ขอนแก่น/ 15 ธันวาคม 2559 สำนักงานภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สถาบันพัฒนองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) จัดประชุมคณะอนุกรรมการภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ครั้งที่ 2/2559 ณ ห้องประชุมสำนักงานภาคตะวันออกเฉียงเหนือ อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น เพื่อติดตามเรื่องสืบเนื่อง และพิจารณาโครงการเสริมสร้างขีดความสามารถขบวนองค์กรชุมชนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ทั้งระดับตำบล ระดับจังหวัด ระดับภาค และบ้านพอเพียง รวมทั้งการแต่งตั้งคณะทำงานพัฒนาคุณภาพขบวนองค์กรชุมชน และผู้นำการเปลี่ยนแปลงภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, คณะทำงานติดตามประเมินผลแบบเสริมพลังภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และการรับรองสถานภาพองค์กรชุมชน  


นายสังคม เจริญทรัพย์ ประธานอนุกรรมการร่วม กล่าวว่า เรามียุทธศาสตร์ที่มีพื้นที่เป็นตัวตั้ง มีเป้าหมายร่วมกันที่ต้องการเห็นอีสานหนึ่งเดียว ซึ่งมีการสื่อสารกันในระดับภาคย่อย และมีการไปทำยุทธศาสตร์ระดับจังหวัด ที่เน้นการบูรณาการในระดับจังหวัด การพิจารณาโครงการในครั้งนี้ มีทั้งข้อเสนอที่ต้องหาทางคลี่คลาย และสิ่งที่เป็นภารกิจของอนุกรรมการฯ หลังจากอนุมัติโครงการแล้ว ต้องทำบันทึกข้อตกลงความร่วมมือภายในเดือนมกราคม 2560 เพื่อให้ทันต่อช่วงเวลาในการเบิกจ่ายงบประมาณ และได้แจ้งเพื่อทราบเรื่องสถานการณ์ของ พอช. รวมทั้งการจัดกิจกรรม 100 วัน ครูสน รูปสูง ที่จะจัดขึ้นในช่วงวันที่ 16-18 ธันวาคมที่จะถึงนี้   


ดร.เอกพงศ์ มุสิกะเจริญ อนุกรรมการ กล่าวว่า ตนได้มีส่วนร่วมในการกลั่นกรองข้อเสนอโครงการ ก่อนอื่นต้องชื่นชมทีมเลขานุการ พอช. ที่เตรียมการได้เป็นอย่างดี สิ่งที่เห็นต่อมาคือความตั้งใจของขบวนองค์กรชุมชนในแต่ละจังหวัดที่ตนเองตั้งใจจะทำ แต่สิ่งที่ขาดไปคือผลการดำเนินงานในปี 2559 ไม่ค่อยชัดเจน ข้อมูลที่เห็นส่วนใหญ่จะเป็นข้อมูลพื้นฐาน ยังขาดผลการดำเนินงานที่ผ่านมา ระบบข้อมูลของแต่ละจังหวัดยังไม่มีความสมบูรณ์ ซึ่งทุกจังหวัดจะมียุทธศาสตร์ของตนเอง และเป็นปีแรกที่จะมุ่งไปสู่ยุทธศาสตร์อีสานหนึ่งเดียว ซึ่งเป็นเรื่องที่ยังไม่สัมพันธ์สอดคล้องกับยุทธศาสาตร์ร่วม และน่าจะเปิดพื้นที่ให้กับคนรุ่นใหม่ ที่จะสร้างนวัตกรรมการเสนอโครงการ


อ.ประจักษ์ อาษาธง ประธานสภาสาเกตนคร จังหวัดร้อยเอ็ด นำเสนอโครงการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นพึ่งพาตนเองสู่เมืองเกษตรพามี อยู่ดีมีแฮง ที่ขับเคลื่อนภายใต้สภาสาเกตนคร เป็นกรณีตัวอย่างการเสนอโครงการในระดับจังหวัดที่มีกระบวนการวิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐานจังหวัด ลักษณะภูมิศาสตร์ และต้นทุนทางสังคมที่มี 35 เครือข่ายกลุ่มองค์กรชุมชน 135 สภาองค์กรชุมชนตำบล 167 กองทุนสวัสดิการชุมชน โดยวาง 3 จังหวะก้าว ปี 58-59 ปี 60-61 และปี 62 เพื่อมุ่งสู่จังหวัดจัดการตนเอง


