พอช./ 4 หน่วยงาน กรมพัฒนาชุมชน กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ และสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน รวมพลังขับเคลื่อนชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็ง โดยจัดประชุมเป็นครั้งแรกเพื่อหาแนวทางและรูปแบบในการพัฒนาความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่นต้นแบบ ทั้งด้านสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม จำนวน 120 พื้นที่ทั่วประเทศ
หลังจากที่ 4 หน่วยงาน คือ กรมพัฒนาชุมชน (พช.) กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น (สถ.) สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) ได้ลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือเพื่อส่งเสริม สนับสนุน และพัฒนาความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่นไปแล้วเมื่อวันที่ 8 กันยายนที่ผ่านมา โดยมีพื้นที่เป้าหมายชุมชนตำบลต้นแบบรวม 120 แห่งทั่วประเทศนั้น
ล่าสุดวันนี้ (23 พฤศจิกายน) ได้มีการจัดประชุมร่วมกันเป็นครั้งแรกที่ห้องประชุมไพบูลย์วัฒนศิริธรรมสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน มีหัวหน้าส่วนราชการ ตัวแทนหน่วยงาน และเจ้าหน้าที่ทั้ง 4 หน่วยงานเข้าร่วมประมาณ 50 คน โดยมีนายสมพร ใช้บางยาง ประธานกรรมการ พอช.เป็นประธานในการประชุม ประเด็นสำคัญในการประชุมครั้งนี้ คือ การทบทวน 5 แนวทาง 15 กิจกรรม แนวทางและรูปแบบในการส่งเสริม สนับสนุน และพัฒนาความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่นตามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ
นางสาวดวงพร เฮงบุณยพันธ์ ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนสุขภาวะชุมชน สสส.กล่าวว่า จากการลงนามบันทึกข้อตกลงร่วมกันทั้ง 4 หน่วยงาน ยืนยันพื้นที่ปฏิบัติการร่วมกันจำนวน 120 พื้นที่ แบ่งเป็นองค์กรปกครองท้องถิ่น (อบต.,เทศบาลตำบล) จำนวน 117 ตำบล กับ 3 ชุมชน โดยมี 5 แนวทาง และ 15 กิจกรรม เพื่อขับเคลื่อนชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็งนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน โดยในช่วงแรกจะดำเนินการในพื้นที่ต้นแบบจำนวน 90 ตำบลก่อน
สำหรับ 5 แนวทางในการขับเคลื่อนชุมชนท้องถิ่นสู่ความเข้มแข็งยั่งยืน ประกอบด้วย 1.ระบบข้อมูลเพื่อการพัฒนาชุมชนท้องถิ่น โดยแต่ละหน่วยงาน แต่ละพื้นที่ก็มีการจัดทำและจัดเก็บข้อมูลอยู่แล้ว เช่น ข้อมูลความจำเป็นพื้นฐาน (จปฐ.) ของกรมการพัฒนาชุมชน หรือข้อมูลจากการวิจัยชุมชน การสำรวจข้อมูลประจำปี ฯลฯ แต่ที่ผ่านมามีลักษณะต่างคนต่างทำ หรือทำซ้ำซ้อนกัน 2.การใช้ระบบข้อมูลเพื่อนำมาจัดทำแผนพัฒนาและแก้ไขปัญหา ซึ่งที่ผ่านมาทุกหน่วยงานต่างก็มีแผนงานเป็นของตัวเอง แต่อาจจะมีบางส่วนที่ขาดความน่าเชื่อถือเนื่องมาจากข้อมูลที่ไม่ตรงกันหรือไม่เป็นปัจจุบัน
