เมื่อวันที่ 11-12 ตุลาคม 2559 สำนักงานภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พอช. จัดประชุมคณะทำงานขบวนองค์กรชุมชนภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนใต้ เพื่อทบทวนผลการดำเนินงานที่ผ่านมา และทำความเข้าใจการปรับโครงสร้างองค์กร รองรับการปฏิบัติงานพัฒนาแนวใหม่ รวมถึงทำพิธีสู่ขวัญระหว่างเจ้าหน้าที่และพี่น้องขบวนองค์กรชุมชน ณ ห้องประชุม มูลนิธิพัฒนาอีสาน จ.สุรินทร์
นายสมคิด สิริวัฒนากุล กรรมการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน กล่าวว่า การปรับโครงสร้าง พอช. มีประชาชนเป็นกลไกสำคัญที่กระจายอำนาจการทำงานมาในภาคต่างๆ เพื่อหนุนให้พี่น้องประกบกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สร้างพื้นที่รูปธรรมเป็นเครื่องมือ ร่วมพัฒนาแผนการพัฒนา ทำข้อมูล เป็นพื้นที่กลางที่ร่วมกันทำงาน
การแบ่งการทำงานออกเป็นคัสเตอร์กลุ่มจังหวัดเพื่อให้สอดคล้องกันกับส่วนราชการ และให้แต่ละภาคได้มีส่วนในการออกแบบในแต่ละภาค อีสานก็เกิดยุทธศาสตร์อีสานหนึ่งเดียว ที่จะทำพื้นที่รูปธรรม ชุมชนจัดการตนเอง เอาแผนเป็นเครื่องมือ และการมีธรรมาภิบาลในการทำงาน การปรับโครงสร้าง เป็นโจทย์ที่ร่วมกันคิด และออกมาในรูปกลุ่มจังหวัด ในการทะลุทะลวงการทำงาน เคลื่อนไหวสู่การเปลี่ยนแปลงภาคอีสานในภาพใหญ่ที่ชุมชนมีอำนาจในการจัดการตนเอง
อ.สังคม เจริญทรัพย์ ประธานอนุกรรมการประสานขบวนองค์กรชุมชนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เดิมโครงสร้างการทำงานของภาคอีสานแบ่งออกเป็น 3 ภาค ปัจจุบันมีการปรับรวมเป็นภาคเดียว เป็นการปฏิรูปขบวนองค์กรชุมชนและเจ้าหน้าที่ การประชุมชนครั้งนี้จึงถือโอกาสมาแลกเปลี่ยนพูดคุย เล่าความคืบหน้า สรุปบทเรียนการทำงานอีสานตอนใต้ที่ผ่านมา และสู่ขวัญเจ้าหน้าที่ ที่จะมาใหม่ เจ้าหน้าที่ที่ทำงานเดิม
หลังการปรับโครงสร้างการทำงานจะมีผู้อำนวยการภาค มีผู้ช่วยผู้อำนวยการใน 3 งาน พื้นที่ บ้านมั่นคง และบริหาร โดยจัดเป็นกลุ่มจังหวัด เพื่อมุ่งสู่ยุทธศาสตร์อีสานหนึ่งเดียว รวมทั้งเกี่ยวข้องกับการหาตัวแทนอนุกรรมการภาค ที่มีส่วนประกอบจากขบวนองค์กรชุมชน ภาคประชาสังคม และภาคีพัฒนา หาตัวแทนจากกลุ่มจังหวัด 3 กลุ่มจังหวัด 3 คน และผู้ทรงคุณวุฒิ ช่วยกันหาคนที่เหมาะสมช่วยกันทำงานให้ยุทธศาสตร์อีสานหนึ่งเดียวให้เป็นจริง
