ก้าวแรกจังหวะสภาองค์กรชุมชนตำบลไผ่

ที่ตั้งตำบลไผ่ อำเภอทรายมูล ซึ่งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัดยโสธร มีระยะทาง ๒๕ กิโลเมตร  สภาพพื้นที่เนินดินทรายสูงไม่มีแม่น้ำ มีพื้นที่ทั้งหมด ๒๐,๗๒๕ ไร่ แบ่งเขตปกครอง ๙ หมู่บ้าน  มี ๑,๖๑๖ ครัวเรือน ประชากร ๕,๙๓๘ คน ชาวบ้านที่นี่ส่วนใหญ่ ทำนาปลูกข้าวเป็นอาชีพหลัก ทำไร่สวนปลูกมันสำปะหลัง ปลูกต้นยางพารา ประชาชนบางส่วนเป็นแรงงานเดินทางเข้าสู่เมืองยโสธรทำงานก่อสร้าง รับจ้างร้านค้าทั่วไป แต่ก็มีคนหนุ่มยาวเดินทางขายแรงงานในเมืองหลวงกรุงเทพมหานคร ชุมชนหมู่บ้านมีการรวมกลุ่มประกอบอาชีพ กลุ่มรัฐวิสาหกิจชุมชนศูนย์ข้าวคุณธรรมตำบลไผ่ กลุ่มรัฐวิสาหกิจชุมชนบ้านนาเรียง กลุ่มผลิตภัณฑ์ไม้ไผ่ กลุ่มผลิตน้ำดื่ม กลุ่มแม่บ้านสาม-สี่ทอผ้าห่มนวม สถาบันการเงินชุมชนตำบลไผ่ กลุ่มผลิตปุ๋ยอินทรีย์ กลุ่มปลูกหม่อนเลี้ยงไหม  กลุ่มเงินออมสวัสดิการชุมชนวันละบาท และยังมีกลุ่มกลองยาว ที่สร้างความสนุกสนานให้ท้องถิ่นคึกคลื่นในช่วงเทศกาลงานบุญของชุมชน

ซึ่งตำบลไผ่ มีการพัฒนาศักยภาพผู้นำชุมชน การรวมกลุ่มจังหวะก้าวตามยุคสมัยตามเคียงข้างนโยบายภาครัฐเสมอมาตลอด จึงทำให้ตำบลไผ่มีความเข้มแข็งรักใคร่สามัคคี เมื่อปี พ.ศ.๒๕๕๑ ผู้นำชุมชนเห็นพ้องพร้อมกันจัดตั้ง “สภาองค์กรชุมชนตำบลไผ่” เพื่อสร้างเสริมหนุนเสริมพัฒนากลุ่มอาชีพ กลุ่มองค์กรชุมชนภายในตำบล ซึ่งผู้ริเริ่มก่อตั้ง คือ คุณพ่อแสวง ศรีวันคำ คุณพ่อบรรจง อ่างคำ และคุณพ่อสุริยา แก้วสาร โดยมี สถาบันองค์กรพัฒนาชุมชน(พอช.)องค์การมหาชน ทำหน้าเป็นพี่เลี้ยงให้กำลังใจแนะนำช่วยเหลือคอยอุดหนุนอยู่เบื้องหลัง ในปี ๒๕๕๗-๒๕๕๘ ได้รับงบประมาณ ๑๙๐,๐๐๐ บาท ในโครงการบ้านมั่นคงชนบท เพื่อผู้ด้อยโอกาสในชนบท  โครงการต่อเนื่องประเด็นพัฒนาที่ดินชุมชน การพิสูจน์สิทธิ์การครอบครองที่ทำกินที่อยู่อาศัยโดยชุมชนจัดการตนเอง ปี ๒๕๕๙ ทางสภาองค์กรชุมชนตำบลไผ่ได้รับงบประมาณ ๗๐,๐๐๐ บาท ภายใต้โครงการเศรษฐกิจทุนชุมชน เสริมสร้างความมั่นคง พัฒนาเสริมทักษะกลุ่มชาวบ้านตำบลไผ่ ก้าวสู่ปัจจุบันตามนโยบายประชารัฐรักสามัคคี

