พังงา/ ชาวเล  มอแกน  มอแกลน  และอูรักลาโว้ย  ร่วมกับหน่วยงานต่างๆ จัดงาน ‘รวมญาติชาติพันธุ์ชาวเลครั้งที่ 8’ ที่บ้านทับตะวัน  อ.บางม่วง  จ.พังงา  เสนอข้อเรียกร้องต่อรัฐบาล 7 ข้อ  เผยชาวเลยังเผชิญปัญหาต่างๆ  โดยเฉพาะการขาดความมั่นคงในที่อยู่อาศัย  ถูกนายทุนขับไล่ออกจากที่ดินที่เคยอยู่อาศัยมานานนับร้อยปี  อุทยานฯ ห้ามเข้าไปทำประมงพื้นบ้าน  บางส่วนยังไร้สัญชาติ  ไม่ได้รับสิทธิในการรักษาพยาบาล  ฯลฯ  ระดมความเห็นชาวเลเพื่อร่าง พ.ร.บ.เขตคุ้มครองทางวัฒนธรรมกลุ่มชาติพันธุ์เพื่อแก้ไขปัญหา  โดยจะผลักดันเข้าสู่สภานิติบัญญัติฯ ภายในปี 2561

ชาวเลในประเทศไทยมี 3 กลุ่ม  คือ  ชาวมอแกน  มอแกลน  และอูรักลาโว้ย  รวมประมาณ  13,000 คน  อาศัยอยู่ริมชายทะเลด้านฝั่งอันดามันและเกาะต่างๆ  ใน  5 จังหวัด  คือ  ระนอง  พังงา  ภูเก็ต  กระบี่  และสตูล  รวม 44 ชุมชน  ทั้งนี้ชาวเลอาศัยอยู่ในพื้นที่ต่างๆ มานานหลายร้อยปี   ในอดีตชาวเลมักจะไม่ได้เรียนหนังสือ  เพราะต้องร่อนเร่ออกหาปลา  หรือเมื่อตั้งชุมชนเป็นหลักแหล่งแล้ว  แต่ไม่รู้สิทธิในการครอบครองที่ดิน  เพราะถือว่าที่ดินและทะเลเป็นของส่วนรวม   ในปี 2553 คณะรัฐมนตรีมีมติเรื่องการฟื้นฟูวิถีชีวิตชาวเล

ภายหลังเหตุการณ์สึนามิในปี 2557 นายทุนและเอกชนที่ซื้อที่ดินริมทะเลเพื่อสร้างโรงแรมหรือแหล่งท่องเที่ยวจึงมาอ้างสิทธิครอบครอง  ทำให้ชาวเลถูกฟ้องขับไล่  เช่น ที่ดินที่หาดราไวย์ จ.ภูเก็ต  ชาวเลถูกฟ้องขับไล่จำนวน  161 ราย  ในปี 2559 นายทุนนำชายฉกรรจ์นับร้อยคนมาปิดทางเข้าออกของชาวเลจนเกิดการปะทะกัน   ชาวเลโดนทำร้ายบาดเจ็บหลายคน  

ระหว่างวันที่ 18-19 พฤศจิกายน 2560 เครือข่ายชาวเลอันดามัน  และหน่วยงานภาคี  เช่น  มูลนิธิชุมชนไท  สถาบันวิจัยสังคม  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  เครือข่ายสิทธิชุมชนคนจนภูเก็ต  สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน  ฯลฯ  ได้จัดงาน ‘รวมญาติชาติพันธุ์ชาวเลครั้งที่ 8’  ที่บ้านทับตะวัน  ต.บางม่วง  อ.ตะกั่วป่า  จ.พังงา  โดยมีชาวเลและเครือข่ายต่างๆ เข้าร่วมงานประมาณ 1,000 คน  ภายในงานมีการจัดแสดงนิทรรศการ  การแสดงศิลปะ  วัฒนธรรม  และนำเสนอปัญหาต่างๆ ของชาวเล  โดยมีนายธีรพงษ์  ศรีสุคนธ์  รองอธิบดี  กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ  กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์  มารับมอบข้อเสนอของเครือข่ายชาวเล