3.การเพิ่มขีดความสามารถของแกนนำชุมชนและบุคลากร ทั้งนี้ที่ผ่านมาผู้นำชุมชนส่วนใหญ่ทำงานแบบจิตอาสา ทำงานกับหลายหน่วยงาน แต่ยังไม่มีการพัฒนาขีดความสามารถและยังไม่มีการนำเทคโลโลยีสมัยใหม่มาช่วย .4.การพัฒนาตัวชี้วัดชุมชนเข้มแข็ง ชุมชนแต่ละพื้นที่มีเรื่องราวและกิจกรรมที่มีคุณค่า แต่ที่ผ่านมาชุมชนไม่รู้ว่าสิ่งเหล่านั้นคือตัวชี้วัดของชุมชนเข้มแข็ง ได้แต่ทำตามตัวชี้วัดของหน่วยงาน และ 5.ชุมชนท้องถิ่นต้นแบบ มีคุณลักษณะ เช่น ระบบข้อมูลที่ใช้ร่วมกัน มีแผนพัฒนาเดียวกัน มีกิจกรรมในเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ มีจุดเด่นหรือหรือความเชี่ยวชาญในการพัฒนาเฉพาะด้าน มีผู้นำจากหลากหลายกลุ่มอายุและหลากหลายความเชี่ยวชาญ ฯลฯ
ทั้งนี้ที่ประชุมได้มีความเห็นร่วมกันว่า ทั้ง 4 หน่วยงานต่างก็มีจุดเด่นในการทำงานทั้ง 5 แนวทางแตกต่างกันไป ดังนั้นจึงเสนอให้แต่ละหน่วยงานแบ่งบทบาทในการทำงานหลัก และหน่วยงานอื่นๆ ช่วยหนุนเสริม โดยแนวทางที่ 1. ระบบข้อมูลเพื่อการพัฒนาชุมชนท้องถิ่น ให้ สสส.เป็นหน่วยงานหลักในการพัฒนาระบบข้อมูลและบูรณาการฐานข้อมูลร่วมกัน แนวทางที่ 2. การใช้ระบบข้อมูลเพื่อนำมาจัดทำแผนพัฒนาและแก้ไขปัญหา ให้กรมการพัฒนาชุมชน (พช.) เป็นหน่วยงานหลัก เนื่องจาก พช.มีฐานข้อมูลและมีการจัดทำแผนที่เชื่อมกับท้องถิ่นอยู่แล้ว
แนวทางที่ 3. การเพิ่มขีดความสามารถของแกนนำชุมชนและบุคลากร ให้กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นเป็นหน่วยงานหลัก แนวทางที่ 4 การพัฒนาตัวชี้วัดชุมชนเข้มแข็ง ให้ สสส.เป็นหน่วยงานหลัก และแนวทางที่ 5 ชุมชนต้นแบบให้ พอช.เป็นหน่วยงานหลัก ทั้งนี้หน่วยงานต่างๆ ทั้ง 4 หน่วยงานจะร่วมกันหนุนเสริมการทำงานของหน่วยงานหลักทั้ง 5 แนวทาง โดยแต่ละหน่วยงานจะมีการจัดตั้งตัวแทนเพื่อประสานการทำงานร่วมกันทั้งในระดับพื้นที่และส่วนกลาง
นายสมพร ใช้บางยาง ประธานกรรมการ พอช. กล่าวว่า หลังจากที่ได้หน่วยงานหลักรับผิดชอบการพัฒนาทั้ง 5 แนวทางแล้ว จะมีการประชุมร่วมของทั้ง 4 หน่วยงานครั้งต่อไปในวันที่ 11 มกราคม 2560 เพื่อนำแนวทางที่แต่ละหน่วยงานได้รับมอบหมายมาพิจารณาร่วมกัน และนำไปสู่กิจกรรมการขับเคลื่อนการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นร่วมกันต่อไป ทั้งนี้จะต้องเชิญผู้นำชุมชนท้องถิ่นในพื้นที่ดำเนินงานมาร่วมแสดงความคิดเห็นหรือเพิ่มเติมข้อมูล รวมทั้งเชิญนักวิชาการมาทำงานวิจัยและประเมินการทำงานร่วมกัน เป็นการบูรณาการการทำงานร่วมกันของทั้ง 4 หน่วยงาน เพื่อให้แนวทางการขับเคลื่อนงานมีความชัดเจน นำไปสู่ความเข้มแข็งและการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นที่ยั่งยืนต่อไป
สำหรับพื้นที่ต้นแบบจำนวน 120 แห่งทั่วประเทศ ภาคเหนือ เช่น เทศบาลตำบลห้วยทราย อ.สันกำแพง จ.เชียงใหม่, เทศบาลเมืองล้อมแรด อ.เถิน จ.ลำปาง, ภาคใต้ เช่น อบต.โคกเคียน อ.เมือง จ.นราธิวาส, เทศบาลตำบลพนางตุง อ.ควนขนุน จ.พัทลุง, ภาคอีสาน เช่น เทศบาลตำบลเฝ้าไร่ อ.เฝ้าไร่ จ.หนองคาย, ภาคกลาง-ตะวันตก เช่น อบต.ไร่ใหม่พัฒนา อ.ชะอำ จ.เพชรบุรี และกรุงเทพฯ เช่น ชุมชนสวนผัก เขตตลิ่งชัน ฯลฯ ทั้งนี้ตามข้อตกลงบันทึกความร่วมมือของทั้ง 4 หน่วยงานจะมีการจัดทำแผนปฏิบัติการ (Action Plan) เพื่อขับเคลื่อนชุมชนต้นแบบให้เกิดผลสำเร็จเป็นรูปธรรมทั้งด้านสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม ภายในระยะเวลา 3 ปีนับจากนี้
สุวัฒน์ กิขุนทด : รายงาน