คุณพ่อสุริยา แก้วสาร ประธานสภาองค์กรชุมชนตำบลไผ่ เปิดเผยว่า  คนเราเป็นธรรมชาติ เราทำดีกับธรรมชาติ ธรรมชาติก็ต้องทำดีกับเรา เราเป็นเหมือนหุ้นส่วนกันกับธรรมชาติ พื้นที่โดยรวมตำบลไผ่ มีสภาพเป็นป่าชุมชน และมีต้นไผ่ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ แรกเริ่มต้นตนนำพาครอบครัวทำนาปลูกข้าวทำเกษตรอินทรีย์ ปลูกพืชผักสวนครัว ปรับปรุงพื้นที่แปลงไร่นาแบบผสมผสาน  ขุดบ่อสระน้ำในแปลงนาเพื่อเป็นแหล่งน้ำสำรองในการทำเกษตร พอปรับเปลี่ยนมาทำเกษตรอินทรีย์เริ่มมีเพื่อนบ้านสนใจ มีโอกาสแลกเปลี่ยนความรู้ชักชวนพูดคุยกันในชุมชนหมู่บ้าน

จุดเปลี่ยนก้าวแรกเริ่มต้นของการก่อตัวรวมกลุ่มเพื่อนบ้าน มีการสนับสนุนเงินกู้จากธนาคาร ธกส. เป้าหมายการทำกลุ่มเกษตรอินทรีย์ร่วมเพื่อนบ้านในชุมชนชัดเจนขึ้น ชาวบ้านตำบลไผ่คำนึงถึงเรื่องสุขภาพตนเองและครอบครัว อาหารในหมู่บ้าน ชุมชนที่ปลอดภัยจากสารเคมี  ในช่วงปี พ.ศ.๒๕๕๑ จึงรวบรวมกลุ่มที่มีในตำบลไผ่ แต่ละชุมชน ๙ หมู่บ้าน ก่อตั้ง “สภาองค์กรชุมชนตำบลไผ่” ขับเคลื่อนทำงานช่วยเหลือหนุนเสริมชาวบ้านทั้งตำบลในประเด็นที่อยู่อาศัยที่ดินทำกิน เพื่อให้เป็นชุมชนต้นแบบสู่แผนด้านเศรษฐกิจพอเพียงพึ่งพาตนเอง โดยเป้าหมายครอบคลุม ทุกๆหมู่บ้าน ทุกครัวเรือน ให้เต็มพื้นที่ตำบลไผ่  “ผีบ้าพายย่าม” คือคำเรียกที่เพื่อนพ้องเรียกขาน คุณพ่อสุริยา  แก้วสาร จากการทำงานชุมชนสร้างกลุ่มองค์กรชาวบ้าน สานเป็นพลังเครือข่ายชุมชนร่วมกับ สภาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) องค์การมหาชน ขานรับแนวทางนโยบายจดแจ้งจดทะเบียนตั้งเป็นสภาองค์กรชุมชนตำบลไผ่ ขึ้นเมื่อ วันที่ ๑ เดือน กรกฎาคม ๒๕๕๑  ตามพระราชบัญญัติสภาองค์กรชุมชน พ.ศ.๒๕๕๑ เพื่อรวบรวมปัญหาของชุมชน ปัญหาของชาวบ้าน ปัญหาที่ส่งผลกระทบกลุ่มชาวบ้าน แต่ละหมู่บ้านในตำบลไผ่ รายงานจดบันทึกปัญหานำเสนอร่วมวิเคราะห์สถานการณ์ เหตุการณ์บ้านเมืองท้องถิ่น สภาพสิ่งแวดล้อม สภาพดิน แหล่งน้ำ ป่าไม้ชุมชน ทุนเศรษฐกิจที่มีในชุมชน ทุนสังคมชุมชน ผ่านที่ประชุม คณะกรรมการสภาองค์กรชุมชนตำบลไผ่ ร่างเสนอส่งต่อหน่วยงาน พอช. เพื่อร่วมมือหาแนวทางในการแก้ไขปัญหากลุ่มองค์กรชาวบ้านของตำบลไผ่ร่วมกันมาโดยตลอด

