กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลเขาพระ จัดตั้งเมื่อวันที่ 5 มกราคม 2548 โดยมูลนิธิครูชบ-ปราณี ยอดแก้ว ตามแนวคิดลดรายจ่ายวันละบาท มีสมาชิกแรกเริ่ม 779 คน เงินกองทุน 24,149 บาท ปัจจุบันกองทุนฯ มีสมาชิก 11,017 คน  มีเงินกองทุนรวมสะสม  39,468,207 บาท มาจากเงินสมทบวันละบาทของสมาชิก 25,559,555 บาท การสมทบจากรัฐบาลผ่านสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน 7,624,760  บาท องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสมทบ 250,000 บาท นอกนั้นเป็นดอกเบี้ยเงินฝาก ค่าสมัคร เงินบริจาคและรายได้อื่นๆ

สวัสดิการชุมชนครบวงจรชีวิตในปัจจุบัน

            สมาชิกจะได้รับประโยชน์จากกองทุนฯเมื่อเป็นสมาชิกครบ 180 วัน  ปัจจุบันมีการจัดสวัสดิการชุมชน 13 ประเภท ดังนี้

สวัสดิการเกิด (ค่าคลอดบุตร)

           กองทุนจ่ายให้แม่ที่คลอดบุตร ครั้งละ 750 บาท และมอบทุนการศึกษาให้ลูก 800 บาท โดยเปิดบัญชีออมทรัพย์ กับกลุ่มออมทรัพย์หมู่ 5 บ้านคอกช้าง

           ปัจจุบันมีการจ่ายสวัสดิการ การเกิดแล้ว  967 ราย เป็นเงิน 1,706,250 บาท

สวัสดิการให้ยืมเพื่อการศึกษา

         ให้สมายืมเงินจากกองทุน 30% โดยใช้ใบเสร็จจากสถาบันการศึกษามากู้ยืม  ชำระคืนเดือนละ 10% ของเงินที่ยืม โดยคืนให้หมดภายใน 1 ปี 

         ปัจจุบันมีการจัดสวัสดิการเงินยืมเพื่อการศึกษาแล้ว 906 ราย เป็นเงิน  2,027,720 บาท

สวัสดิการเงินลงทุนวิสาหกิจและประกอบอาชีพ

        ให้สมาชิกยืมเงิน 30% โดยนำใบเสร็จจากการซื้อมายืม ให้ยืมได้ไม่เกินรายละ 10,000 บาท  ส่งคืนเดือนละ 10% ของเงินที่ยืม และส่งคืนให้หมดภายใน 1 ปี หากไม่สามารถส่งคืนหมด จะถูกพักการยืม 3 ปี ปัจจุบันมีการจัดสวัสดิการเพื่อการประกอบอาชีพแล้ว 294 ราย เป็นเงิน 1,671,950 บาท



สวัสดิการเจ็บ (นอนรักษาในโรงพยาบาล)

  ในกรณีนอนโรงพยาบาล กองทุนจ่ายคืนละ 150 บาท ไม่เกิน 10 คืน โดยต้องนำใบรับรองแพทย์มาเป็นหลักฐาน   และในกรณีรักษาด้วยหมอพื้นบ้าน กองทุนจะรับรองเพิ่มให้อีก 4 โรค คือเอ็น กระดูก งูกัด เริม  กองทุนจะจ่ายให้ไม่เกินปีละ 5 คืน     กรณีผ่าตัดแต่ไม่ได้นอนโรงพยาบาล กองทุนจะรับรองเพิ่มให้อีก 5 โรคคือ ผ่าตัดใส้ติ่ง ผ่าตัดอุบัติเหตุ ผ่าตัดใส้เลื่อน การสลายนิ่ว ผ่าตัดพังผืด โดยใช้ใบรับรองแพทย์ในการผ่าตัดจากรพ.มาเป็นหลักฐาน  ในกรณีที่รักษาโดยหมอพื้นบ้าน ต้องเป็นหมอพื้นบ้าน ที่กองทุนให้การรับรองแล้ว  กองทุนจ่ายไม่เกิน 3 คืน ปัจจุบันมีการจัดสวัสดิการเจ็บแล้ว 8,787  ราย เป็นเงิน 7, 439,540 บาท

