4 พฤษภาคม 2555 เครือข่ายสวัสดิการชุมชนกรุงเทพมหานครร่วมกับเครือข่ายสลัม 4 ภาค จัดงาน “รวมพลคนสวัสดิการกรุงเทพมหานคร” ณ ห้องประชุมจิระ บุญมาก สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ เพื่อเชื่อมโยงการขับเคลื่อนสวัสดิการชุมชนทั้งจังหวัด และวางแผนการขับเคลื่อนสวัสดิการชุมชน โดยมีผู้แทนจากสำนักพัฒนาสังคม กรุงเทพมหานครมารับฟังแผนงานภาคประชาชน ตั้งเป้าปี 2556 มีกองทุนสวัสดิการชุมชนครบ 50 เขต พร้อมผลักดันให้ กทม.สมทบกองทุนสวัสดิการชุมชน

นางสมสุข บุญญะบัญชา กรรมการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน กล่าวว่า การจัดสวัสดิการชุมชน เป็นเรื่องที่สำคัญอย่างยิ่งในปัจจุบัน โดยเฉพาะในสังคมที่มีแต่การแข่งขัน เอาเปรียบกัน ซึ่งการจัดสวัสดิการชุมชนที่ดีจะไม่ได้ช่วยเหลือแค่เรื่องเกิด แก่ เจ็บ ตายของคนในชุมชนเท่านั้น แต่ยังขยายครอบคลุมไปเรื่อง ดิน น้ำ ป่า สร้างสังคม สิ่งแวดล้อมที่ดีได้อีกด้วย เริ่มจากการทำกันเองในชุมชนแล้วจึงเชื่อมโยงเป็นขบวน ทั้งนี้ สวัสดิการชุมชนเป็นเรื่องที่ทำได้ง่ายที่สุด เพราะชุมชนมีทุนพร้อมอยู่แล้ว คนรู้จักกัน ช่วยเหลือกัน กองทุนสวัสดิการชุมชนจึงเป็นผลงานของชุมชนอย่างแท้จริง สำหรับในเขตกรุงเทพมหานครต้องเร่งขยายสมาชิกสวัสดิการเพิ่มขึ้น เพื่อเพิ่มโอกาสช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาสในพื้นที่ ฝากถึงคณะกรรมการว่าไม่จำเป็นต้องทำงานตามระบบราชการทุกอย่าง เมื่อเห็นว่าสมาชิกเจ็บป่วยจริง ก็ให้เบิกจ่ายสวัสดิการได้ โดยไม่ต้องรอหลักฐานที่เป็นทางการ เพราะบางครั้งอาจไม่ทันกับความเดือนร้อนของประชาชน ขณะที่สมาชิกกองทุนก็ไม่ควรมองแต่เรื่องผลประโยชน์ที่จะได้รับจากกองทุนอย่างเดียว ควรมองเป็นเรื่องของการช่วยเหลือเผื่อแผ่ถึงคนด้อยโอกาสในชุมชน

หากดูในระดับภูมิภาคเอเชีย ประเทศไทยมีพัฒนาการของกองทุนสวัสดิการชุมชนที่สูงมาก ขณะที่ประเทศอื่นอีกหลายประเทศยังไม่มี การพัฒนากองทุนสวัสดิการชุมชนในประเทศไทยจะส่งผลต่อการพัฒนาในประเทศอื่น เช่น เวลาที่เขามาดูงาน เขาก็นำกลับไปพัฒนาที่ประเทศเขา ตอนนี้ในลาว กัมพูชา เริ่มทำสวัสดิการชุมชนแล้ว

นายปัญญา ครุเสนีย์ ผู้แทนกองทุนสวัสดิการชุมชนเขตภาษีเจริญ กล่าวว่า กองทุนสวัสดิการชุมชนเขตภาษีเจริญเริ่มมาจากกลุ่มบ้านมั่นคงที่สมาชิกมีอุดมการณ์เดียวกันในการแก้ปัญหาของชุมชน จึงมีการพูดคุย หารือ ตั้งกองทุน และสร้างระเบียบข้อบังคับที่ชัดเจน โดยให้สมาชิกทุกคนมีส่วนร่วมในการออกกฎ เมื่อเห็นพ้องต้องกัน จึงตั้งเป็นกฎ เพื่อให้ไม่เกิดความสับสน โดยเชื่อว่ากองทุนจะเติบโตและมั่นคงได้ต้องมีกฎระเบียบที่ชัดเจน นอกจากนี้คณะกรรมการจะต้องจัดเก็บข้อมูลการบริหารจัดการกองทุน และทำรายงานการประชุมเป็นประจำ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นแก่สมาชิก และคนที่ยังไม่ได้เป็นสมาชิก รวมทั้งจัดบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการแต่ละคนให้ชัดเจน ปัจจุบันกองทุนยังขาดแคลนบุคลากรรุ่นใหม่ที่มีอุดมการณ์ มีจิตอาสา เข้ามาทำงานกองทุน

