บุรีรัมย์ : ชุมชน ท้องถิ่น ท้องที่ ร่วมกันสำรวจข้อมูลการถือครองที่ดินเพื่อออกหนังสือรับรองสิทธิชุมชน ตามทิศทางการจัดการที่ดินแนวใหม่ ระบุเดือดร้อนมานานกลัวที่ดินทำกินที่ตกทอดมาตั้งแต่ปู่ ย่า ตา ยาย หลุดมือ

         เมื่อวันที่ 13 มกราคม 2559 ณ หอประชุมโรงเรียนพิทยาคมตำบลดงพลอง อำเภอดงพลอง จังหวัดบุรีรัมย์ นายนิยม เจนถาวร นายกองค์การบริหารส่วนตำบลดงพลอง อำเภอแคนดง จังหวัดบุรีรัมย์ เปิดเผยว่า ชาวชุมชนตำบลดงพลองพร้อมใจกันเปิดเวทีสาธารณะเพื่อประกาศการมอบ “หนังสือรับรองสิทธิชุมชนตำบลดงพลอง ตุ้มโฮมพี่น้องเซราะเมืองพลวงอยู่เย็น” ให้แก่ชาวบ้านจำนวน 1,300 แปลงหรือประมาณ 2,000 ไร่ ซึ่งถือเป็นครั้งแรกภายหลังจากชาวบ้านต้องประสบกับปัญหาที่ดินไม่มีเอกสารสิทธิ ที่ดินหลุดมือ ขาดแคลนที่ดินทำกิน/ที่อยู่อาศัย มานานหลายสิบปี ส่งผลต่อวิถีชุมชนอย่างรุนแรง จนชุมชนอารยธรรมโบราณแห่งนี้ต้องกลายเป็นผู้บุกรุกในที่ดินของตนเอง

         นายกอบต.ดงพลอง กล่าวต่อไปว่า จากการเปิดเวทีสภาองค์กรชุมชนตำบลดงพลอง เพื่อระดมปัญหาของชุมชนโดยเฉพาะเรื่องที่ดินทำกิน ที่อยู่อาศัยไม่มีเอกสารสิทธิส่งผลให้ชาวบ้านหวาดกลัวว่าเมื่อไหร่ที่ดินที่ตนเองทำมาหากินมานานนับร้อยปีจะหลุดมือไป ชาวบ้านพยายามเรียกร้องหรือกระตุ้นให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้ามาแก้ปัญหาร่วมกับชุมชน แต่ก็ยังไม่มีหน่วยงานมาดูแล อีกทั้งเมื่อเกิดเหตุภัยพิบัติก็ไม่สามารถขอรับการช่วยเหลือหรือการชดเชยจากหน่วยงานรัฐได้ จุดนี้เองเป็นสาเหตุให้ชุมชน ท้องที่ และท้องถิ่นคือ อบต.ดงพลอง ต้องร่วมมือกับชาวบ้าน หาทางจัดการปัญหา จึงเกิดเป็นแนวคิดการรับรองสิทธิที่ดินของชุมชนขึ้น และเริ่มลงมือเก็บข้อมูลตั้งแต่ พ.ศ.2555 เป็นต้นมา โดยแรกเริ่มชาวบ้านได้เข้าร่วมประชุมการจัดการที่ดินแนวใหม่กับทางจังหวัดบุรีรัมย์โดยมีคณะยุทธศาสตร์ภาคอีสาน สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. มาให้ความรู้เรื่องการจัดการที่ดินแนวใหม่

         ทั้งนี้การเปิดเวทีสภาองค์กรชุมชนตำบล กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้บริหารท้องถิ่นและชาวบ้านตำบลดงพลองเห็นว่าถ้าพวกเราผนึกพลังกันจะนำไปสู่การแก้ปัญหาที่ดินได้ โดยประชาชนพร้อมจะเป็นกำลังหลักป้องกันสิทธิ์ของตนเองและสร้างจิตสำนึกรักชุมชนในการร่วมกันแก้ไขปัญหาดังกล่าวก็จะบรรลุผลสำเร็จ