พัฒนาการการทำงานระหว่างขบวนชุมชนกับ พอช. ตั้งแต่จุดเริ่มที่ทำงานโครงการ ตามปัญหาของพื้นที่เป็นประเด็นๆ ต่อมาถึงการฟื้นฟูชุมชนท้องถิ่น จนถึงชุมชนท้องถิ่นจัดการตนเอง ที่พี่น้องจะลุกขึ้นมาจัดการบ้านตนเอง จำได้ว่าเมื่อปี 2552 มีการชูธง การเป็นอีสานหนึ่งเดียว ที่เป็นกลุ่มจังหวัดในเชิงภูมินิเวศ ลุ่มน้ำ โขง ชี มูล ลุ่มน้ำสงคราม เทือกภู ฯลฯ และได้แบ่งออกเป็นอีสาน 3 ภาค ตอนเหนือ กลาง ตอนใต้ ในช่วงต่อมา จนถึงการปรับโครงสร้างรวมเป็นภาคอีสานหนึ่งเดียวในปีนี้ เป็นเรื่องสำคัญในยุทธศาสตร์อีสานหนึ่งเดียว ที่เป็นเป็นการรวมพลัง รวมประเพณีวัฒนธรรม รวมปัญหาของพี่น้อง รวมทรัพยากร
อีสานเป็นพื้นที่ที่อุดมสมบูรณ์ มีแหล่งน้ำสายหลัก แหล่งน้ำใต้ดิน แร่ธาตุ แร่โปแตส หินเกลือที่สมบูรณ์ มีอยู่ 13 จังหวัดใน 20 จังหวัด มี เราไม่ได้กันดาร แห้งแล้ง และไม่ได้ยากจน เราต้องผนึกกำลัง ประวัติศาสตร์ เดิมตามรอยฮีตคอง วัฒนธรรมของพี่น้อง โดยมียุทธศาสตร์ 6 เรื่องหลัก คือ คน ขบวน ข้อมูลองค์ความรู้ การบริหารจัดการเครือข่าย การติดตามประเมินผล และการจัดองค์กรสู่ธรรมาภิบาล
เพื่อช่วยกันทำให้ตำบลสามารถจัดการตนเองได้ สภาองค์กรชุมชนเป็นหลักในการเชื่อมโยงประสานงานเป็นพื้นที่กลาง ขบวนองค์กรชุมชนและประชาสังคมมีบทบาทสำคัญในการกำหนดยุทธศาสตร์จังหวัด กลุ่มจังหวัด และแผนพัฒนาภาคอีสาน จากตำบลสู่จังหวัดบูรณาการสู่การกำหนดวิสัยทัศน์ร่วมภาคประชาชน รัฐ มุ่งฟื้นฟูชุมชนท้องถิ่น ใช้พื้นที่เป็นตัวตั้ง องค์กรชุมชนเป็นแกนหลัก สภาองค์กรชุมชนคือพื้นที่กลางสานพลัง สร้างกลไกประชาสังคมในการขับเคลื่อนแบบเสริมพลัง
และจะมีอนุกรรมการประสานงานขบวนองค์กรชุมชนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นเครื่องมือในการเบิ่งแยงยุทธศาสตร์ เป็นตัวกลางในการเชื่อมโยง สัมพันธ์สอดคล้องกับระบบงบประมาณ ซึ่งจะมีองค์ประกอบ ขบวนองค์กรชุมชนกลุ่มจังหวัด เจ้าหน้าที่ พอช. ผู้ทรงคุณวุฒิ ประชาสังคม นักวิชาการ/สถาบันการศึกษา หน่วยงานรัฐ และที่ปรึกษา ต้องจัดกลไกกระบวนการที่ให้น้ำหนักในพื้นที่ตำบล จังหวัด โดยภาคเป็นส่วนสนับสนุน
