กรุงเทพฯ/ ศูนย์คุณธรรมร่วมกับ พอช. และเครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศ จัดประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “การออกแบบเครื่องมือการส่งเสริมธรรมาภิบาลของกองทุนสวัสดิการ” เชิญกองทุนต้นแบบ 15 แห่งระดมสมอง ช่วยกันออกแบบเครื่องมือประเมินคุณธรรมและธรรมาภิบาลขององค์กรให้เป็นมาตรฐานกลาง ก่อนเดินหน้าให้กองทุนสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศกว่า 6,000 แห่ง ลงมือประเมินตัวเอง เพื่อเป็นเครื่องมือพัฒนากองทุนให้มีการบริหารจัดการที่มีธรรมาภิบาลบนพื้นฐาน 3 มิติ คือ ความดี มีความสามารถ และมีความสุข
ระหว่างวันที่ 25-26 พฤษภาคมนี้ ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) กระทรวงวัฒนธรรม ร่วมกับสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน ) และเครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชน ได้จัดประชุมเชิงปฏิบัติการ “การออกแบบเครื่องมือส่งเสริมธรรมาภิบาลชองกองทุนสวัสดิการ” ที่โรงแรมเอบีน่า เฮ้าส์ ถนนวิภาวดีรังสิต กรุงเทพฯ โดยมีตัวแทนกองทุนสวัสดิการชุมชน15 กองทุนที่เคยได้รับรางวัลผู้สรรค์สร้างความมั่นคงของมนุษย์ตามแนวคิดของ ดร.ป๋วย อึ้งภากรณ์ และเครือข่ายกองทุนสวัสดิการฯ เข้าร่วมประชุมประมาณ 50 คน เช่น กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลบางเป้า จ.ตรัง, กองทุนสวัสดิการบ้านกลาง จ.แพร่, กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลหนองสาหร่าย จ.กาญจนบุรี, กองทุนสวัสดิการตำบลห้วยด้วน จ.นครปฐม ฯลฯ
นายสิน สื่อสวน ผู้อำนวยการศูนย์คุณธรรม กล่าวว่า การจัดประชุมเชิงปฏิบัติการในครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อพัฒนากองทุนสวัสดิการชุมชนให้เป็นกองทุนคุณธรรม โดยจะมีการออกแบบเครื่องมือประเมินคุณภาพธรรมาภิบาลของกองทุนสวัสดิการชุมชนเพื่อให้เป็นมาตรฐานกลาง ดังนั้นจึงได้เชิญตัวแทนกองทุนสวัสดิการฯ ทั้ง 15 กองทุนที่เคยได้รับรางวัล อ.ป๋วยมาร่วมกันออกแบบเครื่องมือประเมิน ซึ่งหลังจากที่ได้ผลสรุปจากการประชุมครั้งนี้แล้ว ศูนย์คุณธรรมจะนำข้อเสนอแนะและข้อคิดเห็นต่างๆ มารวบรวม เพื่อจัดทำเป็นเครื่องมือประเมินให้แล้วเสร็จภายในเดือนมิถุนายนนี้ หลังจากนั้นจะประสานงานกับสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชนเพื่อจัดประชุมเครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชนระดับชาติ เพื่อทำความเข้าใจกับเครื่องมือการประเมิน ก่อนที่จะให้กองทุนสวัสดิการฯ ทั่วประเทศเริ่มประเมินตัวเอง
“กองทุนสวัสดิการชุมชน 15 กองทุนที่ได้รับรางวัลธรรมาภิบาลดีเด่นถือว่าเป็นกองทุนต้นแบบในเรื่องธรรมาภิบาล แต่เรายังมีกองทุนสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศอีกกว่า 6,000 กองทุน ซึ่งเราจะทำอย่างไรให้กองทุนเหล่านี้ มีความน่าเชื่อถือ มีคุณธรรม มีระบบการบริหารจัดการที่มีธรรมาภิบาล และมีบทบาทในการการส่งเสริมให้สมาชิกกองทุนมีคุณธรรมในการดำเนินชีวิต ซึ่งการออกแบบเครื่องมือประเมินในครั้งนี้จะนำไปให้กองทุนสวัสดิการฯ ทั่วประเทศได้ประเมินตัวเอง และจะทำให้กองทุนต่างๆ ได้รู้สภาพความเป็นจริงของตัวเอง ซึ่งจะนำไปสู่การพัฒนากองทุนให้มีธรรมาภิบาลบนพื้นฐาน 3 มิติ คือ ความดี มีความสามารถ และมีความสุข” ผอ.ศูนย์คุณธรรมกล่าว
