สภาองค์กรชุมชนเทศบาลตำบลพุทไธสง ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่  26  กันยายน  2556  และได้รับการรับรองสภาองค์กรชุมชนจากสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน  เมื่อวันที่  26  กรกฎาคม  2560  เลขที่ตั้ง  1  ม. 1  ต.พุทไธสง  อ.พุทไธสง  จ.บุรีรัมย์ 

สภาพทั่วไป

เนื่องจากสภาองค์กรชุมชนเทศบาลตำบลพุทไธสง  ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่เทศบาลตำบลพุทไธสง  ซึ่งมีทั้งชุมชนที่อยู่ในเมืองและอยู่ในพื้นที่ชนบท   อาชีพส่วนใหญ่ คือ ทำนา  รองลงมาคือ ค้าขาย   รับจ้าง   สภาพพื้นดินในเขตเทศบาลตำบลพุทไธสง  เป็นดินเหนียวปนทราย  ไม่เหมาะแก่การทำการเกษตร   แหล่งน้ำไม่มีความอุดมสมบูรณ์ในหน้าแล้ง   ชีวิตการเป็นอยู่เหมือนคนเมือง  คือต่างคนต่างอยู่เพราะแต่ละครอบครัวต้องดิ้นรนเพื่อหาเลี้ยงชีพตนในแต่ละวัน  ทำให้เกิดการขาดความสมัครสมานสามัคคี  ขาดการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนเดียวกัน   ขาดความช่วยเหลือเอื้ออาทรซึ่งกันและกัน  ซึ่งต่างจากวิถีชนบทที่ช่วยเหลือเกื้อกูลซึ่งกันและกัน 

กระบวนการทำงาน

นายกฤตพล  ประการกิจ  ประธานสภาองค์กรชุมชนเทศบาลตำบลพุทไธสง เล่าว่าได้เล็งเห็นปัญหาและเห็นสภาพความเป็นอยู่ของประชาชนบางกลุ่มที่ยังต้องการความช่วยเหลือจากสังคม  จากการที่ได้เข้าร่วมประชุมกับเครือข่ายองค์กรชุมชนอำเภอพุทไธสง  และได้รับการประสานงานจากขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดบุรีรัมย์  จึงได้รู้ว่าทางสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พ.อ.ช.) มีงบประมาณบ้านพอเพียงชนบทเพื่อช่วยเหลือคนยากไร้  คนยากจนในเขตพื้นที่แต่ละตำบล   จึงได้ทำการเปิดประชุมสภาองค์กรชุมชนเทศบาลตำบลพุทไธสง  เพื่อกำหนดหลักเกณฑ์ในการคัดเลือกผู้ที่สมควรได้รับการช่วยเหลือ  และแต่งตั้งคณะทำงานโครงการบ้านพอเพียงชนบท ออกเป็น  4  ชุด  คือ  คณะทำงานชุดสำรวจในแต่ละชุมชน   คณะทำงานพิจารณากลั่นกรอง  คณะกรรมการตรวจรับและคณะกรรมการจัดซื้อจัดจ้าง เมื่อคณะทำงานชุดแรกทำการสำรวจในแต่ละชุมชนเสร็จสิ้นและทำการรวบรวมข้อมูลผู้เดือดร้อน  เข้าที่ประชุมสภาองค์กรชุมชนฯ  อีกครั้ง  เพื่อทำการคัดเลือกผู้ที่ประสบความเดือดร้อนจริงๆ  และทำการประชาคมในแต่ละชุมชน  แล้วทำการสรุปผลและดำเนินการจัดทำแบบประมาณราคาวัสดุซ่อมสร้างโดยร่วมกับเทศบาลตำบลพุทไธสงอีกครั้ง  และนำข้อมูลที่ได้เสนอโครงการผ่านคณะทำงานขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดบุรีรัมย์      หลังจากได้บ้านพอเพียงแล้ว    สภาองค์กรชุมชนเทศบาลตำบลพุทไธสงและกองทุนสวัสดิการชุมชนเทศบาลตำบลพุทไธสง  ได้ทำการต่อยอดโครงการโดยได้จัดตั้งกองทุนบ้านพอเพียงขึ้นมาอีก 1 กองทุน  เพื่อช่วยเหลือผู้เดือดร้อนในชุมชนต่อไป

                            สำรวจข้อมูลผู้เดือดร้อนทั้งตำบล

ประชาคมแต่ละชุมชน

ประชุมพิจารณาคัดเลือกผู้มีคุณสมบัติสมควรได้รับการช่วยเหลือ ณ ห้องประชุมสภาเทศบาลตำบลพุทไธสง

