบ้าน

     ในขณะที่นายเกษม บุญญา ประธานสภาองค์กรชุมชนตำบลบ่อหิน กล่าวว่าตนมีความมุ่งมั่นในการแก้ปัญหาที่ดินทำกินมาก ปัจจุบันอยู่ในช่วงที่ต้องมาจัดระบบข้อมูลเพื่อแก้ปัญหา และจะทำประชาพิจารณ์ความถูกต้องของข้อมูลในทุกหมู่บ้าน ตอนนี้เราทำงานร่วมกันในนามสภาองค์กรชุมชนกับ อบต.บ่อหิน หน่วยงานในพื้นที่

      นายธรรมฤทธ์ เขาบาท นายกอบต.บ่อหิน ให้ข้อมุลว่า อบต.ได้สนับสนุนการจัดการทรัพยาธรรมชาติ ดิน น้ำ ป่า โดยการออกข้อบัญญัติการจัดการทรัพยากร เพื่อการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรอย่างยั่งยืน และตนเองก็เป็นคนหนึ่งที่บ้านอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ได้ทำงานเพื่อแก้ปัญหาที่ดินมาเจ็ดปี   ก็ยังไม่สามารถออกเอกสาสิทธิ์ให้แก่คนในพื้นที่ได้ แต่ก็ยังมีความหวังและพยายามเพื่อแก้ปัญหาอยู่เสมอ 

          ด้านนายสะมะแอ สามารถ ประธานกองทุนที่ดินตำบลกำแพงเพชร จ.สงขลา   ซึ่งได้เดินทางมาร่วมงานและร่วมเสวนากล่าวว่า ในพื้นที่ตำบลกำแพงเพชร ประชาชนเดือดร้อนเรื่องที่ดินทำกินเหมือนกันจำนวน 520 ครัวเรือน จึงมีการจัดตั้งกองทุนที่ดินทำกิน ด้วยเงิน  8  ล้านบาท ประกอบกับชุมชนมีสถาบันการเงินของชุมชนเองที่มีทุนกว่า 48 ล้านบาท ที่ผ่านมาได้ใช้เงินไปซื้อที่หลุดจำนองของชาวบ้านจำนวน 6 แปลง พื้นที่ 21 ไร่ เพื่อให้ชาวบ้านได้ใช้ประโยชน์และมีกติกาว่าเมื่อมีเงินชาวบ้านสามารถซื้อคืนได้ภายในสามปี 

         และนางสาวกนิษฐา ปรีชาพีชคุปต์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการพอช. กล่าวว่า พื้นที่ตำบลสิเกา เป็น 1 ใน 21 พื้นที่ที่ พอช.ได้สนับสนุนการแก้ไขปัญหาที่ดินทำกินและบ้านมั่นคงชนบท สำหรับบ้านมั่นคงชนบทมีเป้าหมายในการซ่อมสร้างบ้านจำนวน 168  หลัง ให้ขบวนชุมชนและท้องถิ่นเป็นผู้ดำเนินการ ในแนวทางการทำงานแบบมีส่วนร่วม เพราะชุมชนไม่สามารถแก้ได้ตามลำพัง ต้องเอาประชาชนในหมู่บ้านมาล้อมรั้ว หรือจัดทำแผนพัฒนาเพื่อการจัดการทรัพยากร ดิน น้ำ ป่า ร่วมกัน ซึ่งเราจะทำงานแบบเดิมไม่ได้อีกแล้ว เพราะปัญหาของประชาชนเยอะมาก ต้องเอาปัญหาทั้งหมดมาวางให้เห็นพร้อมกัน และเราต้องทำงานแข่งกับเวลา โดยทำร่วมกับทุกฝ่าย

          ในปัจจุบัน การแก้ปัญหาที่ดินตำบลบ่อหินมีความคืบหน้าในการทำข้อมูล GIS GPS ร่วมกับหน่วยงานในท้องถิ่น และอยู่ในระหว่างการรับรองข้อมูล ในด้านการจัดการทรัพยากรสิ่งแวดล้อมสิ่งที่ชุมชนและท้องถิ่นได้ดำเนินการแล้วคือ อบต.ได้ออกข้อบัญญัติในการจัดการทรัพยากร (ดิน น้ำ ป่า) การอนุรักษ์พันธุ์สัตว์น้ำ การกั้นแนวเขตการประมง การกำหนดเขตอนุรักษ์หญ้าทะเล การปลูกป่ากั้นคลื่น การฟื้นฟูและเฝ้าระวัง ทรัพยากรชายฝั่ง ฯลฯ

         โดยในช่วงท้ายของการเสวนา ได้มีการทำบันทึกความร่วมมือของหน่วยงานพัฒนา เพื่อการพัฒนาชุมชนตำบลบ่อหิน ในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ดิน น้ำ ป่าและสิ่งแวดล้อม ที่เป็นความร่วมมือของทุกภาคส่วนคือ อบต.บ่อหิน กำนันตำบลบ่อหิน ชมรมประมงพื้นบ้าน จ.ตรัง มูลนิธิอันดามัน โครงการเสริมสร้างจิตสำนึกนิเวศน์วิทยา และสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน เพื่อให้การพัฒนาชุมชนบรรลุวัตถุประสงค์ในเรื่อง การจัดทำแผนพัฒนาการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ดิน น้ำ ป่าและสิ่งแวดล้อมตำบลบ่อหิน การพัฒนาบุคลากรและองค์กรชุมชนในพื้นที่เพื่อการจัดการตนเองของชุมชนท้องถิ่น การจัดทำแผนพัฒนาและการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ดิน น้ำ ป่า และสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ขยาย 4 อำเภอ 8 ตำบล ในจ.ตรัง รวมทั้งการเชื่อมโยงการเรียนรู้ เพื่อนำไปสู่การจัดการตนเองของจังหวัด ในด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่เชื่อมโยงกับงานสร้างมั่นคงในการอยู่อาศัยและที่ดินทำกินของชาวชุมชนในชนบท

 

อุดมศรี ศิริลักษณาพร เรื่อง