นายศิวโรต จิตนิยม กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลหนองสาหร่าย กล่าวว่า ตำบลหนองสาหร่ายใช้ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ใช้ความดี ใช้ศาสนา และวิถีชีวิต เป็นเครื่องมือในการส่งเสริมคุณธรรมของคนในตำบล เช่น คนที่ทำความดีครบตามข้อกำหนดก็สามารถใช้เป็นหลักประกันกู้เงินจากสถาบันการเงินตำบลหนองสาหร่ายได้ 50,000 บาท โดยไม่ต้องใช้หลักทรัพย์ค้ำประกัน
“แม้แต่การทำนา เราก็ทำนาอย่างมีคุณธรรมได้ โดยการทำนาแบบไม่ใช้สารเคมี ทำให้กุ้ง หอย ปู ปลาอยู่ได้ คนกินข้าวก็ปลอดภัย นอกจากนี้ที่ตำบลหนองสาหร่ายเรายังใช้หลักการให้เกียรติ ให้โอกาส ให้ทุกคนทำตามสิทธิและหน้าที่ของตัวเอง และใช้หลักความดีเป็นพื้นฐาน นำไปสู่ความสุขร่วมของคนทั้งตำบล” นายศิวโรตกล่าว และยกตัวอย่างว่า ผู้ที่ทำหน้าที่ประธานกองทุนก็จะต้องทำตามหน้าที่ของตนเองให้ดีและสมบูรณ์ที่สุด ส่วนสมาชิกก็จะต้องทำตามหน้าที่ของตน และให้เกียรติให้โอกาสผู้อื่น เมื่อทำตามนี้ได้ก็เป็นการง่ายที่จะทำให้เกิดคุณธรรมขึ้นมา
ดร.พิสัณห์ นุ่นเกลี้ยง ที่ปรึกษาการออกแบบวินิจฉัยตนเองขององค์กรชุมชน (ศูนย์คุณธรรม) กล่าวว่า ตนได้นำหลักคุณธรรม 9 ประการมาออกแบบเป็น “แบบวินิจฉัยตนเองขององค์กรชุมชนตามเกณฑ์มาตรฐานคุณธรรมแห่งชาติ” เพื่อเป็นตัวอย่างให้ตัวแทนกองทุนสวัสดิการชุมชนนำมาปรับปรุงและสร้างเป็นแบบทดสอบการประเมินตัวเอง เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการส่งเสริมธรรมภิบาลของกองทุนสวัสดิการชุมชนทั่วประเทศ
ทั้งนี้หลักคุณธรรม 9 ประการ ประกอบด้วย 1.คุณธรรม จริยธรรม 2.การกระจายอำนาจ (แบ่งหน้าที่มอบหมายงาน) 3.การมีส่วนร่วม 4.ความเสมอภาค 5.นิติธรรม (กฎ ระเบียบ ข้อบังคับ) 6.เปิดเผย โปร่งใส 7.ความรับผิดชอบ (ดูแลสมาชิก) 8.ตอบสนองความต้องการของสมาชิก และ 9. ประสิทธิภาพ หรือผลแห่งการกระทำนั้นๆ
สำหรับแบบวินิฉัยตนเองขององค์กรชุมชนที่ ดร.พิสัณห์นำมาออกแบบเป็นเกณฑ์ประเมินนั้น แบ่งออกเป็น 7 หมวด คือ 1.การนำองค์กรอย่างมีคุณธรรม จริยธรรมอย่างรับผิดชอบ (110 คะแนน) 2.การวางแผนงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม (95 คะแนน) 3.การเสริมสร้างคุณธรรม จริยธรรมแก่สมาชิกและสังคม (95 คะแนน) 4.การควบคุม กำกับ ตรวจสอบ การมีคุณธรรม จริยธรรมของบุคลากรขององค์กร (100 คะแนน) 5.กระบวนการเสริมสร้างคุณธรรม จริยธรรม (100 คะแนน) 6.การวัดผลทางคุณธรรม จริยธรรม การวิเคราะห์ และการจัดการความรู้เพื่อสนับสนุนคุณธรรม จริยธรรม และ 7.ผลลัพธ์ทางคุณธรรม จริยธรรม (400 คะแนน)
สำหรับผลการประชุม “การออกแบบเครื่องมือการส่งเสริมธรรมาภิบาลของกองทุนสวัสดิการ” ในครั้งนี้ ศูนย์คุณธรรมจะนำข้อเสนอแนะและข้อคิดเห็นต่างๆ มารวบรวม เพื่อจัดทำเป็นเครื่องมือประเมินให้แล้วเสร็จภายในเดือนมิถุนายนนี้ หลังจากนั้นจะประสานงานกับ พอช. เพื่อจัดประชุมเครือข่ายกองทุนสวัสดิการชุมชนระดับชาติ เพื่อสร้างความเข้าใจกับเครื่องมือการประเมิน ก่อนที่จะให้กองทุนสวัสดิการฯ ทั่วประเทศประเมินตัวเองต่อไป
สมจิตร จันทร์เพ็ญ สำนักยุทธศาสตร์และเชื่อมโยงขบวนชุมชน รายงาน
