ตำบลสะนอ อ.ยะรัง จ.ปัตตานี ประกอบด้วย 4 หมู่บ้าน  มีประชากร 877 ครัวเรือน 5,169  คน นับถือศาสนาอิสลาม 100 %  ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมคือ ทำนา สวนยางพารา ปลูกพืชผัก  รับจ้าง รับราชการ เป็นต้น และเป็นอีกพื้นที่หนึ่งที่มีการดำเนินงานพัฒนาโดยสภาองค์กรชุมชนตำบล  โดยมีกลุ่มองค์กรชุมชนที่จดแจ้งจัดตั้งจำนวน  9 กลุ่มองค์กร 

พัฒนาการงานพัฒนาขององค์กรชุมชนตำบลสะนอ

         ในระหว่างปี 2548  เป็นต้นมา งานพัฒนาสำคัญที่ดำเนินการโดยองค์กรชุมชน คือกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลตำบล  มีสมาชิกแรกเริ่ม 36 ราย เงินกองทุน 1,650 บาท  ปัจจุบันมีสมาชิก 1,650 ราย เงินกองทุนรวม 1,303,000 บาท มีเป้าหมายเพื่อสร้างสังคมสวัสดิการในตำบล จัดสวัสดิการให้สมาชิก  13  ประเภท อาทิ เกิด แก่ เจ็บ ตาย สวัสดิการความดี  ดูแลผู้ด้อยโอกาสและเด็กกำพร้าในชุมชน เป็นต้น

        ปี 2552 มีการจดแจ้งจัดตั้งเป็นสภาองค์กรชุมชนตำบลสะนอ มีหมู่บ้านและชุมชนเข้าร่วมทั้ง 4 หมู่บ้าน  ในปี 2556   ได้รับงบประมาณซ่อมสร้างบ้านจากโครงการพัฒนาที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกินพื้นที่ห้าจังหวัดชายแดนภาคใต้จากรัฐบาลผ่านสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนหรือพอช  วงเงิน 5,400,000 บาท เพื่อซ่อมสร้างที่อยู่อาศัยจำนวน 124 ครัวเรือน เป็นเงินให้เปล่า แต่คณะกรรมการที่อยู่อาศัยในตำบล  ได้กำหนดกติกาให้สมาชิกคืนเงินเข้ากองทุนของชุมชนทั้ง 100% เพื่อนำเงินคืนทุนนี้ช่วยเหลือสมาชิกในตำบลที่ยังเดือดร้อนเรื่องที่อยู่อาศัยและอื่นๆตามที่ตกลงกัน

        ปี 2557  มีการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์อามานะในตำบลสะนอ ปัจจุบันมีสมาชิก 81 ราย เงินออมรวม 148,800 บาท มีเป้าหมายเพื่อเพื่อทำธุรกิจสร้างกำไรให้เกิดประโยชน์แก่คนในตำบล

       ปี 2558    ได้ยกระดับเงินกองทุนที่อยู่อาศัยจากเงินคืนทุนที่สมาชิกรับไปซ่อมสร้างบ้าน 4,800,000 บาทและเงินกู้จากธนาคารออมสิน 2 ล้านบาท เป็นกองทุนบัยตุลมาน ปัจจุบันมีสมาชิก 158 คน เงินทุน 6,800,000 บาท มีเป้าหมายเพื่อสนับสนุนพัฒนาเรื่องที่อยู่อาศัยครัวเรือน พัฒนาอาชีพ  พัฒนาสาธารณะประโยชน์ และช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส

ปัญหาสาธารณะของคนในตำบล

    

จากการประชุมหารือของแกนนำชุมชนทั้ง 4 หมู่บ้านเมื่อวันที่ 16-17    ธันวาคม 2558  พบว่าปัญหาสาธารณะของคนในตำบลที่เกี่ยวข้องกับเรื่องอาชีพและรายได้  ได้แก่ปัญหาเรื่องพืชผลผลิตด้านการเกษตรตกต่ำขาดตลาดรองรับ  ปัญหาเรื่องยางพาราราคาตกต่ำ ปัญหาเรื่องขาดแคลนน้ำเพื่อการเกษตร  ปัญหาเรื่องนาร้าง เป็นต้น ปัจจุบันในตำบลมีนาร้างไม่ต่ำกว่า 300 ไร่ ส่วนใหญ่เกษตรมีที่นาเฉลี่ย 2-3 ไร่/ครัวเรือน เช่นเดียวกับสวนยาง ส่วนใหญ่มีที่ไม่เกิน 5 ไร่ต่อครัวเรือน  ส่วนปัญหาด้านสังคม คือ เรื่องการว่างงาน รายได้น้อยไม่พอกับรายจ่าย มีหนี้สินเป็นต้น  ผู้เข้าร่วมประชุมจึงมีความเห็นต่อการพัฒนาเพื่อแก้ปัญหาเศรษฐกิจของชุมชน ในงานสำคัญ 4  ด้าน คือ