ที่ผ่านมา

นางสาวปูริดา   ภูจำเนียร  เลขานุการสภาองค์กรชุมชนฯ   เล่าว่าเรื่องของบ้านพอเพียง ปี 61  เราได้มีการสำรวจจับพิกัดทุกหลังคาเรือน   ทำให้รู้ข้อมูลผู้เดือดร้อนทั้งหมด   ซึ่งพบว่ามีเป็นจำนวนมาก   ที่ผ่านมาเราจะรู้เฉพาะคนที่มาขอความช่วยเหลือเท่านั้น   พอสำรวจแล้วรู้หมดแล้วพร้อมที่จะลงไปหาผู้เดือดร้อนและประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เป็นประโยชน์ที่ได้จากการสำรวจข้อมูล และจะนำมาทำแผนการแก้ปัญหาต่อไป

     การสำรวจผู้เดือดร้อนในปี 61 ตำบลเราทำทั้งตำบล แยกแยะผู้เดือดร้อนแบบไหน อย่างไร  

เอาข้อมูลผู้เดือดร้อนแยกเป็น 2 ส่วน คือ  ที่ดินไม่มีเอกสารสิทธิ์  และผู้เดือดร้อนที่อยู่อาศัยไม่มั่นคง จะต้องได้รับการแก้ไข เช่น ห้องน้ำ ห้องครัวไม่ดี   ผนังบ้านผุพัง  ตัวบ้านทรุดโทรม  ในรายละเอียดของแบบสำรวจถามปัญหาเมื่อปี 2561 โดย มีการระบุชัดเจนรายครัวเรือนทำให้เห็นว่ามีปัญหาอะไร ทั้งด้านสังคม  เศรษฐกิจ  สิ่งแวดล้อม  และการเมืองการปกครอง  เมื่อนำข้อมูลเสนอคืนให้กับชุมชนได้รู้ว่ามีผู้เดือดร้อนด้านที่ดิน ที่อยู่อาศัยมีกี่ราย   

สภาองค์กรชุมชนเทศบาลตำบลพุทไธสง  ได้รับงบประมาณสนับสนุนจาก สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน  รวมทั้งสิ้น  22  หลัง  ด้วยงบประมาณ  417,848  บาท

เพราะอะไรถึงได้รับการคัดเลือกเป็น 22  หลัง

• มีความเดือดร้อนเร่งด่วน เช่น หลังคารั่ว ปลวกกิน น้ำท่วมขัง (สภาพแวดล้อมไม่เหมาะสม)
• ผู้สูงอายุ อยู่คนเดียว สุขภาพไม่แข็งแรง/ ผู้พิการ (ขาหัก)
• ยากจน ไม่มีเงิน ไม่มีที่ดินเป็นของตนเอง (อาศัยอยู่กับญาติพี่น้อง)
• ห้องนอนไม่พอ เนื่องจากอยู่กันหลายคน

                    ผู้ได้รับความช่วยเหลือทั้งหมดไม่ได้เป็นผู้เสนอตัวเอง แต่คัดเลือกผ่านประชาคมหมู่บ้าน โดยเลือกคนที่เดือดร้อนที่สุด   มีบางหลังที่จัดอยู่ในกลุ่มซ่อม แต่เมื่อดำเนินการไปแล้ว ต้องมีการรื้อสร้างใหม่ทั้งหลัง

                       ทำแล้วเกิดอะไรขึ้นกับเรา ทำแล้วเห็นการเปลี่ยนแปลงอย่างไร ทั้งครอบครัวเรา ชุมชนของเรา และท้องที่ ท้องถิ่นของเราเป็นอย่างไร ที่เรียกว่าดีขึ้น/มีความสุขขึ้นนั้นเป็นอย่างไร และจะต้องดำเนินการต่อไปอย่างไร หรือร่วมกันทำอย่างไรต่อไปอีก

• ในระดับครอบครัว
  • ซ่อมแซมแล้วบ้านมั่นคงแข็งแรง เกิดความสบาย มีความสุขมากขึ้น เพราะไม่ต้องกังวลเรื่องภัยธรรมชาติ เช่น หลังคารั่ว ไม่ต้องกังวลว่าสิ่งของจะเปียก ทำงานได้สบายใจไม่ต้องระแวงหรือต้องรีบกลับมาเก็บของเพราะกลัวเปียกฝน  นอนบนบ้านชั้น 2 ได้อย่างสบายใจ ไม่ต้องกังวลว่าน้ำจะท่วมบ้านชั้นล่าง  และไม่ต้องกังวลเมื่อมีพายุลมแรง

