เครือข่ายองค์กรชุมชนตำบลบัวใหญ่ พร้อมสภาองค์กรชุมชน อ.นาน้อย จ.น่าน ประกาศใช้แผนสังคม เศรษฐกิจ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมตำบลบัวใหญ่ พร้อมบันทึกความร่วมมือกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น นายอำเภอนาน้อย  ผู้ว่าราชการจังหวัดและหน่วยงานพัฒนากว่า ๑๐ องค์กร เมื่อวันที่ ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๕๔ ณ องค์การบริหารส่วนตำบลบัวใหญ่ มีผู้แทนเครือข่ายองค์กรชุมชนและหน่วยงานพัฒนาร่วมงานกว่า ๓๐๐ คน    

กิจกรรมสำคัญในงานคือการเสวนา “ การหนุนเสริม สนับสนุนพื้นที่เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่น “  โดยมุ่งเป้าไปที่การหนุนเสริมแผนการจัดการตนเองหรือแผนสังคม เศรษฐกิจ ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมตำบลบัวใหญ่ โดยมีนายเสนีย์ จิตตเกษม ผู้ว่าราชการจังหวัดน่าน พลเอกสุรินทร์ พิกุลทอง ประธานคณะกรรมการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.)  นายอรุณ พรมพิระ นายกอบต.บัวใหญ่  นายแก้ว สังข์ชู คณะประสานงานเครือข่ายแผนชีวิตชุมชน นางฑิฆัมพร กองสอน ประธานสภาองค์กรชุมชนตำบลบัวใหญ่ ร่วมเสวนา โดยมีนายประพจน์  ภู่ทองคำ พิธีกรรายการเวทีชาวบ้าน เป็นผู้ดำเนินการเสวนา 

นายเสนีย์ จิตตเกษม ผู้ว่าราชการจังหวัดน่าน กล่าวว่า ปัญหาของประชาชนมีเยอะมาก ทั้งเรื่องที่ต้องแก้ไขได้ในพื้นที่และแก้เชิงนโยบาย การที่ชาวบ้านมีแผนของชุมชน ทำให้ได้รู้ปัญหาและแนวทางในการแก้ไขของตนเอง เช่นการช่วยกันกันพื้นที่ดูแลรักษาป่าชุมชน เท่ากับชุมชนได้ช่วยราชการ และราชการได้ช่วยชุมชน ในขณะนี้ปัญหาที่ใหญที่สุดของคนในจ.น่านคือเรื่องที่ดินทำกิน เพราะที่ดินส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ การที่ชุมชนได้จัดทำข้อมูลและแผนที่ GIS ทำให้การแก้ปัญหาสามารถทำได้เร็วขึ้น  อย่างไรก็ตามการแก้ปัญหาที่ดิน  เป็นเรื่องที่แก้ยากที่สุด ต้องแก้กันที่นโยบาย และหน่วยงานที่ดูแลที่ดินต้องดำเนินการตามนโยบาย ซึ่งประชาชนในหลายพื้นที่มีความพร้อมที่จะใช้ข้อมูลและแผนที่เพื่อช่วยแก้ปัญหา ผู้ว่าราชการจังหวัดน่านระบุ

นายแก้ว สังข์ชู ผู้แทนเครือข่ายแผนชีวิตชุมชนกล่าวว่า แผนชุมชนเป็นกระบวนการพัฒนาของชาวบ้านที่มีพัฒนาการมากว่า ๑๐ ปี    ที่ประชาชนได้พยายามร่วมกันกำหนดอนาคตของตนเอง  แต่ประชาชนจะเดินตามลำพังไม่ได้ หน่วยงานในท้องถิ่นและจังหวัด ต้องสนับสนุนแผนของชุมชน   เพระชุมชนได้ใช้ข้อมูลที่เป็นจริงมาวางแผนและผ่านการรับรองของทุกฝ่ายในพื้นที่   ไม่ใช่แค่การทำแผนส่งครู   ที่ผ่านมาเรามีแผนที่ขาดข้อมูลที่เป็นจริงจึงไม่สามารถแก้ปัญหาหรือรักษาโรคให้หายได้  ทั้งนี้หากคนในพื้นที่ ๗,๐๐๐ ตำบล มีแผนของตนเองเท่ากับชุมชนรู้อนาคตของตนเอง มีข้อมูลที่เป็นจริงหน่วยงานสามารถนำไปใช้เพื่อการวางแผนและสนับสนุนแผนของชุมชนหรือแก้ปัญหาของชุมชนได้ตรงจุด

พลเอกสุรินทร์   พิกุลทอง ประธานคณะกรรมการพอช. มีความเห็นว่า การที่ชุมชนมีแผนของตนเอง โดยรู้ศักยภาพของตนเอง และศักยภาพของหน่วยสนับสนุน เท่ากับชุมชนมีแผนที่จะเอาชนะปัญหาได้ ซึ่งแผนชุมชนที่แท้จริงที่ไม่ใช่แค่การทำโครงการทำกิจกรรม ไม่ว่าจะเปลี่ยนนายกอบต. เปลี่ยนกำนัน เปลี่ยนผู้ใหญ่บ้าน   แผนชุมชนก็ยังคงมีอยู่เหมือนเดิม เพราะเป็นแผนที่กำหนดจากข้อมูล สภาพปัญหา และการกำหนดอนาคตของชุมชนที่ต้องการให้เกิดอย่างแท้จริง  