สำหรับข้อเสนอของชาวเลที่ยื่นผ่านรองอธิบดีกรมสวัสดิการฯ เพื่อเสนอสู่รัฐบาล  ประกอบด้วย 1.เสนอให้รัฐบาลตั้งคณะกรรมการอำนวยการบูรณาการนโยบายเพื่อฟื้นฟูวิถีชีวิตและแก้ไขปัญหากลุ่มชาติพันธุ์ชาวเลตามมติคณะรัฐมนตรี พ.ศ.2553  2.เสนอให้รัฐบาลเร่งรัดแก้ปัญหาที่ดินชุมชนชาวเลตามข้อเสนอของคณะกรรมการแก้ปัญหาที่ดิน ที่ทำกินและพื้นที่ทางจิตวิญญาณชุมชนชาวเลที่มีพลเอกสุรินท์ พิกุลทอง  เป็นประธาน

3.เสนอให้กระทรวงการพัฒนาสังคมฯ ทำแผนแม่บทการพัฒนากลุ่มชาติพันธุ์ 5 ปี (พ.ศ.2561-2565) และจัดตั้งกองกิจการชาติพันธุ์ขึ้นมาใหม่แทนที่ยุบไป   เพื่อให้สามารถสนับสนุนส่งเสริมการแก้ปัญหาและพัฒนากลุ่มชาติพันธุ์ได้ทั่วประเทศ  4.เสนอให้กระทรวงการพัฒนาสังคมฯ กระทรวงวัฒนธรรม  เสนอกฎหมายเขตคุ้มครองทางวัฒนธรรม  และสนับสนุนงบประมาณการพัฒนาชุมชนชาวเลทั้งระบบ

5.เสนอให้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  กันแนวเขตที่ดินที่อยู่อาศัย  ที่ทำกิน  และเขตหากินในทะเลออกจากการประกาศเขตอนุรักษ์  เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่ชาวเลอยู่อาศัยมาตั้งแต่บรรพบุรุษ  6.เสนอให้กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา  ดำเนินนโยบายการท่องเที่ยว โดนคำนึงถึงผลกระทบต่อชุมชนชาวเล  และ 7.เสนอให้กระทรวงมหาดไทย  เร่งแก้ไขปัญหาการไร้สัญชาติของกลุ่มชาติพันธุ์ชาวเลจำนวน 550 คน

สำหรับการร่าง พ.ร.บ.เขตคุ้มครองทางวัฒนธรรมกลุ่มชาติพันธุ์นั้น  ขณะนี้ชาวเลกำลังอยู่ในระหว่างการระดมความคิดเห็นเพื่อนำมาจัดทำเป็นร่าง พ.ร.บ.   โดยคณะนิติศาสตร์มหาวิทยาลัยรังสิตจะช่วยร่าง  โดยมีสาระสำคัญ  คือเขตคุ้มครองทางวัฒนธรรมจะครอบคลุมพื้นที่เพื่อการอยู่อาศัยของชุมชน  พื้นที่ทำมาหากิน  รวมทั้งพื้นที่ทางจิตวิญญาณ  เช่น  สถานที่ประกอบพิธีกรรม  สุสาน  ฯลฯ  และหากพื้นที่ใดเป็นพื้นที่ที่มีการโต้แย้งเรื่องสิทธิ์ที่ดิน  ควรจะมีการตรวจสอบ  พิสูจน์    และคุ้มครองสิทธิ์  โดยคำนึงถึงวัฒนธรรมชุมชน  และเอกสารสิทธิ์ไม่ควรจะเป็นหลักฐานเดียวที่ใช้ในการพิจารณาเรื่องสิทธิ์ในที่ดิน

ทั้งนี้การร่าง พ.ร.บ.ดังกล่าวตามแผนงานของเครือข่ายชาวเลและหน่วยงานภาคีจะแล้วเสร็จภายในช่วงต้นปี 2561  หลังจากนั้นจะนำร่าง พ.ร.บ.เสนอต่อกระทรวงที่เกี่ยวข้อง  เช่น  กระทรวงการพัฒนาสังคมฯ  กระทรวงวัฒนธรรม  และกระทรวงท่องเที่ยวฯ  เพื่อให้ช่วยผลักดันเข้าสู่การพิจารณาของสภานิติบัญัติแห่งชาติ  แต่หากไม่ทันก็จะเสนอต่อคณะรัฐบาลชุดใหม่ที่มาจากการเลือกตั้งต่อไป