ก่อนดำเนินการซ่อมแซม

หลังดำเนินการ

• มีความมั่นใจในการใช้ที่ดิน โดยเฉพาะกรณีอาศัยอยู่ในที่ดินคนอื่น จากการทำโครงการได้มีการยืนยันให้ความชัดเจนในการอยู่อาศัย
• ระดับชุมชน/สังคม
  • ได้รับการยอมรับจากชุมชน
  • ความสัมพันธ์กับผู้นำดีขึ้นกว่าเดิม มีการไปมาหาสู่กันบ่อยขึ้น
  • ความสัมพันธ์ของคนในชุมชนดีขึ้น มีความร่วมมือระหว่างครอบครัวกับชุมชน  ครอบครัวอื่น เกิดการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน มีความเห็นอกเห็นใจซึ่งกันและกัน จากการที่มาเป็นแรงงานช่วยเพื่อนซ่อมสร้างบ้าน  สมทบเงิน  ข้าวปลาอาหารตามศักยภาพของแต่ละคน
  • เกิดการวางแผนร่วมกันระหว่างชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการดำเนินการแก้ไขปัญหาให้กับผู้เดือดร้อนรอบที่ 2 โดยใช้ประสบการณ์ในการทำงานรอบที่ 1 มาเป็นบทเรียน

สิ่งที่ต้องการทำต่อ

• การแก้ไขปัญหาการว่างงาน ไม่มีงานที่มั่นคง ไม่มีที่ดินทำกิน โดยการส่งเสริมอาชีพ สร้างรายได้
• การแก้ไขปัญหาที่ดินและที่อยู่อาศัย

         การจัดลำดับคนในชุมชน แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม คือ กลุ่มคนจนประมาณมี 50 เปอร์เซ็นต์ ระดับกลางประมาณ 40 เปอร์เซ็นต์ และคนมีฐานะประมาณ 10 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งมีความเหลื่อมล้ำของคนในตำบล    โครงการนี้เป็นโครงการที่เกิดประโยชน์กับคนจนที่อยู่ในกลุ่มคน 50 เปอร์เซ็นต์ ได้เข้าถึงการปรับปรุงบ้าน แต่มีเสียงสะท้อนว่าการจะทำให้เกิดการลดความเหลื่อมล้ำได้นั้น ต้องทำเรื่องอาชีพเพื่อสร้างรายได้   ปัญหาของคนส่วนใหญ่ (50 เปอร์เซ็นต์)  คือ ที่ดินทำกิน ที่อยู่อาศัย การไม่มีงานทำ 

          องค์ประกอบการพิจารณา เช่น เป็นผู้ยากไร้  ผู้สูงอายุ  คนยากจนไม่มีทุนทรัพย์เพียงพอที่จะซ่อมสร้างบ้าน  เข้าร่วมกองทุนต่างๆ ในชุมชน

ปัจจัยแห่งความสำเร็จ ได้รับความร่วมมือจากสภาองค์กรชุมชนฯ  ท้องที่  ท้องถิ่น ภายในชุมชน   สำหรับกองทุนสวัสดิการชุมชน ปีก่อนรัฐบาลไม่ได้สมทบและมีการช่วยเหลือด้านสวัสดิการแก่สมาชิกทำให้เงินร่อยหรอ   แต่ปีนี้ได้รับการสมทบจากรัฐบาล  และมีสมาชิกเพิ่มขึ้น จึงเป็นทางหนึ่งที่นำเงินจากกองทุนนี้มาช่วยผู้ยากไร้ในตำบล

          การเปลี่ยนแปลงหลังจากที่ได้รับความช่วยเหลือ หลังจากที่เห็นว่ามีหลายๆ หน่วยงานเข้ามาช่วยเหลือผู้ยากไร้ คนที่ไม่ได้เข้าร่วมเริ่มเข้ามา เพราะเราพิจารณาเป็นลำดับต้นๆ ว่ามีส่วนร่วมกับชุมชนหรือไม่ หลังจากมีโครงการนี้แล้ว ผู้คนในชุมชนเปลี่ยนไปหลังจากที่ไม่มีเวลามาร่วมกิจกรรมของหมู่บ้านก็เสียสละงานส่วนตัวมาช่วยงานส่วนรวมมากขึ้น เช่น การพัฒนาหมู่บ้าน

          ด้านความร่วมมือ แต่ละชุมชน  ทุกภาคส่วนองค์กรมีส่วนร่วม   ถ้าได้รับโครงการหรือการสนับสนุนมาก็จะประกาศประชาสัมพันธ์ให้พี่น้องได้รับทราบ

ข้อเสนอ

• ควรเพิ่มงบประมาณในการดำเนินการจาก 19,000 บาทเป็น 25,000 บาท
• มีงบประมาณที่ครอบคลุมเรื่องการพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
• มีงบประมาณในการบริหารจัดการ