         “เราต้องใช้เวลาถึง 5 ปี ในการเก็บข้อมูลชุมชนและร่องรอยการทำมาหากินรวมทั้งที่แหล่งที่ตั้งชุมชนในอดีต เพื่อพิสูจน์ว่าชาวบ้านไม่ใช่ผู้บุรุก โดยมี ชุมชน กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน อบต.ดงพลอง เป็นกำลังหลักที่เก็บรวบรวมข้อมูลของชุมชน และนำไปสู่การออกหนังสือรับรองสิทธิชุมชนฯ อันเป็นหลักฐานยืนยันสิทธิ์ของชาวบ้าน เราเป็นผู้บุกเบิกไม่ใช่ผู้บุกรุก การลงพื้นที่เก็บข้อมูลรายแปลงและกำหนดเขต กาจจับพิกัด GPS การจัดทำผังตำบล พร้อมทั้งเปิดเวทีประชาคมเพื่อรับรองข้อมูลเพื่อออกหนังสือรับรองสิทธิ์ชุมชน ซึ่งแม้เราจะรับรองกันเอง แต่ก็เป็นความหวังเดียวของชาวบ้าน ดีกว่าอยู่กันไปวันๆ ไม่มีความมั่นใจ ถ้าวันหนึ่งรัฐมีนโยบายเข้ามาพัฒนาในพื้นที่ อย่างน้อยเราก็มีเอกสารรับรองที่ชาวบ้านและอบต.ช่วยกันรับรองสิทธิ์ของชุมชน”นายนิยม กล่าว

           นายสุริยา ยั่งยืน ประธานสภาองค์กรชุมชนตำบลดงพลอง อำเภอแคนดง จังหวัดบุรีรัมย์ กล่าวว่า การมอบหนังสือรับรองสิทธิฯ ช่วงเช้าจะมีเวทีเสวนาเรื่อง “สิทธิชุมชนการจัดการที่ดินตำบลดงพลอง ตุ้มโฮมพี่น้องเซราะเมืองพลวงอยู่เย็น” โดยมีตัวแทนเครือข่ายที่ดินแนวใหม่ชุมชนท้องถิ่นจัดการตนเองแห่งชาติ (คทช.) คณะยุทธศาสตร์ที่ดินภาคอีสาน องค์กรท้องถิ่น และชาวบ้าน ร่วมเวที ทั้งนี้ได้เชิญ ขบวนองค์กรชุมชนผู้เดือดร้อนในเขตอำเภอแคนดง อำเภอสตึก และใกล้เคียงในพื้นที่มาร่วมรับฟังปัญหาและแสดงความคิดเห็นด้วย จากนั้นจะเข้าสู่พิธีมอบหนังสือรับรองสิทธิชุมชนฯ แก่ชาวบ้าน

         นางนิดา จิมานัง คณะกรรมการการแก้ปัญหาที่ดินแนวใหม่หมู่ที่ 3 ตำบลดงพลอง และผู้ที่ได้รับหนังสือรับรองสิทธิฯ ในครั้งนี้กล่าวว่า ชุมชนกำลังประสบปัญหาไม่มีที่ดินทำกิน ทั้งที่เป็นพื้นที่ของชุมชนดั่งเดิม แต่กลับโดนนายทุนกว้านซื้อ หรือที่สาธารณะประโยชน์ บางพื้นที่ตกสำรวจ ทุกคนจึงหวังว่าหนังสือรับรองสิทธิฯ จะเป็นเครื่องมือยืนยันสิทธิ์ให้แก่ชุมชน

         “หนังสือรับรองจะช่วยสร้างความอุ่นใจให้กับชุมชนว่าจะไม่มีใครมาไล่พวกเราให้ออกจากผืนดินของปู่ย่าตายาย แม้จะเป็นการรับรองกันเอง แต่ครั้งนี้นับว่าเป็นแรงพลังของชุมชนที่เกิดจากความตื่นตัวของชุมชนและเป็นแรงพลังที่กล้าหาญที่เจ้าของปัญหาลุกขึ้นมาปกป้องสิทธิ์ของตนเองอย่างมีศักดิ์ศรี” นางนิดา กล่าว

เยาวเรศ มหาสาร