จากการสรุปผลการดำเนินงานในปี 2559 ที่ได้บริหารจัดการทั้งระบบข้อมูล คน งบประมาณ จากเดิมมีการจดแจ้งจัดตั้งสภาองค์กรชุมชนตำบลมาแล้ว 116 ตำบล มีการจัดตั้งใหม่ 22 ตำบล มีแกนนำรวมทั้งจังหวัด 29,000 คน แกนนำระดับอำเภอ 500 คน และแกนนำระดับจังหวัด 65 คน โดยมีกระบวนการทำงาน มีการทบทวนสภาฯ 100 เปอร์เซ็น เปิดพื้นที่กลาง 116 ตำบล ทบทวนแผนตำบล อำเภอ จังหวัด สร้างกระบวนการยอมรับรับรองแผนจากตำบลสู่จังหวัด เชื่อโยงเครือข่ายเป็นพหุภาคีการพัฒนา เน้นการพัฒนาแกนนำอำเภอ จังหวัด หนุนพื้นที่ตำบลอำเภอในการทำงาน


โดยมีสภาสาเกตนครเป็นพื้นที่กลางในการขับเคลื่อนงาน ในปีที่ผ่านมามีการทบทวนยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัด ได้จัดทำยุทธศาสตร์การพัฒนาข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้ เป็นตัวแทน กบจ. เสนอประเด็นอาหารปลอดภัย การจัดการขยะ และฯลฯ เกิดพื้นที่รูปธรรมในการแก้ปัญหาที่ดิน 2 ตำบล ตำเศรษฐกิจและทุนชุมชน 16 ตำบล มีรูปธรรมสวัสดิการชุมชน 167 กองทุน ธรรมนูญสุขภาพ 20 ตำบล องค์กรการเงิน 7 แห่ง


จากการสรุปบทเรียนพบว่า ที่ผ่านมายังขาดคนรุ่นใหม่เพื่อเสริมการทำงานขบวน สภาฯ และสวัสดิการยังไม่เต็มพื้นที่ ยังไม่มีการเชื่อมแผนสู่การปฏิบัติการที่เป็นรูปธรรม กลไกสภาสาเกตนครยังไม่เป็นที่รับรู้ การเชื่อมคนเชื่อมแผนยังไม่ครอบคลุม แกนนำยังขาดความรู้สู่การปฏิบัติ พื้นที่รูปธรรมเศรษฐกิจยังน้อยอยู่ จึงพัฒนาแผนเสริมสร้างความเข้มแข็งขบวน แผนงาน หนุนเสริมเชื่อมโยงสภาองค์กรชุมชนตำบลให้เกิดความร่วมมือ แผนการพัฒนาพื้นที่รูปธรรมการจัดการตนเองของสภาองค์กรชุมชนตำบล โดยมีตัวชี้วัดในเชิงคุณภาพ ซึ่งสภาฯ ต้องมีความเข้าใจเจตนารมณ์ พ.ร.บ. และสามารถเป็นพื้นที่กลาง ตั้งเป้าปีนี้ต้องเกิดสภาใหม่เต็มพื้นที่ เชื่อมแผนเชื่อมงบประมาณ และให้สภาสาเกตนครได้รับการยอมรับกว้างขวางมากขึ้น


นายวิเชียร พลสยม ผู้ช่วยผู้อำนวยการ (ปฏิบัติการชุมชน) ในฐานะประธานคณะทำงานกลั่นกรองโครงการเสริมสร้างขีดความสามารถขบวนองค์กรชุมชน ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กล่าวถึงกระบวนการทำงานเพื่อกลั่นกรองโครงการ ในการเป็นเครื่องมือในการพัฒนา สร้างการเรียนรู้ยกระดับการพัฒนา และมีการกำหนดกรอบเกณฑ์ กระบวนการต่างๆ มีเงื่อนไขกลางกระบวนการสนับสนุนงบประมาณระดับจังหวัด มีกระบวนการพัฒนาโครงการ 10 ขั้น โดยภายหลังมีการแต่งตั้งแล้ว ได้มีการจัดประชุมคณะทำงานกลั่นกรอง 3 ครั้งในระหว่างช่วงเดือนพฤศจิกายน-ธันวาคม 2559 ซึ่งมีตัวแทนคณะทำงานฯ ได่ร่วมพิจารณาความเป็นไปได้ร่วมกับกลุ่มจังหวัด 3 กลุ่ม ก่อนที่จะนำเข้ามาเสนอต่อคณะอนุกรรมการภาคฯ ในครั้งนี้


