เครือข่ายบ้านมันคงเมืองบางปู อ.ยะหริ่ง จ.ปัตตานี  ประกอบด้วยสมาชิกที่มีความเดือดร้อนเรื่องที่อยู่อาศัยจำนวน  7 ชุมชน  387  ครัวเรือน  ในเขตเทศบาลตำบลบางปู  อ.ยะหริ่ง จ. ปัตตานี   ได้เริ่มดำเนินงานพัฒนาที่อยู่อาศัยการพัฒนาสาธารณูปโภคและการพัฒนาสภาพแวดล้อมของชุมชน  หลังจากที่สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน  หรือพอช.ได้เริ่มต้นอนุมัติแผนงานและงบประมาณเพื่อการพัฒนาทีอยู่อาศัยและพัฒนาสาธารณูปโภคในชุมชนตั้งแต่ปี 2557 เป็นต้นมา

           

สมาชิกโครงการฯ เป็นชุมชนมุสลิม  ประกอบอาชีพประมงพื้นบ้าน  ค้าขาย และรับจ้างทั้งในชุมชนและนอกชุมชน อาศัยในชุมชนดั้งเดิมในพื้นที่ป่าชายเลนและที่ดินมีโฉนดบางส่วน  สภาพชุมชนมีความแออัด บ้านเรือนก่อนสร้างใหม่และปรับปรุงมีสภาพเก่าและทรุดโทรมมาก ในช่วงฤดูฝนมีน้ำท่วมขัง  

           นายมะอายือบิง สาเละ    คณะกรรมการชุมชนบาลาดูวอฝ่ายเหรัญิกและช่างชุมชน   กล่าวว่าเดิมชาวชุมชนในเมืองบางปูส่วนใหญ่ประกอบอาชีพประมงพื้นบ้าน แต่ในปัจจุบันความอุดมสมบูรณ์ของสัตว์น้ำทะเลลดลง ทำให้เหลือชาวประมงพื้นบ้านประมาณ 30 เปอร์เซ็น  และหันมาประกอบอาชีพรับจ้าง และมีคนไปทำงานที่มาเลเซียมากขึ้น

           การดำเนินงานพัฒนาของแต่ละชุมชนจะมีคณะกรรมการของชุมชนๆละ 15 คน  ทำหน้าที่บริหารจัดการงานบ้านการพัฒนาสาธารณูปโภค การส่งเสริมการออม  การประสานความร่วมมือกับเครือข่ายบ้านมั่นคงในระดับเมือง จังหวัด และสามจังหวัดชายแดนภาคใต้  รวมทั้งการประสานงานกับหน่วยงานสนับสนับสนุน 

            นางรอบีอ๊ะ สาแลแม คณะกรรมการเครือข่ายบ้านมั่นคงเมืองบางปู  เล่าว่าการบริหารจัดการของเครือข่ายฯ  ที่ผ่านมามีความล่าช้าในการสร้างและปรับปรุงบ้าน   ทำให้สมาชิกขาดความเชื่อมั่น  จึงได้หาทางออกร่วมกับสถาปนิคชุมชนและเครือข่ายบ้านมั่นคงสามจังหวัดชายแดนภาคใต้  ที่มีประสบการณ์ในการสร้างบ้านมาก่อน  จึงได้ระดมจากเครือข่ายช่างชุมชนในจังหวัดและพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้  มาช่วยกันสร้างบ้านตัวอย่างที่ชุมชนโต๊ะโสมและชุมชนบาลาดูวอ   ในช่วงต้นปี 2558  หลังจากที่มีบ้านตัวอย่าง ทำให้สมาชิกมีความกระตือรือร้นในการออมและทะยอยปรับปรุงบ้านของตนเอง  อย่างไรก็ตามเพื่อไม่ให้เป็นภาระกับสมาชิกในเรื่องการสร้างบ้านคณะกรรมการฯ  ได้จัดหาช่างภายในชุมชนแทนผู้รับเหมาในรายที่ต้องมีการจ้างและค่าจ้างจะไม่ให้เกิน 20 เปอร์เซ็นของค่าวัสดุ