นางฑิฆัมพร กองสอน ประธานสภาองค์กรชุมชนตำบลบัวใหญ่ เปิดเผยว่า แผนสังคม เศรษฐกิจ ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมตำบลบัวใหญ่ เป็นพัฒนาการและยกระดับแผนชุมชนของตำบลบัวใหญ่ ที่ได้เริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ปี ๒๕๔๒ มีเป้าหมายเพื่อสร้างสังคมอยู่เย็น อยู่ดีมีสุข  ที่เกิดจากกระบวนการมีส่วนร่วมของกลุ่มเครือข่ายองค์กรชุมชนในตำบลจำนวน ๑๐๕ องค์กร พร้อมกำนัน และผู้ใหญ่บ้านในทุกหมู่บ้าน การทำแผนแม่บทชุมชนในช่วงที่ผ่านมา ทำให้เรารู้ข้อมูลทุกเรื่องของชุมชน รวมทั้งข้อมูลที่เป็นต้นทุนหรือศักยภาพของตำบล ส่งผลให้มีการดำเนินงานพัฒนาเพื่อแก้ปัญหาของชาวบ้านในด้านต่างๆ เช่นโครงการบ้านมั่นคงชนบท ที่ช่วยแก้ปัญหาบ้านให้ครัวเรือนที่ยากจนกว่า ๑๕๐ ครัวเรือน โครงการแก้ปัญหาที่ดินทำกินในรูปแบบหนังสือรับรองการครอบครองที่ดินให้ประชาชน ๓๗๔ ราย การกันพื้นที่เพื่อดูแลรักษาป่าชุมชน  การส่งเสริมจัดตั้งสถาบันการเงินของชุมชน ซึ่งปัจจุบันมีเงินทุนกว่า ๑๑ ล้านบาท   การจัดสวัสดิการชุมชนเป็นต้น       

         การยกระดับแผนชุมชนเป็นแผนสังคม เศรษฐกิจ สังคมและทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  เพื่อเป็นทิศทางการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นระดับตำบล จึงเป็นทิศทางที่สอดคล้องกับการประกาศเจตนารมณ์ของขบวนชุมชนทั่วประเทศในปี ๒๕๕๔  ที่มีหัวใจสำคัญคือปฏิรูปประเทศไทยให้ขบวนองค์กรชุมชนท้องถิ่นจัดการตนเอง  และสอดคล้องกับทิศทางการทำงานของเครือข่ายแผนชีวิตชุมชน สภาองค์กรชุมชน ที่จะส่งเสริมให้มีแผนพัฒนาสังคม เศรษฐกิจ ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมระดับตำบล อย่างน้อย ๑๕๐ ตำบลในปี ๒๕๕๔ ตำบลบัวใหญ่ อ.นาน้อย จ.น่านจึงเป็นตำบลแรกๆ ที่มีการจัดทำแผนสังคม เศรษฐกิจฯ ดังกล่าว  โดยแผนงานด้านเศรษฐกิจมีเป้าหมายเพื่อสร้างความมั่นคงทางด้านอาหารให้กับ ๑,๑๓๔ ครัวเรือนในตำบล ซึ่งปัจจุบันชุมชนต้องใช้เงินในการซื้ออาหารที่สำคัญเช่นข้าวสารปีละ ๒๘.๕ ล้านบาท   การปลดหนี้ทั้งในและนอกระบบของคนในชุมชน ซึ่งปัจจุบันคนชุมชนมีหนี้ กว่า ๒๐๐ ล้านบาท แผนงานด้านสังคมและสิ่งแวดล้อมมีเป้าหมายเพื่อสร้างสังคมมีสุข  แผนงานด้านทรัพยากรมีเป้าหมายเพื่อนำน้ำจากแหล่งน้ำในชุมชนมาใช้เพื่อการเกษตรอย่างเพียงพอ  ซึ่งในชุมชนมีลำห้วยกว่า ๒๐๐ ห้วย โดยมีโครงการพัฒนากว่า ๑๐๐ โครงการ ภายใต้สามแผนหลักดังกล่าว ซึ่งบางโครงการได้บรรจุอยู่ในแผนงานของท้องถิ่นอยู่แล้ว เป็นต้น

         ทั้งนี้ได้มีการลงนามในการสนับสนุนแผนฯของตำบลของหน่วยงานต่างๆ ซึ่งมีทั้งหน่วยงานในพื้นที่และส่วนกลางได้แก่อบต. บัวใหญ่ อบจ.น่าน นายอำเภอนาน้อย   ผู้ว่าราชการจังหวัดน่าน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบัวใหญ่ เครือข่ายแผนชีวิตชุมชน สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน  กรมการปกครอง กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กรมการพัฒนาชุมชน สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ มูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ และสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ

           สภาองค์กรชุมชนตำบลบัวใหญ่ หน่วยงานสนับสนุนการพัฒนาในท้องถิ่น ท้องที่ พร้อมผู้ร่วมงานวาดหวังว่าในอีกไม่กี่ปีข้างหน้าเราจะมีแผนสังคม เศรษฐกิจ การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในตำบลต่างๆอย่างกว้างขวาง เพื่อการเปลี่ยนแปลงประเทศไทยจากชุมชนฐานล่างอย่างยั่งยืนต่อไป 

 แผนสังคม เศรษฐกิจ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมตำบลบัวใหญ่

สุธิดา บัวสุขเกษม /ดวงมณี เครื่องร้อน   ภาพ