ซึ่งการสนุบสนุนงบประมาณปี 2560 ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีโครงการที่เสนอมารวมงบประมาณทั้งสิ้น 71,326,998 บาท (เจ็ดสิบเอ็ดล้านสามแสนสองหมื่นหกพันเก้าร้อยเก้าสิบแปดบาทถ้วน) คณะทำงานกลั่นกรองได้พิจารณาให้ความเห็น และปรับกรอบงบประมาณ รวมอนุมัติ 64,507,912 บาท (หกสิบสี่ล้านห้าแสนเจ็ดพันเก้าร้อยสิบสองบาทถ้วน)


อย่างไรก็ดีจากการประชุมพิจารณาในครั้งนี้ คณะอนุกรรมการภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้มีมติอนุมัติการสนับสนุนโครงการเสริมสร้างขีดความสามารถขบวนองค์กรชุมชนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ทั้งระดับตำบล ระดับจังหวัด ระดับภาค และบ้านพอเพียง รวม 497 โครงการ งบประมาณ รวม 64,507,912 บาท (หกสิบสี่ล้านห้าแสนเจ็ดพันเก้าร้อยสิบสองบาทถ้วน) แบ่งเป็นดังนี้ 1) โครงการเสริมสร้างความเข้มแข็งขบวนองค์กรชุมชน ระดับจังหวัด 20 จังหวัด 16,000,000 บาท (หนึ่งล้านหกแสนบาทถ้วน) 2) สนับสนุนตำบลจัดทำแผนชุมชน 200 ตำบล งบประมาณ 4,000,000 บาท (สี่ล้านบาทถ้วน) 3) สนับสนุนตำบลรูปธรรมเศรษฐกิจและทุนชุมชน 100 ตำบล 3,000,000 บาท (สามล้านบาทถ้วน) 4) สนับสนุนบ้านพอเพียง 73 ตำบล 2,070 ครัวเรือน 34,807,912 บาท (สามสิบสี่ล้านแปดแสนเจ็ดพันเก้าร้อยสิบสองบาทถ้วน) 5) สนับสนุนโครงการระดับภาค 5,000,000 บาท (ห้าล้านบาทถ้วน) แบ่งเป็นโครงการพัฒนาผู้นำ 2,000,000 บาท (สองล้านบาทถ้วน) โครงการเชื่อมโยงยุทธศาสตร์ 1,000,000 บาท (หนึ่งล้านบาทถ้วน) และโครงการสนับสนุนและพัฒนาขบวนองค์กรชุมชน 2,000,000 บาท (สองล้านบาทถ้วน) และ 6) การสนับสนุนการจัดตั้งสภาองค์กรชุมชนตำบลใหม่ 1,700,000 บาท (หนึ่งล้านเจ็ดแสนบาทถ้วน)


และคณะอนุกรรการฯ ได้เห็นชอบแต่งตั้งคณะทำงานพัฒนาคุณภาพขบวนองค์กรชุมชน และผู้นำการเปลี่ยนแปลงภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และคณะทำงานติดตามประเมินผลแบบเสริมพลังภาคตะวันออกเฉียงเหนือ


ทั้งนี้จำนวนพื้นที่ดำเนินการภายใต้การสนับสนุนของ พอช. ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (ข้อมูล ณ 30 กันยายน 2559) จำนวน 20 จังหวัด พื้นที่ อปท. 2,947 แห่ง พื้นที่ปฏิบัติการ พอช. 2,189 แห่ง องค์กรชุมชน 62,297 องค์กร สภาองค์กรชุมชน 1,892 สภาองค์กรชุมชนตำบล สวัสดิการชุมชน 2,177 กองทุน บ้านมั่นคง 278 โครงการ ที่ดินชนบท 566 ตำบล รูปธรรมเศรษฐกิจและทุนชุมชน 196 ตำบล ตำบลจัดการตนเอง 446 ตำบล


นอกจากนี้ฝ่ายวิชาการ พอช.ได้รายงานผลการรับรองสถานภาพองค์กรชุมชน โครงการบ้านมั่นคงภาคตะวันออกเฉียงเหนือในปี 2559 จำนวน 8 โครงการ มีกลุ่มองค์กรที่มีการจดแจ้งจัดตั้งภายใต้สภาองค์กรชุมชน ในปี 2559 จำนวน 83 ตำบล มีกลุ่มองค์กรชุมชน จำนวน 1,310 องค์กรชุมชน และปี 2560 จำนวน 3 ตำบล โดยมีกลุ่มองค์กรชุมชน จำนวน 15 องค์กรชุมชน