ความเปลี่ยนแปลง

• พัฒนาคุณภาพชีวิต ยกระดับชีวิตที่ดีขึ้น
• เกิดความร่วมมือระหว่างองค์กรทางสังคม   แผนการพัฒนากองทุน  เห็นชัดเจนว่าหลังได้รับการสนับสนุนแล้ว พี่น้องผู้ยากไร้   มีที่อยู่อาศัยที่มั่นคงแข็งแรงขึ้น มีความสะดวกสบายในการใช้ชีวิตมากขึ้น
• ความสัมพันธ์กับหน่วยงานรัฐ
  • เกิดความรู้สึกที่เป็นมิตรกับหน่วยงานรัฐ
  • ปัญหาความเดือดร้อนของพี่น้องได้รับการเชื่อมโยงกับท้องถิ่น และ พมจ.
  • เทศบาลตำบลพุทไธสง สนับสนุนให้ จนท.ไปหนุนเสริมการทำงานของชาวบ้าน ทำให้เกิดความรู้สึกเป็นพวกเดียวกัน
  • มีโครงการฝึกทักษะอาชีพให้กับผู้เดือดร้อน เช่น  ดอกไม้จัน

ปัจจัยความสำเร็จ

• เกิดการมีส่วนร่วมทั้งจากสภาองค์กรชุมชนฯ  ท้องถิ่น  กองทุนสวัสดิการชุมชนฯ ท้องที่ (ช่วยประชาสัมพันธ์ ทำให้เกิดการร่วมมือกันปรับปรุงบ้าน )
• เกิดการหนุนเสริมงบประมาณ โดยบ้านพอเพียงเป็นเครื่องมือในการทำให้คนมารวมกัน เกิดการช่วยเหลือเกื้อกูลกันมากขึ้น
• มีกติการ่วมกัน หากจะเลือกคนนี้ทั้งที่บางคนไม่สมัคร แต่ผู้นำเป็นคนคัดเลือก แล้วนำเข้าสู่ประชาคม   บ้านพอเพียงไม่ใช่การสงเคราะห์   ดังนั้น ต้องช่วยเหลือตัวเองและสังคมด้วย  จึงเกิดกฎกติกาสังคมใหม่ๆ ขึ้นมา เช่น การช่วยเหลือสังคม
• มีบุคลากรที่มีคุณภาพ
• มีข้อมูลผู้เดือดร้อนอยู่แล้ว ทำให้เสนอของบประมาณได้รวดเร็ว
• ด้านสังคมเกิดความร่วมมือระหว่างกลุ่มองค์กรต่างๆ เช่น กองทุนสวัสดิการ
• การช่วยเหลือเกื้อกูลกัน

          บ้านพอเพียงเป็นการช่วยเหลือแบบมีส่วนร่วมบนวิถีวัฒนธรรม ใช้เงินเป็นเครื่องมือให้คนมารวมกันระหว่างชุมชน ท้องที่ ท้องถิ่น

           สิ่งที่เราเรียนรู้คุณค่าบ้านพอเพียง คุณค่าที่เกิดจากการดำเนินงานโครงการบ้านพอเพียง สิ่งที่เราเห็นว่าเป็นคุณค่าสำคัญ คืออะไร  

• สิ่งที่เป็นคุณค่าสำคัญ คือ การฟื้นวิถีความรัก การดูแล การเกื้อกูลกัน เงินน้อยแต่มีค่าทางใจ เช่น การช่วยกันขนทราย ทำให้เกิดความรัก การช่วยกันทำให้เกิดความเป็นเพื่อนเป็นมิตร ทำให้คนบ้านเราจัดการตัวเองได้ สิ่งที่เราเห็นของแท้คือ การใช้บ้านพอเพียง สวัสดิการ เครื่องมือที่เรามีฟื้นความรักความสามัคคี ทำให้พลังของคนในเขตเทศบาลตำบลพุทไธสงเข้มแข็งขึ้น เพราะเรามีกระบวนการคัดเลือก   การทำงานร่วมกัน  และมีการฟื้นวิถีความดีงามของพวกเราที่มีอยู่  ต่อไป

พิธีมอบบ้านพอเพียงชนบทเทศบาลตำบลพุทไธสง  โดยได้รับเกียรติจากท่านนายอำเภอ และหน่วยงานต่างๆในพื้นที่  ทั้งท้องที่  และท้องถิ่น

เรียบเรียงโดย นางสาวปูริดา   ภูจำเนียร

เลขานุการสภาองค์กรชุมชนเทศบาลตำบลพุทไธง