นายพงษ์อนันต์ ช่วงธรรม ผู้แทนเครือข่ายสลัม 4 ภาค กล่าวว่า กองทุนสวัสดิการชุมชนเป็นเครื่องมือให้คนมารวมตัวกัน พูดคุยกัน เพราะหากเงินของเขาอยู่ที่เขา เขาก็ดูแลเอง แต่ถ้าเอาเงินมารวมกัน คนก็ต้องเข้ามาร่วมกันดูแล แต่บางครั้งความขัดแย้งของคนภายในชุมชน ก็เป็นอุปสรรคอย่างหนึ่งของการขยายสมาชิก เพราะคนในชุมชนยังไม่ไว้วางใจซึ่งกันและกัน ทำให้กองทุนหลายกลุ่มไม่โต หรือโตช้า รวมทั้งต้องเปลี่ยนความเข้าใจในหลักการของกองทุนสวัสดิการชุมชนว่าเป็นการทำบุญร่วมกัน และทำระบบบัญชีชี้แจงการบริหารจัดการเงินของกองทุนอย่างชัดจน เปิดโอกาสให้สมาชิกมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ ทั้งนี้สมาชิก ควรเน้นเรื่องการพึ่งทุนภายใน คือเงินจากชุมชนเองเพื่อให้เกิดความยั่งยืน แต่หากหน่วยงานใดจะร่วมสนับสนุนก็จะช่วยสร้างความเข้มแข็งให้กองทุนมากขึ้น

นางรชนีกร จันทร์บริบูรณ์ ผู้แทนกองทุนสวัสดิการชุมชนเขตบางบอน กล่าวว่า การบริหารจัดการข้อมูลที่ดีจะช่วยให้การเชื่อมโยงกองทุนสวัสดิการชุมชนกับหน่วยงานอื่นๆ ทำได้ง่ายขึ้น โดยต้องทำข้อมูลให้มีความชัดเจน เปิดเผย โปร่งใส สำหรับในพื้นที่ที่มีการตั้งกองทุนอื่นอยู่แล้ว และจะนำกองทุนเดิมมารวมกับกองทุนสวัสดิการ ต้องใช้วิธีสร้างความเข้าใจ โดยการจัดประชุมเป็นประจำทุกเดือน และนำข้อมูลเข้าประชุมร่วมกับสำนักงานเขต แม้ตอนแรกอาจจะยังไม่ได้รับการยอมรับ แต่ต้องไม่ท้อถอย พยายามนำเสนออย่างต่อเนื่องเชื่อว่าในที่สุดต้องได้รับการยอมรับ โดยต้องเน้นนำเสนอด้วยข้อมูลหลักฐานการทำงานจริง

ปัจจุบันในพื้นที่กรุงเทพมหานครมีการจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนแล้ว 33 กองทุน ในพื้นที่ 33 เขต มีสมาชิกทั้งสิ้น 1,9481 คน มีเงินทุนหมุนเวียนรวมทุกกองทุน 14,166,244 บาท โดยเป็นเงินออมของสมาชิก 9,575,844 บาท และเงินสมทบจากรัฐบาลหรือหน่วยงานภายนอก 4,590,400 บาท

ช่วงท้ายการจัดงานเป็นการประกาศเจตนารมณ์ของเครือข่ายสวัสดิการชุมชนกรุงเทพมหานคร โดยมีใจความสำคัญดังนี้

ด้วยพี่น้องประชาชนคนกรุงเทพมหานครประกอบไปด้วยผู้คนหลากหลายชนชั้น หลากหลายอาชีพ ทั้งสถานะความเป็นอยู่แตกต่างกัน ในจำนวนนี้มีคนที่เรียกตัวเองว่าคนจนเมือง รวมตัวกันเป็นเครือข่าย ชุมชน เพื่อดูแลซึ่งกันและกันในยามทุกข์ยาก วิธีการหนึ่งที่นำมาใช้ในการดูแลซึ่งกันและกันคือการสมทบเงินจากสมาชิกวันละ 1 บาท เรียกว่า กองทุนสวัสดิการชุมชน มีภาครัฐและเอกชนร่วมให้การสนับสนุนเชิงนโยบาย เพื่อสร้างกองทุนสวัสดิการชุมชนให้เกิดความเข้มแข็ง

แต่อุปสรรคสำคัญของกองทุนสวัสดิการชุมชนในคือการหนุนเสริมจากภาครัฐ (กรุงเทพมหานคร) ซึ่งยังติดขัดเรื่องกฎระเบียบในการสนับสนุนกองทุนสวัสดิการชุมชน

ในนามของสมัชชาสวัสดิการชุมชนกรุงเทพมหานครจาก 50 เขต และ 1 เครือข่าย ขอประกาศว่าเราจะเดินหน้าสร้างสรรค์การทำสวัสดิการชุมชนต่อไปให้ครอบคลุมทุกชุมชน ทุกพื้นที่ และจะรักษากองทุนสวัสดิการชุมชนไว้คู่กับชุมชน เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชนอย่างยั่งยืน

ด้วยความเชื่อมั่น และศรัทธาในพลังเครือข่ายเครือข่ายสวัสดิการชุมชน

4 พฤษภาคม 2555

ห้องประชุมจิระ บุญมาก สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์