              1.การปรับเปลี่ยนรูปแบบการผลิต  โดยมีแนวทางสำคัญคือ   การทำปุ๋ยใช้เอง (ลดต้นทุน ลดการพึ่งพาภายนอก)  การปลูกพืชเสริมยาง  การสร้างรูปธรรมหรือแปลงต้นแบบด้านการเกษตร  การปลูกพืชในกระสอบ บ่อซีเมนต์    การฟื้นฟูนาร้าง  (หากระบบน้ำดี)   การวางแผนการผลิตที่สอดคล้องกับสภาพพื้นที่ โดยมีข้อมูล ความรู้และตลาดรองรับ

            2. การจัดการผลผลิตที่มีอยู่แล้ว โดยมีแนวทางสำคัญคือ     สำรวจข้อมูลผลผลิตทางการเกษตร รายหมู่บ้าน ให้เห็นปริมาณผลผลิตแต่ละประเภททั้งหมด  ทั้งที่ขายได้และส่วนที่เกินจากความต้องการของตลาดในปัจจุบัน   ให้มีการจัดการผ่านกลไกการตลาดในชุมชน    การสำรวจตลาด    การรวมกลุ่มจัดการผลผลิต    การพัฒนาคุณภาพผลผลิตทางการเกษตร    และการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ของชุมชน  เป็นต้น

          3.การจัดการน้ำ    โดยมีแนวทางสำคัญคือให้มีการเจาะบ่อบาดาลในหมู่บ้านที่น้ำไม่พอใช้  การวางระบบท่อน้ำในหมู่บ้านที่มีแหล่งน้ำอยู่แล้ว  การพัฒนาระบบชลประทาน    การตั้งกลุ่มจัดการน้ำทั้งในระดับหมู่บ้านและตำบลเป็นต้น

          4.การยกระดับกองทุน ตำบล โดยมีอแนวทางสำคัญคือ  บูรณาการทุนที่มีอยู่แล้วในตำบลโดยยกระดับเป็นสถาบันการเงินชุมชนตำบล  เพื่อแก้ปัญหาสาธารณะของชุมชน เช่นการส่งเสริมอาชีพ การจัดการน้ำ  จัดหาเมล็ดพันธ์ การสนับสนุนสินเชื่อ  และการส่งเสริมการออม เป็นต้น

การยกระดับกองทุนเป็นสถาบันการเงินชุมชน

            

นายอับดุลเลาะห์  วาแม   ประธานสภาองค์กรชุมชนตำบลสะนอ กล่าวว่า  ได้มีการหารือกับแกนนำในตำบล เรื่องการยกระดับกองทุนในตำบลที่มีอยู่แล้ว เป็นสถาบันการเงินชุมชนตำบล เพื่อทำหน้าที่แก้ปัญหาสาธารณะและสังคมในตำบลอย่างถูกต้องตามหลักศาสนา  ซึ่งได้มีการยกร่างข้อบังคับการออมทรัพย์มานะ  ที่มีวัตถุประสงค์ทั้งเรื่องการออม การร่วมลงทุน  การลงหุ้น การรับฝากเงิน  การลงทุนเพื่อแบ่งปันผลกำไร เป็นต้น  รวมทั้งร่างข้อบังคับของกองทุนบัยตุลมาลตำบลสะนอ  ที่มีวัตถุประสงค์ในการส่งเสริมการบริหารเงิน ส่งเสริมการรวมกลุ่ม สนับสนุนการซ่อมสร้างบ้าน การสนับสนุนทุนสำหรับผู้ด้อยโอกาส ทุนการประกอบอาชีพ  การร่วมลงทุนเป็นต้น   ทั้งนี้จะมีการหารือเรื่องนี้ทั้งในที่ประชุมสภาองค์กรชุมชน  สภาซูรอตำบลสะนอ ซึ่งมีสมาชิกทั้งแกนนำชุมชน ผู้นำศาสนา ชมรมตาดีกา ชมรมโต๊ะอิหม่าม ผู้นำท้องที่ ท้องถิ่น พร้อมกันทุกฝ่ายอยู่แล้ว









อุดมศรี ศิริลักษณาพร สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน : รายงาน