สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการเสริมสร้างสุขภาพ (สสส.) โดยสำนักสนับสนุนสุขภาวะชุมชน ร่วมกับ จังหวัดแม่ฮ่องสอน จัดทำ โครงการขับเคลื่อนเมืองแม่ฮ่องสอนน่าอยู่

เมื่อวันที่ 22 กันยายน 2558 เครือข่ายการจัดการที่ดินจังหวัดแม่ฮ่องสอน โดยการสนับสนุนจากสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน สสส. และจังหวัดแม่ฮ่องสอน ได้จัดเวทีสมัชชาการจัดการที่ดินเพื่อความมั่นคงทางอาหารและอาชีพจังหวัด แม่ฮ่องสอน ครั้งที่ 1 ณ ห้องบุญชู ตรีทอง โรงเรียนห้องสอนศึกษา อำเภอเมือง จังหวัดแม่ฮ่องสอน โดยมี นายสุรพล พนัสอำพล ผู้ว่าราชการจังหวัดแม่ฮ่องสอนเป็นประธานเปิดงาน

นายปฏิภาณ จุมผา ผู้ช่วยผู้อำนวยการ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนได้อภิปรายต่อหัวข้อ บทบาทการสนับสนุนการขับเคลื่อนจังหวัดแม่ฮ่องสอนน่าอยู่ (การจัดการที่ดิน) ว่า จากสถานการณ์ปัญหาที่เกิดขึ้นของการใช้ที่ดินและการใช้ประโยชน์จากป่าควรต้องคิดและวางแนวทาง ทำอย่างไรไม่ให้เกิดความเหลื่อมล้ำของที่ดิน โดยต้องยึดวิถีชีวิตของชาวบ้านเป็นตัวตั้ง ลดการบุกรุกป่า ทำแนวเขตป่าอนุรักษ์ ป่าสงวน และอุทยานให้มีความชัดเจน มีระบบการจัดการที่ทำให้เกิดความมั่นคง มีฐานข้อมูล ที่สามารถนำไปวิเคราะห์ วางแผน พัฒนาพื้นที่ในตำบล ประชาชนต้องกำหนดขอบเขตร่วมกัน มีการเข้าถึงระบบข้อมูล กฎหมาย กฎกติกาชุมชน หน่วยงานร่วมหาทางออก มีแผนพัฒนาตำบล การจัดการที่ดินและทรัพยากรในตำบลนั้นๆ และสนับสนุนการรับรองข้อมูลร่วมกับชุมชน ซึ่งสิ่งที่จะเป็นตัวชี้วัด คือ ความเชื่อและความคิดของคนแม่ฮ่องสอน ที่ว่า “คนแม่ฮ่องสอนจัดการตนเองได้”

            นายพลากร วงค์กองแก้ว ผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน ได้เปิดเผยถึงการจัดทำ โครงการขับเคลื่อนเมืองแม่ฮ่องสอนน่าอยู่ นี้ว่า เกิดจากการที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน ภายใต้การดำเนินงานของเครือข่ายองค์กรชุมชนจัดการทรัพยากรธรรมชาติลุ่มน้ำจังหวัดแม่ฮ่องสอนได้มีความพยายามที่จะแก้ไขปัญหาที่ดินทำกิจและที่อยู่อาศัยในชนบทแม่ฮ่องสอน เนื่องจากประชากรส่วนใหญ่ของแม่ฮ่องสอนกว่า 80 เปอร์เซ็นต์ มีที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกินโดยไร้เอกสารสิทธิ์ ซึ่งสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนได้ให้การสนับสนุนในการแก้ไขปัญหามาตลอดนับตั้งแต่ปี 2544 จนปัจจุบันมีพื้นที่ดำเนินการทั้งหมด 30 ตำบล 7 อำเภอ ดังนั้น เพื่อให้การดำเนินงานของเครือข่ายภาคประชาชนมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นจึงได้ร่วมมือกับ สสส. ส่วนของ แผนการจัดการที่ดินเพื่อความมั่นคงทางอาหารและอาชีพ และจังหวัดแม่ฮ่องสอน ลงนามบันทึกความร่วมมือแสดงเจตนารมณ์ในการสร้างเมืองแม่ฮ่องสอนน่าอยู่ โดยเน้นการแก้ไขปัญหา 4ประเด็น คือ การจัดการที่ดินเพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารและอาชีพ, การแก้ไขปัญหาหมอกควัน, ปัญหาขยะ และการเพิ่มพื้นที่ป่า

   โดยเครือข่ายองค์กรชุมชนแม่ฮ่องสอนมีการเสนอพื้นที่ดำเนินการนำร่อง จำนวน 6 ตำบล ได้แก่ ตำบลท่าผาปุ้ม ตำบลห้วยปูลิง ตำบลปางหมู ตำบลแม่ฮี้ ตำบลแม่กิ๊ และตำบลห้วยผา ซึ่ง 6 พื้นที่นี้มีการจัดทำผังข้อมูลรวมเพื่อการใช้ประโยชน์ มีกฎ ระเบียบ กติกาชุมชน และแผนการจัดการทรัพยากรชุมชน อันมีความเชื่อว่า หากพื้นที่นำร่องเหล่านี้ดำเนินการเสร็จสิ้นจะสามารถทำให้สาธารณะรับทราบได้ว่า ชุมชนสามารถเป็นส่วนหนึ่งในการดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติร่วมกับรัฐได้