นายวิรัตน์ สุขกุล ขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดอำนาจเจริญ กล่าวว่า การดำเนินงานที่ผ่านมาของขบวนอีสานใต้ ผลที่เกิดขึ้นพี่น้องสามารถทำได้ ทำเยอะแต่ขาดการเก็บเกี่ยวผลผลิตที่ตอบตัวชี้วัด บางจังหวัดเจ้าหน้าที่ต้องเก็บเอง บางจังหวัด ปก.ร่วมกับจังหวัด ซึ่งมีการคาบเกี่ยวกับเรื่องงบประมาณ การอนุมัติเบิกจ่าย มีบางจังหวัดที่ไม่สามารถประมวลผลข้อมูลให้แสดงในระบบได้ บางส่วนอาจเกิดจากความเข้าใจในระบบการทำงาน การทำงานที่มุ่งการเปลี่ยนแปลงในระดับจังหวัด หัวใจคือเราเป็นเจ้าของการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่ กำหนดเป้าตั้งแต่ต้นปี แต่เคลื่อนใน 3 เดือนสุดท้าย ความเข้าใจในเชิงยุทธศาสตร์ ก่อให้เกิดข้องบ่งชี้ถึงผลลัพธ์ในเชิงตัวเลข ที่ตอบโจทย์ที่พี่น้องกำหนด รวมถึงตอบโจทย์แหล่งงบประมาณอย่างสอดคล้องกัน
วิเชียร พลสยม ผู้ช่วยผู้อำนวยการ สำนักงานภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พอช. กล่าวว่า สิ่งที่เราอยากเห็นในเชิงอุดมคติ ไม่ใช่การ ปฏิวัติในห้องประชุม จะทำให้ก้าวหน้าอย่างไร ถึงเวลาหรือยังที่เราอาจต้องปิดเทอมบางจังหวัด หรือจะใช้สโลแกนแบบ เราจะไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง แต่บางสถานการณ์อาจใช้แนวนี้ไม่ได้ ในการทำงานคุณภาพอาจเป็นเรื่องยาก ที่อยากเห็นขบวนเข้มแข็ง แต่ถ้าไม่มีรูปธรรมพื้นฐาน พี่น้องจะไปเสนอแบบลมๆ ให้กับภาคนโยบายจะไม่มีใครฟัง งานที่เราทำนั้นต้องใช้ศิลปะอย่างมาก เราจะทำงานอย่างไร ให้ทั้งมีคุณภาพ สามารถเสนอนโยบาย สร้างเคลื่อนไหว บริหารขบวน ฯลฯ”
“เราจะแบ่งบท กำหนดหน้าที่ ร่วมกันเดินไปอย่างไร ถึงสถานการณ์นี้เราไม่เปลี่ยนแต่เราก็ถูกบังคับให้เปลี่ยน กระบวนการนโยบายสาธารณะเป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อนเราจะทำกันอย่างไร สิ่งที่ พอช.ต้องถูกวัด เป็นงานพัฒนาพื้นฐานที่เราต้องบริหารขบวนระดับจังหวัดไปให้ได้ มาตรการจะแก้อย่างไร เรื่องกระบวนการการหนุนเสริมกัน ซึ่งรวมถึงการปรับโครงสร้าง การใช้ทรัพยากรของ พอช.อย่างมีคุณค่า มีประสิทธิภาพ รวมถึงทรัพยากรบุคคลของ พอช. ที่เป็นหุ้นส่วนการพัฒนา ร่วมกับแกนนำจังหวัด ภาค ผู้ปฏิบัติงาน ทำงานให้งานมีคุณค่ามากขึ้น สร้างระบบประกันคุณภาพงานร่วมกันอย่างไร”
ทั้งนี้ในเวทีได้มีการแลกเปลี่ยนเรื่องผลการดำเนินงาน ผลสัมฤทธิ์ ปัญหาและอุปสรรคในการทำงานที่ผ่านมา และแลกเปลี่ยนถึงแนวทางการสนับสนุนงบประมาณปี 2560 การเตรียมงานงานบุญใหญ่ไทยอีสาน เจ้าภาพคือจังหวัดศรีษะเกษ วันที่ 22-24 มกราคม 2560 รวมทั้งหาตัวแทนจากกลุ่มจังหวัดเพื่อเสนอเป็นคณะอนุกรรมการประสานงานขบวนองค์กรชุมชนต่อไป