               ประกอบกับการพัฒนาที่อยู่อาศัยของชุมชนในเครือข่ายบ้านมั่นคงเมืองบางปู เป็นการปรับปรุงที่อยู่อาศัยในที่ดินเดิม  ซึ่งได้รับงบอุดหนุนที่อยู่อาศัยจากสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนจากฐานเพดานครัวเรือนละ 25,000 บาท  จึงได้ใช้งบอุดหนุนดังกล่าวเพื่อการสร้างบ้านใหม่และปรับปรุงซ่อมแซม  โดยการใช้งบประมาณไมได้จ่ายตามเพดานต่อครัวเรือน  หากคำนึงถึงความเดือดร้อนของสมาชิกและความจำเป็นเท่าที่ต้องปรับปรุง  เช่นที่ชุมชนโต๊ะโสมมีข้อตกลงร่วมกันของคณะกรรมการและสมาชิกให้สนับสนุนการสร้างบ้านใหม่ที่หลังละ 60,000 บาท หากเกินจากนี้เจ้าของบ้านต้องสมทบเอง  ส่วนบ้านที่ต้องปรับปรุงซ่อมแซมก็ให้เป็นไปตามที่จ่ายจริงแต่ไม่เกิน 25,000 บาทต่อหลัง  แต่ละชุมชนจะกำหนดการสนับสนุนไม่เท่ากันแต่มีความใกล้เคียง  ทั้งนี้สมาชิกที่ได้รับงบอุดหนุนสร้างบ้าน มีข้อตกลงเรื่องการคืนทุนเข้ากองทุนของชุมชนเพื่อช่วยเหลือสมาชิกที่เดือดร้อนรายอื่นๆต่อไป  ปัจจุบันเจ้าของบ้านที่มีการสร้างและปรับปรุงแล้วเสร็จ จำนวน 215  ครัวเรือน  มีการคืนทุนเข้ากองทุนของชุมชนแล้ว รวมเป็นเงิน 223,909 บาท  

              

ในด้านการพัฒนาสาธารณูปโภค  ในทุกชุมชนมีความคืบหน้าในการพัฒนาถนนทางเท้าในชุมชน การจัดการเรื่องคูระบายน้ำ  การปรับพื้นที่ป้องกันน้ำท่วมขัง การจัดสร้างที่จอดเรือของชุมชนแทนของเดิมที่เก่าและทรุดโทรมจำนวน 8 จุดสามารถจอดเรือได้กว่า  80  ลำ  การจัดสร้างที่ละหมาดให้กับนักเรียนและผู้เดินทางสัญจรที่ชุมชนบาลาดูวอ   การริเริ่มจัดการธนาคารขยะที่ชุมชนโต๊ะโสม  การปรับภูมิทัศน์ของชุมชนบาลาดูวอ  เป็นต้น

                ในด้านการส่งเสริมการออมของสมาชิก  มีการออมทรัพย์  ออมสวัสดิการ ออมเพื่อรักษาดินรักษาบ้านส่วนใหญ่เดือนละ 100 บาทต่อครัวเรือน ปัจจุบันมีเงินออมสะสมของชุมชนรวม 380,653 บาท  นอกจากนี้คณะกรรมการของเครือข่ายเมืองบางปู ซึ่งประกอบด้วยตัวแทนของคณะกรรมการชุมชน 7 ชุมชน มีการประชุมร่วมกันทุกเดือนเพื่อติดตามและพัฒนางานร่วมกัน  จากการประชุมของคณะกรรมการเครือข่ายบ้านมั่นคงเมืองบางปูเมื่อวันที่ 8 ธันวาคม ที่ผ่านมา ได้สรุปร่วมกันว่าจะดำเนินการพัฒนาที่อยู่อาศัย  การพัฒนาสาธารณูปโภค และการพัฒนาสภาพแวดล้อมของชุมชนให้แล้วเสร็จภายในปี 2559  และหลังจากนี้ต้องหันมาให้ความสำคัญกับเรื่องการส่งเสริมและพัฒนาอาชีพให้มากขึ้น  ซึ่งในปัจจุบันสมาชิกในครัวเรือนส่วนหนึ่งต้องไปทำงานรับจ้างที่ประเทศมาเลเซีย  ในด้านการใช้ที่ดินเพื่อการปรับปรุงที่อยู่อาศัย การพัฒนาสาธารณูปโภค และสภาพแวดล้อมในชุมชน ได้มีการกำหนดกติกาและข้อตกลงร่วมระหว่างชุมชน เทศบาลและหน่วยงานที่ดูแลเรื่องที่ดิน เพื่อการพัฒนาชุมชนและป้องกันพื้นที่ไม่ให้มีการบุกรุกเพิ่ม

ตาราง ความคืบหน้าในการสร้างบ้านและการพัฒนาสาธารณูปโภคของชุมชน

อุดมศรี ศิริลักษณาพร : รายงาน