โดย..อุดมศรี ศิริลักษณาพร
ปัจจุบันบ้านมั่นคงเกาะยาว ต.ปูยู อ.เมือง จ.สตูล มีความคืบหน้าในการปรับปรุงและสร้างบ้านที่อยู่อาศัยแล้ว 40 หลังคาเรือน ส่วนใหญ่เป็นบ้านยกพื้น ด้วยแบบบ้านที่สวยงามเหมาะกับสภาพแวดล้อม และความพร้อมของแต่ละครัวเรือน
บ้านมั่งเกาะยาว อยู่บนเกาะยาวกลางทะเลอันดามัน หรือหมู่ 1 ของตำบล “ปูยู” ในอำเภอเมืองสตูล ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม พูดได้สองภาษา คือภาษาไทยและภาษามลายู การโดยสารต้องเดินทางโดยทางเรือเพียงอย่างเดียว ทางทิศใต้มีอาณาเขตติดต่อกับประเทศมาเลเซีย พื้นที่ปกคลุมไปด้วยป่าไม้ชายเลน ชาวบ้านส่วนใหญ่มีอาชีพหลัก คือทำประมงพื้นบ้าน และงานรับจ้างทั้งบนเกาะและเดินทางไปทำงานที่ประเทศมาเลเซีย
โดยในปี 2558 สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน หรือพอช. ได้อนุมัติแผนงานและงบประมาณ โครงการบ้านมั่นคงตำบลปูยู ซึ่งมีทั้งหมด 3 หมู่บ้าน บนเกาะปูยูและเกาะยาว ภายใต้งบประมาณ 27.94 ล้านบาท โดยเป็นงบเพื่อการปรับปรุงซ่อมสร้างที่อยู่อาศัย 12.75 ล้านบาท งบพัฒนาสาธารณูปโภค 15.24 ล้านบาท ในจำนวนดังกล่าวเพื่อกลุ่มเป้าหมายที่หมู่ 1 บนเกาะยาวจำนวน 143 ครัวเรือน และเป็นพื้นที่หนึ่งที่ใช้ปฏิบัติการบ้านตัวอย่างในแนวทางสามวันเสร็จ เจ็ดวันอยู่สำหรับบ้านหลังแรกของคุณสุธาสินี มานังปูลา เพื่อเป็นตัวอย่างของการซ่อมสร้างบ้านหลังอื่นๆในเวลาต่อมา
ทั้งนี้จากการสำรวจข้อมูลผู้เดือดร้อนของประชาชน ก่อนดำเนินโครงการบ้านมั่นคง ของผู้นำชุมชนร่วมกับอบต.พบว่า ประชาชนในพื้นที่มีจุดแข็งในหลายเรื่องเช่น การอยู่กันแบบระบบเครือญาติ มีอากาศบริสุทธิ์ มีความสามัคคีในชุมชน มีทรัพยากรทางทะเลอุดมสมบูรณ์ และมีสถานที่ท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์สามารถพัฒนาเชื่อมโยงกับจังหวัดรวมถึงระดับประเทศได้
ด้านจุดอ่อนคือ แหล่งน้ำไม่เพียงพอต่อความต้องการของชุมชน สภาพพื้นดินใช้สอยมีน้อยเนื่องจากสภาพพื้นที่เป็นเกาะ ประชาชนไม่มีความรู้ในเรื่องกฎหมาย อาชีพหลักคือประมงซึ่งไม่มีความแน่นอนสำหรับรายได้แต่ละวัน
ด้านปัญหาเรื่องคมนาคม ได้แก่การเดินลำบาก ค่าโดยสารสูง มีเรือข้ามฟากวันละ 1เที่ยว รวมทั้งปัญหาที่อยู่อาศัยและที่ดิน มีสภาพบ้าน-แออัด-ที่อยู่อาศัยชำรุดทรุดโทรม ปัญหาสาธารณูปโภคได้แก่น้ำใช้อุปโภค บริโภค ไม่เพียงพอ ไม่มีน้ำสะอาดสำหรับอุปโภค ขาดน้ำดื่มและราคาแพงถังละ 20 บาท ถนนเป็นหลุม/เป็นบ่อลูกรังทางเดินหน้าบ้านเป็นสะพานไม้ผุและขาดไฟฟ้าส่องสว่างตามถนน นอกจากนี้มีปัญหาเรื่องท่าเรือชำรุด ไม่มีทำนบกั้นน้ำเค็ม เป็นต้น ปัญหาสิ่งแวดล้อมได้แก่เรื่องขยะ รวมขยะหมุนเวียนในทะเล(ปูยู – ตำมะลัง) และท่อระบายน้ำเสียมีน้อย ทำให้เกิดน้ำเน่าขัง
แผนพัฒนาที่อยู่อาศัยและการพัฒนาสาธารณูปโภค จึงให้ความสำคัญกับการพัฒนาสภาพแวดล้อมในชุมชน และประโยชน์สาธารณะของคนในชุมชนเช่นระบบบำบัดน้ำเสีย ไฟฟ้าส่องสว่างในชุมชน การซ่อมสร้างสะพานและปรับปรุงท่าเทียบเรือ และเรือของชุมชน เป็นต้น
ปัจจุบันบ้านมั่นคงที่เกาะยาวมีความคืบหน้าในการปรับปรุงและซ่อมสร้างที่อยู่อาศัยแล้ว 40 หลังคาเรือน ส่วนใหญ่เป็นบ้านยกพื้น ด้วยแบบบ้านที่สวยงามเหมาะกับสภาพแวดล้อม และความพร้อมของแต่ละครัวเรือน
