เชียงใหม่/ คณะขับเคลื่อน One Home จ.เชียงใหม่ นำโดยรองผู้ว่าราชการจังหวัด ร่วมแถลงข่าว "โครงการสร้างศูนย์ฟื้นฟูและพัฒนาศักยภาพคนไร้บ้าน(Homeless) จังหวัดเชียงใหม่" โดยจะมีพิธียกเสาเอกก่อสร้างศูนย์ในวันที่ 1 มิถุนายนนี้ มีพล.ต.อ.อดุลย์ แสงสิงแก้ว รมว.พม.เป็นประธาน เพื่อสร้างศูนย์พัฒนาคุณภาพชีวิตคนไร้บ้านในจังหวัดเชียงใหม่ในพื้นที่เกือบ 1 ไร่ รวม 40 ห้อง รองรับผู้อยู่อาศัยได้ 50 คน ทั้งยังมีแปลงเกษตร ศูนย์คัดแยกขยะ ร้านค้าเกษตร ร้านกาแฟ ฯลฯ เป้าหมายเป็นศูนย์ตั้งหลักชีวิต เพื่อให้คนไร้บ้านมีอนาคตใหม่ และสามารถอยู่ร่วมกับคนอื่นในสังคม ได้โดยไม่แปลกแยก
วันนี้ (23 พฤษภาคม) ที่ศาลากลางจังหวัดเชียงใหม่ นายประจวบ กันธิยะ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ ได้จัดให้มีการแถลงข่าวเรื่อง "โครงการสร้างศูนย์ฟื้นฟูและพัฒนาศักยภาพคนไร้บ้าน(Homeless) จังหวัดเชียงใหม่" โครงการนี้ตั้งอยู่ที่ถนนสุริยวงศ์ ต.หายยา อ.เมือง เนื้อที่ 330 ตารางวา ซึ่งในวันที่ 1 มิถุนายนนี้ เวลา 10.00 น. จะมีพิธียกเสาเอกเพื่อก่อสร้างศูนย์ฯ โดยมีพล.ต.อ.อดุลย์ แสงสิงแก้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) เป็นประธานในพิธี
โครงการนี้มีความเป็นมาจาก สถานการณ์คนไร้บ้านซึ่งเป็นกลุ่มคนยากจน ไม่มีที่อยู่อาศัยเป็นหลักแหล่ง ส่วนใหญ่จะอาศัยและใช้ชีวิตอยู่ในพื้นที่สาธารณะ คนไร้บ้านมีสาเหตุความเป็นมาแตกต่างกันไป มีกระจายอยู่ทั่วไปทุกจังหวัด โดยเฉพาะในเมืองใหญ่ ซึ่งรัฐบาลได้ให้ความสำคัญในการช่วยเหลือฟื้นฟูเพื่อให้กลุ่มคนไร้บ้านเหล่านี้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น หรือสามารถกลับไปใช้ชีวิตร่วมกับคนอื่นในสังคมได้ เช่น มีการจัดตั้งศูนย์พักพิงคนไร้บ้าน โครงการบ้านหลังแรกของคนไร้บ้านที่กรุงเทพฯ ซึ่งได้ดำเนินการไปแล้ว โดยกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
ส่วนในจังหวัดเชียงใหม่ จากการสำรวจข้อมูล โดยเครือข่ายคนไร้บ้านร่วมกับมูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัย(มพศ.) ได้สำรวจคนไร้บ้านเมื่อปี 2553 พบว่า ในจังหวัดเชียงใหม่มีกลุ่มคนไร้บ้าน จำนวน 194 คน คาดว่าในปัจจุบันตัวเลขคงจะใกล้เคียงหรือไม่ต่างไปจากนี้มากนัก ทั้งนี้คณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบในหลักการโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตกลุ่มคนไร้บ้าน 2 ปี (พ.ศ.2559-2560) ในการประชุมคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 12 มกราคม 2559 โดยมอบหมายให้สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ "พอช." ในสังกัดกระทรวงการพัฒนาสังคมฯ จัดทำแผนงานโครงการการพัฒนาคุณภาพชีวิตกลุ่มคนไร้บ้าน ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่และขอนแก่น โดยในปี 2560 พอช.ได้รับงบประมาณเพื่อดำเนินการใน 2 จังหวัดดังกล่าว รวม 52.34 ล้านบาท
"โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตกลุ่มคนไร้บ้าน มีแนวคิดสำคัญ คือ 'การสร้างศูนย์พักคนไร้บ้าน' เพื่อใช้เป็นสถานที่ในการตั้งหลักชีวิต พัฒนายกระดับคุณภาพชีวิตของคนไร้บ้าน โดยผ่านการทำกิจกรรมต่าง ๆ ร่วมกัน เช่น การรวมกลุ่มสร้างอาชีพ การจัดตั้งกองทุนสวัสดิการเพื่อช่วยเหลือดูแลกันในยามเจ็บไข้ได้ป่วย หรือการเตรียมความพร้อมในการมีที่อยู่อาศัยที่มั่นคงในอนาคต ไม่ต้องใช้ชีวิตร่อนเร่อีกต่อไป" รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่กล่าว
ปัจจุบัน โครงการสร้างศูนย์พัฒนาศักยภาพคนไร้บ้าน (Homeless) จังหวัดเชียงใหม่ พอช.ได้สนับสนุนงบประมาณจัดซื้อที่ดินและปลูกสร้างอาคารให้แก่สมาคมคนไร้บ้าน จำนวน 26.40 ล้านบาท โดยจัดซื้อที่ดินเรียบร้อยแล้ว เนื้อที่ 330 ตารางวา ราคาที่ดิน 19 ล้านบาท โครงการตั้งอยู่ที่ ถ.สุริยวงศ์ ต.หายยา อ.เมือง จ.เชียงใหม่ สามารถรองรับกลุ่มคนไร้บ้านได้ 50 ราย โดยจะใช้งบประมาณก่อสร้างอาคาร จำนวน 9,873,500 บาท ส่วนงบประมาณการก่อสร้างที่ขาดอีกจำนวน 3,473,500 บาท จะใช้หลักการประสานความร่วมมือกับภาคเอกชนในการสนับสนุนงบประมาณต่อไป
นายปฏิภาณ จุมผา ผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน(องค์การมหาชน)ภาคเหนือ กล่าวว่า ศูนย์ฟื้นฟูและพัฒนาศักยภาพคนไร้บ้านจังหวัดเชียงใหม่ มีเป้าหมายสำคัญที่จะสร้างชุมชนให้กับคนไร้บ้านด้วยการฟื้นฟู และพัฒนาคุณภาพชีวิตของบุคคล ชุมชน สังคมและที่อยู่อาศัย โดยมีหลักการสำคัญคือ 1) ศูนย์ฟื้นฟูและพัฒนาศักยภาพคนไร้บ้านจะเป็นศูนย์ “ตั้งหลักชีวิต” 2) โดยมีดำเนินการสำรวจข้อมูลคนไร้บ้าน 3) เชื่อมโยงสร้างความร่วมมือ และ 4) รับรองกลุ่มฯให้ได้รับการช่วยเหลือมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น เป็นส่วนหนึ่งของชุมชนและสังคม
ก่อนที่จะมีโครงการนี้ขึ้นมา มูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัย(มพศ.) และเครือข่ายสลัมสี่ภาคได้สนับสนุนการจัดตั้ง 'ศูนย์พักคนไร้บ้านเชียงใหม่' เป็นพื้นที่เช่าอาคารพาณิชย์ 2 ชั้น 2 คูหา ซึ่งตั้งอยู่บริเวณถนนสิทธิวงศ์ อ.เมือง จ.เชียงใหม่ มีค่าใช้จ่าย 15,000 บาทต่อเดือน ปัจจุบันหมดสัญญาเช่าแล้ว มีคนไร้บ้านเข้ามาพักอาศัยมากสุด 24 คน 2 ครอบครัว เด็ก 2 คน ปัจจุบันมีผู้อยู่อาศัยประจำทั้งสิ้น 16 คน
โดยความก้าวหน้าในการดำเนินการ พอช.ได้อนุมัติงบประมาณจำนวน 26,634,000 บาท ได้ดำเนินการจัดซื้อที่ดินจำนวน 1 แปลง ขนาดเนื้อที่ 330 ตารางวา สามารถรองรับผู้เดือดร้อนจำนวน 80 คน ส่วนการออกแบบอาคารและผังรวมของศูนย์พัฒนาศักยภาพคนไร้บ้านแห่งใหม่นั้น ศูนย์ฯ แห่งนี้จะมีห้องนอนรวม 5 ห้องสำหรับคนที่ไม่มีรายได้, 17 ห้องสำหรับคนที่มีรายได้หรืออยู่ประจำ และ 18 ห้องสำหรับผู้ที่มีความพร้อมที่จะเข้าสู่โครงการบ้านมั่นคงในอนาคต เปลี่ยนจากคนไร้บ้าน เป็นคนที่มีบ้านและมีครอบครัวที่อบอุ่นต่อไป
