เมื่อวันที่ ๒๔ มีนาคม ๒๕๕๙ ขบวนชุมชนภาคกลางร่วมกับมูลนิธิสุขภาวะ ได้จัดเวทีนวัตกรรมการออกแบบตลาดเชิงวัฒนธรรม มีเป้าหมายผู้เข้าร่วมเวทีกลุ่มสมัชชาอู่ข้าว อู่น้ำภาคกลาง ๒๘ จังหวัด โดยมีนายธีรพงศ์ พร้อมพอชื่นบุญ ผู้จัดการสำนักงานภาคกลาง สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน(องค์การมหาชน) นางสาวปฐมมนพร กัณหา คณะทำงานยุทธศาสตร์ภาคกลาง นายทองใบ สิงสีทา ผู้ประสานงานสภาองค์กรชุมชนภาคกลางเข้าร่วมเวทีและได้รับเกียรติจาก ดร.เดชรัตน์ สุขกำเนิด อาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ทำหน้าที่วิทยากรกระบวนการระดมความคิดเห็นของผู้เข้าร่วมเวที
โดยเริ่มต้นด้วยการทบทวนความเป็นมาของกลุ่มสมัชชาอู่ข้าว อู่น้ำ ต่อด้วยการจับคู่พูดคุยเรื่องตลาดในดวงใจ ก่อนที่จะเปลี่ยนคู่ไปเรื่อยๆ พอได้เห็นสิ่งที่จุดสำคัญของตลาดเชิงวัฒนธรรม หลังจากนั้น ดร.เดชรัตน์ได้เล่าถึงตลาดเชิงวัฒนธรรมทั้ง 6 รูปแบบคือ ตลาดนัดท้องถิ่น ตลาดสีเขียว ร้านกรีน ตลาดท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ตลาดออนไลน์ และตลาดที่ผู้บริโภคมาร่วมลงทุนกับผู้ผลิตด้วย ก่อนที่จะเริ่มต้นกิจกรรมการแปะ "ความไม่ประทับใจ" ที่เคยพบในตลาดแต่ละรูปแบบ ปรากฏว่า พี่น้องติดความไม่ประทับใจในตลาดแบบต่างๆ กันจนเต็มกระดาน
ความไม่ประทับใจที่ติดไว้บนกระดานเหล่านั้น คือจุดเริ่มต้นของการออกแบบ โดยในขั้นตอนต่อมา พี่น้องจะแบ่งกันเข้ากลุ่มต่างๆ ตามที่ตนเองสนใจ แล้วก็จะวิเคราะห์ปัญหาเหล่านั้นจนถึงสาเหตุทำให้เกิดปัญหาเหล่านั้นขึ้น ก่อนที่จะสรุปเป็นประเด็นสำคัญที่ต้องการจะแก้ปัญหา ไม่เกิน 3 ประเด็น แล้วประกาศกับทั้งวงว่า "เราจะออกแบบเพื่อแก้ปัญหา..." เพื่อให้ทั้งวงใหญ่โหวตว่า นั่นเป็นปัญหาสำคัญที่ควรแก้ใช่หรือไม่
หลังจากนั้น พี่น้องแต่ละกลุ่มก็ระดมกันหาแนวทางแก้ไข และพัฒนาขึ้นมาเป็นต้นแบบของตลาดแบบใหม่ โดยให้เวลาทำต้นแบบกัน 1 ชั่วโมง ก่อนที่จะทดสอบกัน ตรงนี้พี่น้องตั้งอกตั้งใจกันมาก มีการทำตลาดนัดจำลองแบบแนวใหม่ขึ้นมา มีการทำหมู่บ้านท่องเที่ยวจำลองต้นแบบขึ้นมา ทำเว็บไซต์ซื้อขายผลิตผลเกษตรอินทรีย์ออนไลน์แบบจำลองขึ้นมา มีการทำนาร่วมทุนแบบจำลองขึ้นมา ฯลฯ
บางกลุ่มถึงขนาดทำเสื้อชูชีพจำลองขึ้นมาด้วยการนำเสนอจับคู่กันระหว่างกลุ่ม โดยจะไม่เน้นคำบรรยายหรือการเขียน แต่จะพยายามให้ผู้ชมเข้าร่วมประสบการณ์ตรง (แบบจำลอง) ให้มากที่สุด เช่น เหมือนคลิกเว็บไซต์จริงๆ เหมือนเที่ยวตลาดจริงๆ ตรงนี้จึงเป็นการนำเสนอที่เต็มไปด้วยความมัน คำถาม และการสังเกต โดยการออกแบบและการนำเสนอนั้นจะต้องตอบโจทย์ 3 ประการที่ตั้งไว้ให้มากที่สุด ก่อนที่จะได้รับความคิดเห็นจากกลุ่มผู้ชมเป็นการปิดท้าย หลังจากนั้น ทั้งวงจึงมาสรุปรวบยอดร่วมกัน ว่าได้ข้อคิดอย่างไรกันบ้าง และจะพัฒนาตลาดแต่ละรูปแบบในลักษณะใดต่อไป และเตรียมลงไปทดสอบจริงในแต่ละพื้นที่หรือแต่ละจังหวัดต่อไป
Active workshop ของพี่น้องภาคกลาง 28 จังหวัดในฐานะของผู้ที่จะพยายามปกป้องอู่ข้าวอู่น้ำภาคกลางไว้ให้ได้ตามแนวทาง"อยู่รอด อยู่ร่วม อยู่ยั่งยืน" ซึ่งเดือนพฤศจิกายน ปลายปีนี้ พี่น้อง กทม. จะได้ชม ช็อปตลาดอู่ข้าวอู่น้ำของจริงกัน
รายงานโดย : นายเลอฤทธิ์ สงวนวงศ์ นักสื่อสารชุมชนจังหวัดอ่างทอง