สวัสดิการแก่(เงินบำนาญประชาชน)

       - มีสัจจะครบ 15 ปี มีอายุ 60 ปี  ได้รับบำนาญเดือนละ 300 บาท

       - มีสัจจะครบ 20 ปี มีอายุ 60 ปี ได้บำนาญเดือนละ 400 บาท

       - มีสัจจะครบ 25 ปี มีอายุ 60 ปี ได้บำนาญเดือนละ 500 บาท

       - มีสัจจะครบ 30 ปี มีอายุ 60 ปี ได้บำนาญเดือนละ 600 บาท

       - มีสัจจะครบ 35 ปี มีอายุ 60ปี ได้บำนาญเดือนละ 700 บาท

       - มีสัจจะครบ 40 ปี มีอายุ 60 ปี ได้บำนาญเดือนละ 800 บาท

           ปัจจุบันการจัดสวัสดิการแก่หรือเงินบำนาญประชาชน ยังไม่ถึงกำหนดจ่ายจะเริ่มใน 4 ปี 2 เดือน ข้างหน้า

สวัสดิการเสียชีวิต (เงินช่วยเหลืองานศพ)

         - มีสัจจะครบ 6 เดือน จะได้รับเงินช่วยเหลือ 2,500 บาท

         - มีเงินสัจจะครบ 1 ปี จะได้รับเงินช่วยเหลือ  5,000 บาท

         - มีเงินสัจจะครบ 2 ปี จะได้รับเงินช่วยเหลือ  10,000 บาท

         - มีเงินสัจจะครบ 4 ปี จะได้รับเงินช่วยเหลือ 15,000 บาท

         - มีเงินสัจจะครบ 8 ปีจะได้รับเงินช่วยเหลือ 20,000 บาท

         - มีเงินสัจจะครบ 16 ปี จะได้รับเงินช่วยเหลือ 30,000 บาท

         ทั้งนี้ในการมอบเงินสัจจะช่วยงานศพ จะได้รับการสมทบจากอบต.เขาพระอีกรายละ 500 บาท หากเป็นไทยพุทธจะมอบพวงหรีดอีก 1 พวง ไทยมุสลิมกองทุนจะมอบค่าอาหารอีก 100 บาท 

         ปัจจุบันมีการจ่ายสวัสดิการช่วยเหลืองานศพสะสมแล้ว 413 รายเป็นเงิน 4,954,810 บาท


สวัสดิการช่วยเหลือเงินฝาก 

          ในกรณีที่สมาชิกเสียชีวิตและมีเงินฝากกับสถาบันการเงินต่างๆ  เน้นกลุ่มออมทรัพย์ กลุ่มองค์กรชุมชน ธนาคาร กองทุนจะช่วยเหลือฝากเงินให้ 50% แต่ไม่เกิน 15,000 บาท/ราย ปัจจุบันมีการจ่ายสวัสดิการเงินฝากที่ยอดสะสมแล้ว 220 เป็นเงิน1,095,383 บาท

สวัสดิการช่วยปลดหนี้ 

          ในกรณีที่สมาชิกเสียชีวิตและเป็นหนี้อยู่ในสถาบันการเงินต่างๆ เน้นกลุ่มออมทรัพย์ กลุ่มองค์กรชุมชน ธนาคาร กองทุนจะช่วยปลดหนี้ให้ตามความเป็นจริง แต่วงเงินไม่เกิน 30,000 บาท และต้องเป็นหนี้มาแล้วไม่ต่ำกว่า 1 ปี มีการส่งหนี้สม่ำเสมอ ทั้งนี้ผู้รับผลประโยชน์ ต้องเป็นสมาชิกกองทุนด้วย ปัจจุบันมีการจ่ายสวัสดิการปลดหนี้แล้ว 91 ราย เป็นเงิน 504,598 บาท