และนอกจากจะเป็นที่พักพิงของคนไร้บ้านแล้ว ศูนย์แห่งนี้จะเป็นพื้นที่เปิดเพื่อการพัฒนาและเป็นศูนย์การเรียนรู้สำหรับคนทั่วไป ภายในศูนย์จะมีห้องประชุม ห้องจัดกิจกรรม แปลงเกษตร ร้านจำหน่ายสินค้าเกษตรที่คนไร้บ้านร่วมกันปลูก ร้านกาแฟโบราณ ฯลฯ ส่วนการดำเนินงานจะใช้หลักการบูรณาการร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในจังหวัดเชียงใหม่ เช่น เทศบาลนครเชียงใหม่, พัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดเชียงใหม่, ฝ่ายความมั่นคง(คสช.) ศูนย์คุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง, มูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัย ฯลฯ
ส่วนการบริหารจัดการของศูนย์พัฒนาศักยภาพกลุ่มคนไร้บ้านฯ จะมีการจัดโครงสร้าง และแบ่งบทบาทหน้าที่ในการบริหาร โดยการมีส่วนร่วมของกลุ่มคนไร้บ้าน โดยมีเกณฑ์ในการตรวจสอบคัดเลือกบุคคลเข้ามาอยู่ในศูนย์พัฒนาศักยภาพกลุ่มคนไร้บ้าน ดังนี้ 1. ต้องยอมรับหลักเกณฑ์ และระเบียบการอยู่อาศัยในศูนย์พักคนไร้บ้าน เพราะต้องใช้ชีวิตร่วมกับคนไร้บ้านอื่น ๆ โดยการอธิบายทำความเข้าใจให้ยอมรับเหตุผลก่อนเข้าอยู่ในศูนย์ ยกเว้นกรณีพบคนไร้บ้านที่มีปัญหาฉุกเฉิน เร่งด่วน และเสี่ยงถ้าจะใช้ชีวิตอยู่ภายนอก เช่น ผู้หญิงท้อง หรือกำลังเลี้ยงเด็กอ่อน หรือเด็กผู้หญิงที่อยู่ในภาวะเสี่ยง ก็จะให้เข้าพักอาศัยในศูนย์ได้ทันที และทำความเข้าใจกฎระเบียบในภายหลัง
2. ต้องมีอาชีพและรายได้พอหาเลี้ยงตัวเองได้ในระดับหนึ่ง แต่ไม่ต้องเป็นอาชีพที่มั่นคง หรือมีรายได้มาก ซึ่งถ้าเข้ามาอยู่ในศูนย์พักแล้วจะมีกระบวนการในการสนับสนุนในด้านอาชีพเพื่อให้มีความมั่นคง และยืนอยู่ได้ด้วยตัวเอง
3. สามารถเข้าร่วมกิจกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตด้านต่าง ๆ เพื่อฟื้นฟู พัฒนาศักยภาพ เตรียมพร้อมออกไปใช้ชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีศักดิ์ศรี
"ศูนย์แห่งนี้จะเป็นการเปิดโอกาสให้คนไร้บ้านได้เข้ามาตั้งหลักชีวิต คนที่มีความพร้อมก็อาจจะกลับไปอยู่กับครอบครัว หรือสร้างครอบครัวใหม่ และจะช่วยเปลี่ยนทัศนคติด้านลบของคนทั่วไปที่มีต่อคนไร้บ้าน และยอมรับว่าคนไร้บ้านเป็นคนกลุ่มหนึ่งที่สามารถอยู่ร่วมกับคนอื่นในสังคมได้โดยไม่แปลกแยก" ตัวแทนสมาคมคนไร้บ้านกล่าว
ทั้งนี้พิธียกเสาเอกก่อสร้างศูนย์พัฒนาศักยภาพกลุ่มคนไร้บ้าน จ.เชียงใหม่ จะมีขึ้นในวันที่ 1 มิถุนายนนี้ ระหว่างเวลา 9.00-11.00 น. โดยมีพล.ต.อ.อดุลย์ แสงสิงแก้ว รมว.กระทรวงการพัฒนาสังคมฯ เป็นประธาน มีนายปวิณ ชำนิประศาสน์ ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ นายสมชาติ ภาระสุวรรณ รักษาการ ผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน เครือข่ายคนไร้บ้าน และตัวแทนภาคประชาชนในจังหวัดเชียงใหม่เข้าร่วมงาน ประมาณ 230คน นอกจากนี้ยังมีการมอบใบอนุญาตก่อสร้างศูนย์ฯ ให้แก่ผู้แทนคนไร้บ้านจังหวัดเชียงใหม่ โดยนายทัศนัย บูรณุปกรณ์ นายกเทศมนตรีนครเชียงใหม่ ส่วนการก่อสร้างคาดว่าจะแล้วเสร็จในช่วงต้นปี 2561
ปุญญภัทร กมลเนตร สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนภาคเหนือ รายงาน