คุณบุหงา ริมัด ประธานคณะทำงานบ้านมั่นคงของหมู่ 1 ที่เกาะยาว กล่าวว่า ที่นี่มีทีมงานในระดับหมู่บ้านจำนวน 15 คน แต่คนที่มีความพร้อมในการทำงานจริงๆประมาณ 10 คน ตั้งเป้าหมายว่าจะทำโครงการให้แล้วเสร็จภายในปี 2560 โดยทุกเดือนจะมีการประชุมติดตามงานร่วมกับคณะทำงานบ้านมั่นคงตำบลปูยู และครือข้ายบ้านมั่นคงเมืองสตูล เธอเล่าว่าการสร้างและปรับปรุงบ้านใช้ช่างในชุมชน หากเป็นการสร้างบ้านใหม่ทั้งหลัง ค่าจ้างเหมาอยู่ที่ 25,000 บาท กรณีซ่อมแซมหรือปรับปรุงอยู่ที่ 10,000-15,000 บาท
ในด้านความคืบหน้าของการพัฒนาสาธารณูปโภคในชุมชน สิ่งที่ได้ดำเนินการแล้วคือเรื่องระบบบำบัดน้ำเสียในครัวเรือน การจัดซื้อเรือของชุมชนเพื่อใช้ในการขนส่งวัสดุอุปกรณ์ในการสร้างบ้าน เนื่องจากการขนส่งด้วยเรือปกติ ซึ่งมีวันละเที่ยวค่าขนส่งจะแพงมาก และการพัฒนาสาธารณูปโภค ที่ตอบสนองความต้องการของชุมชนและนักเดินทางมากที่สุดคือ การซ่อมสะพานท่าเทียบเรือที่บ้านเหนือ ซึ่งมีความยาว 700 เมตร ใชงบประมาณในการก่อสร้างจำนวน 600,000 กว่าบาท ประกอบกับการเดินทางเข้าเมืองสตูลมีทางเดียวคือการโดยสารทางเรือ
ในด้านความคืบหน้าเรื่องการส่งเสริมการออมกับสมาชิก ปัจจุบันมียอดเงินออมทั้ง 4 ประเภท คือออมเพื่อที่อยู่อาศัย ออมสัจจะ ออมสวัสดิการ และเงินออมรักษาดินรักษาบ้านรวม 536,980 บาท
การพัฒนาที่อยู่อาศัยบ้านมั่นคงเกาะยาว ส่งผลต่อความอยู่ดีมีสุข ในเรื่องที่อยู่อาศัยของครัวเรือนชาวประมงพื้นบ้าน ที่เคยอยู่อย่างแออัด แม้สมาชิกจะต้องมีการชำระคืนเงินเข้ากองทุนของชุมชน ตามกติกาของชุมชน จากเงินที่ได้รับการอุดหนุนภายใต้โครงการบ้านมั่นคงก็ตาม แต่สมาชิกก็มีความเต็มใจ โดยมีกติกาสนับสนุนบ้านที่สร้างใหม่ทั้งหลัง ไม่เกิน 100,000 บาท ซ่อมแซมและปรับปรุงไม่เกิน 50,000 บาท
คุณรสนี กานึ่ง เจ้าของบ้านหลังใหม่ ขนาดพื้นที่ 12x 6 เมตร มีสองห้องนอนและห้องครัว บ้านของเธอมีสมาชิกทั้งหมด 7 คน สามีทำอาชีพประมง และมีเรือเป็นของตนเอง บ้านของเธอใช้เงินในการสร้างทั้งหมด 400,000 บาท โดยได้รับงบอุดหนุนจากโครงการบ้านมั่นคง 100,000 บาท ที่เหลือครอบครัวของเธอจ่ายเอง
บ้านคุณโรสนี กานึ่ง
ด้านคุณวนิดา หล๊ะ เจ้าของบ้านขนาดพื้นที่ 8x8 เมตร สมาชิกในบ้านจำนวน 4 คน บ้านของเธอใช้เงินทั้งหมด 200,000 กว่าบาท โดยได้รับอุหนุนจากโครงการบ้านมั่นคงจำนวน 50,000 บาท เธอต้องชำระเงินคืนเข้ากองทุนเดือนละ 500 บาท แต่ก็มีความสุขในบ้านที่มีการปรับปรุงต่อเติมจากบ้านเดิม ครอบครัวของเธอทำอาชีพประมงพื้นบ้าน สามีไม่มีเรือของตนเอง ต้องออกเรือกับนายจ้าง
บ้านคุณวนิดา หล๊ะ
ด้านความคืบหน้าโดยรวมของบ้านมั่นคงตำบลปูยู ซึ่งมีผู้ประโยชน์ทั้งสามหมู่บ้าน บนเกาะยาวและเกาะปูยู รวม 508 ครัวเรือน ปัจจุบันมีบ้านที่สร้างเสร็จและเข้าอยู่อาศัยแล้ว 131 ครัวเรือน มีเงินออมของชุมชนรวม 536,980 บาท และเงินทุนหมุนเวียน 409,730 บาท
บ้านมั่นคงชุมชนเกาะยาวและตำบลปูยู จึงเป็นรูปธรรมหนึ่งของการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนมุสลิมที่เป็นชาวประมงพื้นบ้าน ทั้งความมั่นคงทั้งเรื่องที่อยู่อาศัย ความรักสามัคคีและสภาพแวดล้อมที่ดีของชุมชน