สวัสดิการคนด้อยโอกาสและผู้พิการ

          กองทุนจะมอบสวัสดิการให้กรณีป่วยและนอนรักษาที่โรงพยาบาล ได้เหมือนคนปกติ  ถ้าเสียชีวิตกองทุนจะช่วยเหลือรายละ 5,000 บาท  มีการออกเยี่ยมเยียนให้กำลังใจทุกปี ปัจจุบันมีการจ่ายสวัสดิการช่วยเหลือคนด้อยโอกาสและผู้พิการแล้ว  18 คนเป็นเงิน 36,700 บาท

สวัสดิการคนทำงาน

          - จ่ายสวัสดิการให้กรรมการที่ดูแลสมาชิก 1-100 คน   จำนวน 400 บาท

          - จ่ายสวัสดิการให้กรรมการที่ดูแลสมาชิกตั้งแต่ 101-150 คน จำนวน 500 บาท

          - จ่ายสวัสดิการให้กรรมการที่ดูแลสมาชิกตั้งแต่ 151-200 คน จำนวน 600 บาท

          - จ่ายค่าอาหารให้กรรมการที่มาทำงานคนละ 50 บาท

          - จ่ายค่าเดินทางให้กรรมการที่มาประชุม คนละ 200 บาท

          - การเดินทางเข้าร่วมกิจกรรมต่างๆของคณะกรรมการ เช่นเยี่ยมไข้ เยี่ยมผู้คลอดบุตร กองทุนจ่ายคนละ 50บาท/ครั้ง

           -เข้าร่วมประชุมกับหน่วยงานหรือองค์กรต่างๆ ในบทบาทของกองทุน กองทุนจ่ายสวัสดิการวันละ 200 บาท

              ปัจจุบันมีการจ่ายสวัสดิการให้คนทำงานแล้ว 101 คน เป็นเงินสะสม 4,941,950 บาท

สวัสดิการส่งเสริมกิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อม

               ส่งเสริมการปลูกต้นไม้ใช้ในพื้นที่ของตนเอง โดยกองทุนสนับสนุนพันธุ์ไม้ และรณรงค์เรื่องสิ่งแวดล้อม

              ปัจจุบันมีการจ่ายสวัสดิการ 11 ปี วงเงิน 50,000 บาท

สวัสดิการเพื่อสาธารณะประโยชน์

              มีการส่งเสริมกิจกรรมของชุมชน เพื่อประโยชน์สาธารณะ ปัจจุบันมีการจ่ายสวัสดิการไปแล้ว 51,229 บาท

สวัสดิการส่งเสริมวัฒนธรรมประเพณี  สนับสนุนวัฒนธรรมประเพณีและศาสนาจ่ายสวัสดิการไปแล้ว 51,229 บาท

             นายไข่ นวลแก้ว ประธานกองทุนสวัสดิการชุมชนระบุว่าในรอบ 11 ปี   (ธันวาคม 2558) กองทุนมีเงินในการบริหารจัดการทั้งหมด 39,468,207 บาท มีการจ่ายสวัสดิการชุมชนที่สำคัญ 13  ประเภทและค่าใช้จ่ายอื่นๆของกองทุน เป็นเงินสะสมแล้ว 34,817,997 บาท  โดยเป็นสวัสดิการที่จัดให้สมาชิกกองทุน 11,801 ราย เป็นเงิน 24,398,901 บาท และสวัสดิการที่ไม่ใช่สมาชิก  7,480,321 บาท  ปัจจุบันมีเงินคงเหลือในบัญชี 7.89 ล้านบาท โดยกองทุนฯมีคณะกรรมการดำเนินงานรวม 106 คน คือกรรมการบริหาร 6 คน กรรมการฝ่ายการเงินบัญชี 8 คน กรรมการที่ปรึกษา 8 คน  กรรมการรับสัจจะในแต่ละหมู่บ้าน 93 คน          

ทิศทางต่อไปคือการพัฒนาผู้สูงอายุและปลูกป่าเพื่อรักษาสิ่งแวดล้อม

      