นายนพดล  สองศรี กำนันตำบลไผ่ เปิดเผยว่า ตำบลไผ่สถานการณ์ปัจจุบันจะเผชิญ ดิน ฟ้า อากาศ ปัญหาความแห้งแล้งทำให้ส่งผลกระทบความเป็นอยู่ในแต่ละชุมชน ประกอบพื้นที่อยู่อาศัยที่ดินทำกินไร่นา อยู่อาศัยในที่ดินเขตป่าสงวน พื้นที่ดินที่ไม่มีเอกสารกรรมสิทธิ์แสดงเป็นเจ้าของ ชาวบ้านยังไม่มีโฉนดที่ดินอยู่กินมาตั้งแต่สมัยโบราณ ที่ผ่านมาสภาองค์กรชุมชนตำบลไผ่ได้ช่วยเหลือแก้ไขปัญหาพี่น้องชาวบ้านได้ระดับหนึ่ง ซึ่งทำให้องค์กรในชุมชน กลุ่มชาวบ้านได้ช่วยกันแก้ปัญหาของตนเอง เช่น การพิสูจน์สิทธิ์ในที่อยู่อาศัยที่อยู่ทำกิน ยอมรับว่าพื้นที่ในตำบลไผ่ร้อยละ ๗๐ เปอร์เซ็นต์ ของพื้นที่จะติดปัญหาเรื่องเอกสารสิทธิ์ที่อยู่อาศัย การอยู่กินมานานแต่ภาครัฐยังไม่ออกโฉนดที่ดินให้ชาวบ้าน 

นายบรรจง  อ่างคำ ประธานกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลไผ่ เปิดเผยว่า กองทุนฯการเงินวันละบาท สมาชิกมีจำนวนพันกว่าคน ทางกองทุนฯมีการปรับเปลี่ยนระเบียบของกองทุนให้สอดคล้องทางทางการจัดสวัสดิการชุมชน เราจัดสวัสดิการ เกิด เจ็บ ตาย แรกก่อตั้งกองทุนฯไปเอาระเบียบของกองทุนสวัสดิการชุมชนอื่น ที่มีโครงการจัดสวัสดิการหลายอย่างมาเป็นแบบอย่างให้ตำบลไผ่ ตำบลอื่นที่มีความพร้อมมีกองทุนมากเขาก็จัดเรื่องสวัสดิการให้แก่สมาชิกเขาได้มาก แต่ตำบลไผเราเป็นตำบลขนาดเล็กมาสมาชิกไม่มากพอแค่พันคน จึงทำให้เราเข้าใจเรื่องการจัดสวัสดิการว่าควรดูที่กองทุนฯมีสมาชิกเท่าใดมีเงินกองทุนอยู่มากพอให้สมาชิกบ้างไหม เพื่อการหมุนเวียนจัดสวัสดิการให้สมาชิกของกองทุนฯตำบลไผ่ จากบทเรียนที่ผ่านมาสรุปทางคณะกรรมการกองทุนฯจำต้องปรับเปลี่ยนระเบียบใหม่ให้พอดี

สภาองค์กรชุมชนตำบลไผ่ ทำหน้าที่สภาเวทีกลางของชุมชนในตำบลไผ่ อำเภอทรายมูล จังหวัดยโสธร ชาวบ้านมีการเชื่อร้อยกลุ่มมีเวทีร่วมแสดงความคิดเห็น นำเสนอปัญหาของชุมชนแต่ละหมู่บ้าน ผ่านตัวแทนกลุ่มชาวบ้านเพื่อแก้ปัญหาความเป็นอยู่ภายในท้องถิ่น มีการพัฒนาโครงการระดับขั้นพื้นฐานร่วมกับสภาองค์การบริหารส่วนตำบลไผ่ เกษตรอินทรีย์วิถีพอเพียงตามธรรมชาติ ดังคำกล่าวของ คุณพ่อสุริยา แก้วสาร ประธานสภาองค์กรชุมชนตำบลไผ่ ที่ว่า  “คนเราเป็นธรรมชาติ เราทำดีกับธรรมชาติ ธรรมชาติก็ต้องทำดีกับเรา เราเป็นเหมือนหุ้นส่วนกันกับธรรมชาติ” สภาองค์กรชุมชนตำบลไผ่ นำวิถีปลูกข้าวทำเกษตรอินทรีย์ ปลูกพืชผักสวนครัว แปลงไร่นาสวนแบบผสมผสาน เชื่อมประสานงานส่วนราชการในตัวอำเภอทรายมูล และเจ้าหน้าที่จังหวัดยโสธร

มานะ  เหนือโท ศูนย์ข่าวทุ่งกุลา  รายงาน