นายอภินันต์ ชนะคช กรรมการฝ่ายกิจการกองทุนฯ กล่าวว่าปัจจุบัน กองทุนมีงานสำคัญที่ต้องยกระดับอยู่ 2 เรื่องคือ  เรื่องแรกคือการพัฒนาและส่งเสริมกิจกรรมผู้สูงอายุ ปัจจุบันกองทุนมีสมาชิกเป็นผู้สูงอายุถึง 2,319 คน คือจำนวนร้อยละ 21 ของสมาชิกกองทุนทั้งหมด และเรื่องที่สองคือสวัสดิการรักษาสิ่งแวดล้อมภายในชุมชนสำหรับคน 3 ประเภทคือ 1. คนที่ปลูกไม้เพื่อเป็นประโยชน์ต่อชุมชน ได้แก่ เป็นไม้ใช้สอย ไม้พลังงานทดแทน ไม้เพื่อเพิ่มความสมดุลของระบบนิเวศน์ และการเพิ่มพื้นที่ป่า 2. คนที่ปลูกผักพื้นบ้านและพืชสมุนไพรและ 3. คนที่ดูแลรักษาป่าภายในชุมชน

         กิจกรรมที่เป็นรูปธรรมได้แก่การปลูกพืชร่วมยาง โดยส่งเสริมให้ชาวบ้านปลูกไม้แบบผสมผสาน 7 กลุ่มชั้นไม้ คือ กลุ่มไม้ชั้นบน กลุ่มไม้ชั้นกลาง กลุ่มไม้ชั้นล่าง กลุ่มไม้หน้าดิน กลุ่มไม้หัว กลุ่มไม้หัว กลุ่มไม้เกาะเกี่ยว  ให้เกิดประโยชน์ 6 ด้านคือ ด้านการใช้สอย ด้านอาหาร ด้านยารักษาโรค ด้านเศรษฐกิจ ด้านพลังงาน ด้านระบบนิเวศน์  เพื่อสร้างพื้นที่ 5 พื้นที่ คือเป็นซุปเปอร์มาเก็ต เป็นบ้านหมอ เป็นโรงเรียน เป็นสวนเด็กเล่น และเป็นธนาคาร  มีเป้าหมายให้เกิดความยั่งยืน   4 ด้านคือยั่งยืนต่อต้นน้ำป่าไม้และสายน้ำ ยั่งยืนต่อดิน ยั่งยืนต่อผลผลิต และยั่งยืนต่อชีวิต  เป็นการเชื่อมร้อยระบบวงจรชีวิต ระบบวิถีชีวิต และระบบชุมชน เข้าด้วยกัน  โดยปัจจุบันมีสมาชิกที่เข้าร่วมโครงการรณรงค์รักสิ่งแวดล้อมกว่า 2,000 คน  และมีคนที่ดำเนินการกิจกรรมปลูกต้นไม้ในพื้นที่ของตนเองอย่างจริงจังแล้วกว่า 200 ราย

      การจัดสวัสดิการชุมชนครบวงจรชีวิต ที่ตำบลเขาพระ จึงเป็นรูปธรรมหนึ่งในการจัดการตนเองด้านสวัสดิการชุมชน ด้วยเงินสัจจะลดรายจ่ายวันละบาทที่มีสมาชิกถึง 11,017 คน คิดเป็นร้อยละ 79 ของประชากรทั้งหมด 13,863 คน

ทำให้เกิดประโยชน์ต่อคนในตำบล ทั้งที่เป็นสมาชิกและไม่ใช่สมาชิกกองทุน ส่งผลต่อการรักษาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมทั้งระดับครัวเรือนและชุมชน และเกิดการอนุรักษ์หมอพื้นบ้านและภูมิปัญญาชุมชนในการรักษาโรค เอ็น กระดูก เริมและงูกัด โดยมีหมอภูมิปัญญาจำนวน 30 คนในตำบล   ทุกอย่างเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนของภาคประชาชนตำบลเขาพระต่อไป

บทความโดย : อุดมศรี ศิริลักษณาพร สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน)

ติดต่อประสานงาน  นายไข่ นวลแก้ว ประธานกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลเขาพระ โทร.089-8661915